Tuesday, July 23, 2024
- Advertisment -
- Advertisment -

ያልተናደው ተራራ

የታሪክ ድርሳናት እንደሚያስረዱት የአንድን አገር የግዛት ክልል ለማስፋፋትና በአገሪቱ ውስጥም በዘር፣ በቋንቋ፣ በሃይማኖት፣ ወዘተ. የተከፋፈለን ማኅበረሰብ ወደ አንድ የአስተዳዳር ሥርዓት ለማምጣት ገዢዎች የኃይል ዕርምጃ እንደ መፍትሔ ይወስዱ ነበር፡፡ ለዚህ ማሳያ የጀርመኑን ቢስማርክ መጥቀስ ይቻላል፡፡

የመጀመርያው የአዲሲቷ ጀርመን ቻንስለር የነበረው ኦቶቫን ቢስማርክ በአንድ ወቅት “That was the mistake of 19th century German unite in blood and iron” ብሎ ነበር፡፡ በግርድፉ ወደ አማርኛ ሲመለስ ጀርመን የምትዋሀደው በደምና በአጥንት ነው፡፡ በዴሞክራሲያዊ መንገድ የጀርመንን አንድነት ማሰብ ያለፈ ስህተት ነው የሚል ነበር፡፡

የዜጎችን ሰብዓዊና ዴሞክራሲያዊ መብቶች በመጣስ ግፍ የበዛበት ዕርምጃ ሲወስዱ የቆዩ የዓለም መሪዎች ቁጥራቸው የበዛ ነበር፡፡ በሚወስዱት የኃይል ዕርምጃም በኅበረተሰቡ መካከል ልዩነቶች እየሠፉ አገራቸው በኢኮኖሚ ጭራ ሆና እንድትቀር ያደረጉ መሪዎች በተለይ የአፍሪካ ነገሥታት ሥፍር ቁጥር የላቸውም፡፡ ዜጎቻቸውም ለሞትና ለስደት ተዳርገዋል፡፡

እንደ ጀርመን፣ ፈረንሣይ፣ ኢጣሊያ (ከመዋሀዳቸው በፊት) ኢትዮጵያ አገራችንም በተለያዩ የጎሳ መሪዎችና ኃላፊዎች ስትመራ ኖራለች፡፡ የጎሳ መሪዎች በነበራቸው የሥልጣን ጥም የአገሪቱ ኢኮኖሚ የወደቀ ሆኖ ቆይቷል፡፡

ከዳግማዊ ቴዎድሮስ እስከ ዘመነ ኢሕአዴግ ድረስ ኢትዮጵያ በብዙ የፖለቲካ ምህዋሮች ውስጥ አልፋለች፣ እያለፈችም ነው፡፡ በእነዚህ የፖለቲካ ምህዋሮች መዋዥቅ የተነሳ  በኢኮኖሚ ኋላቀር ሆና ዘመናትን አሳልፋለች፡፡ የዜጎቿ ዕጣ ፈንታም ሞትና ስደት ሆኖ ቆይቷል፡፡

ከሁለት አሥርት ዓመታት ወዲህ ከምንታወቅበት የእርስ በርስ ጦርነት ወጥተን ሰላም የሰፈነባት አገር መገንባት ብንችልም፣ ኢኮኖሚያችን ግን እዚህ ግባ በሚባል ደረጃ ለውጥ አልታየበትም፡፡ አገሪቱ ካላት የ3,000 ዓመታት ረዥም ታሪክ አንፃር አሁንም ድረስ መካከለኛ ገቢ ካላቸው አገሮች ተርታ አለመሠለፏ የዜጎቿ ዋነኛው ጉድለት ሆኖ በታሪክ ተመዝግቦ ይኖራል፡፡

ዛሬም ድረስ በልተው ማደር ያልቻሉ ዜጎቻችን ቁጥራቸው የበዛ ነው፡፡ ቅንጡ ኑሮ ሳይሆን መሠረታዊ ፍላጎታቸውን እንኳን ማሟላት ያልቻሉ ዜጎቻችን በሚሊዮን ይቆጠራሉ፡፡ የውጭ አገር ናፋቂዎች፣ የባህር አዞ ቀለቦች መሆንን የሚመርጥ ትውልድ ተፈጥሯል፡፡

ዓለም አሁን በኢኮኖሚዋ ትልቅ ደረጃ ላይ ደርሳለች፡፡ አገሮች በሳይንስና በቴክኖሎጂ ውድድር ውስጥ ገብተው በትንቅንቅ ላይ ናቸው፡፡ ዜጎች ቅንጡ ኑሮ እንዲኖሩ እኔ እሻል፣ እኔ እሻል እያሉ የውድድር ሜዳ ውስጥ ያሉ አገሮች ቁጥራቸው ብዙ ነው፡፡

የዚህ ዓይነት የአንድነትና የውድድር መንፈስ ሊፈጠር የቻለው እንዴት ነው? የሚል ጥያቄ እናንሳ፡፡ ከላይ በመግቢያዬ ስለጀርመን አንድ ሐሳብ አንስቻለሁ፡፡ ጀርመን የተከፋፈለች አገር እንደነበረችና መሪዎቻቸውም አገራቸውን ለማዋሀድ የተለያዩ ዕርምጃዎችን የወሰዱ መሆኑን ነው፡፡

ይወሰዱት የነበረው ዕርምጃ ዴሞክራሲያዊ አለመሆኑን ሲረዱና በአገራቸው ላይ ለውጥ ማምጣት  ሲያቅታቸወ የፖለቲካ ሥርዓታቸውን ቀየሩ፡፡ ዴሞክራሲያዊ መርህን ወደ መከተል አዘነበሉ፡፡ ዴሞክራሲያዊ ሥርዓትንና አስተሳሰብን ሲያሰፉና ሲከተሉ የኅብረተሰባቸው መንፈስ ከነሱ ጎን እንደሆነ ተረዱ፡፡ በዚህ የአማራጭ መንገድ አገራቸውን አሳደጉ፡፡ ጀርመንም ይህን የፖለቲካ ምህዋር በመከተሏ ዛሬ በኢኮኖሚ ጡንቻቸው የፈረጠመ ከሚባሉ አገሮች ተርታ ለመሠለፍ በቅታለች፡፡

አገራችን ይህንን ማሳካት ያልቻለችው ለምንድነው? ይህንን ያህል የሺሕ ዘመን ባለታሪክ የሆነች አገር ለምን ዛሬም ድረስ በኢኮኖሚ ጭራ ሆነች?

አገር ሊያድግ የሚችለው ዜጎች ስለአገር ዕድገት አንድ ዓይነት ሐሳብ ሲኖራቸው ነው፡፡ ሁሉም ዜጋ አገሬ የሚል ሲያዳብር ነው፡፡ ይህ መንፈስ ካለ የድህነት ተራራ ይወጣል፣ የኋላቀርነት ቀንበር ይሠበራል፡፡

ውድድርና ፉክክር በበዛበት በዚህ በ21ኛው መቶ ክፍለ ዘመን በአገራችን እየተከናወነ ያለው ጉዳይ ግን አሁንም ድረስ የተገላቢጦሽ ነው፡፡ በመካከላችን ሰፊ ተራራ አለ፣ ያልተናደ ተራራ፡፡ የአንድነት መንፈስን ሊሸረሽር የሚችል የሐሳብ ልዩነት፣ የአገርን ኢኮኖሚና ዕድገት ባለበት የሚያስኬድ የሐሳብ ልዩነት፣ ለራሱና ለቤተሰቡ እንጂ ለአገሩ ዕድገት ፋይዳ የሌለው ትውልድ በስፋት ከዚህም ከዚያም ተፈጠረ፡፡

ለዚህ አባሪ ሊሆነን የሚችለው ሰሞኑን በቅማንትና በአማራ ማኅበረሰብ መሀል የተፈጠረው የማንነት ጥያቄና በኦሮሚያ ክልል በአንድንድ አካባቢዎች የተፈጠረውን ረብሻና ሁከት መውሰድ ይቻላል፡፡

በረብሻው ምክንያት ንብረቶች ወድመዋል፡፡ የንፁኃን ዜጎች ሕይወት ጠፍቷል፡፡ በዚህች ደሃ አገር፡፡ ታዲያ ዛሬስ ቢሆን ከዛሬ መቶና ሁለት መቶ ዓመት በፊት ከነበረው አስተሳሰብ መቼ ተላቀቅን? እስከ መቼ ድረስ በዚህ ሐሳብ ውስጥ ተዘፍቀን እንኖራለን? እስከ መቼ ድረስ የድህነትና የኋላቀርነት መጨፈሪያ እንሆናለን?

በዚህ አያያዛችንና ሁኔታችን አሁንም ቢሆን ለድህነት እጅ የሰጠን የሥልጡን ዓለም ሕዝቦች ሆነን መቅረታችን አይቀሬ ነው፡፡ ልዩነታችንነ እያሰፋን መጥተናል፡፡ የአንድነትና የአብሮ መኖር ባህልን ሊሸረሽሩ የሚችሉ ጉዳዮች እዚህም እዚያም እየታዩ ነው፡፡ ለምሳሌ በተለያዩ ሚዲያዎችና ድረ ገጾች ላይ የሚለጠፉ የተለያዩ ጽንፍ ያላቸው ሐሳቦች በርክተዋል፡፡

በአንድ በኩል አገሪቱን መልሶ ወደ ነበረችበት የእርስ በርስ ጦርነትና ኋላ ቀርነት የሚከት ጉዳይ፣ በሌላ በኩል ደግሞ ፍፁም ማደጋችንና አንድነታችን ያረጋገጥን ሕዝቦች መሆናችንን የሚሰብክ ጉዳይ እውነታው የተገላቢጦሽ ቢሆንም፡፡

ልዩነት ያለና የሚኖር ነው፡፡ ቢሆንም ግን የአገርን ዕድገትና አንድነት የሚሸረሽር ልዩነት ግን አደጋ አለው፡፡ ወደ ነበረ ታሪክና ሁኔታ የመመለስ አቅሙ ከፍተኛ ነው፡፡ ለልዩነት ውበቱ በቋንቋ፣ በዘር፣ በሃይማኖት ቢሆንም በአገር ላይ ያለ ልዩነት ግን ጦሱ የከፋ ነው፡፡

ልዩነትን ሊያጠብ የሚችለው ማን ነው?

መንግሥት ይህንን ልዩነት የማስተካከል ኃላፊነት አለበት፡፡ በአገር ዕድገትና አብሮ መኖር ላይ አሉታዊ ተፅዕኖ ሊያስከትሉ የሚችሉ ልዩነቶችን የመፍታት ድርሻ የመንግሥት ነው፡፡ ሁሉም በእጁ በደጁ ነውና፡፡ ምቹ የፖለቲካ ምኅዳር በመፍጠር ዜጎችን በአገራዊ ጉዳዮች ላይ ከጎኑ ማሠለፍ አለበት፡፡ ሰሞኑን በኦሮሚያ ክልል እንደወሰደው ዓይነት ዕርምጃ ሳይሆን ዴሞክራሲያዊ ዕርምጃ በመውሰድ፡፡ ዜጎች እንዳደጉ አገሮች ዴሞክራሲያዊና ሰብዓዊ መብቶቻቸውን እስከ ጥግ ድረስ እንዲጠቀሙ በመፍቀድ፡፡ የኃይል ዕርምጃ መውሰድ እነ ቢስማርክን ሲጠቅማቸው አላየንም፡፡ ይኼ ዕርምጃ በታሪክ መፍትሔ አይሆንም፡፡ ሆኖ ያለፈበት የታሪክ አጋጣሚም የለም፡፡

የደምና የአጥንት ዕርምጃዎች (Blood and Iron) ወደ እሳት የሚከቱ የመፍትሔ አቅጣጫዎች ናቸው፡፡

ስለሆም መንግሥት ከሙስናና ከኢፍትሐዊ አሠራር ወጥቶ ጊዜው የሚጠይቀውን የአመራር ደረጃ በአገሪቱ ላይ መፍጠር አለበት፡፡ ልዩነቶች እንዳይሰፉ የኅብረተሰቡን የልብ ትርታ አዳምጦ ለችግሮች አፋጣኝ መፍትሔ መስጠት አለበት፡፡ የዴሞክራሲ መርህና እሴቶች ሳይሸራረፉ መሬት ላይ መዋል አለባቸው፡፡ ከጎሰኝነትና ከጥቅመኝነት የፀዳ ትውልድ ለመፍጠር እጁን ስለት፣ ተግባሩን እውነት ማድረግ አለበት፡፡ ከይሆናል አባባል ወጥቶ ተጨባጭ ለውጥ እንዲመጣ ሥር ነቀል ንቅናቄ ማድረግ አለበት፡፡ ያኔ ከ21ኛው ክፍለ ዘመን ትውልዶች ጎራ እንቀላቀላለን፡፡

ከአዘጋጁ፡- ጽሑፉ የጸሐፊውን አመለካከት ብቻ የሚያንፀባርቅ መሆኑን እንገልጻለን፡፡ 

spot_imgspot_img
- Advertisment -

በብዛት የተነበቡ ፅሁፎች

Related Articles