Monday, December 5, 2022
ሌሎች ዓምዶች

    የአውሮፓ ኅብረት ፓርላማ ረቂቅ ውሳኔ ሐሳብና አንድምታዎቹ

    - Advertisement -spot_img

    በብዛት የተነበቡ

    ከዋነኞቹ የኢትዮጵያ የልማት አጋሮች መካከል የሚጠቀሰው የአውሮፓ ኅብረት፣ በአገሪቱ በሚከናወኑ በርካታ የልማትና የሰብዓዊ መብት አያያዝ ጉዳዮች ላይ ተሳትፎውን ሲያበረክት ቆይቷል፡፡

    ለ40 ዓመታት ያህል የዘለቀው የኢትዮጵያና የኅብረቱ ግንኙነት በተለያዩ ደረጃዎች ውስጥ ያለፈ ቢሆንም፣ በተለይ ኅብረቱ የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብቶች አያያዝ ሁኔታና የዴሞክራሲያዊ ሥርዓት ግንባታን አስመልክቶ ከሚያወጣቸው መግለጫዎችና ከሚይዛቸው አቋሞች ጋር በተያያዘ፣ ግንኙነቱ አንዴ ሞቅ አንዴ ደግሞ ቀዝቀዝ ሲል ይታያል፡፡

    በተለይ የሁለቱ ግንኙነት በታሪካዊው ምርጫ 97 ማግሥት ከፍተኛ የሆነ መሻከር አስመዝግቦ ነበር፡፡ ለግንኙነቱ መሻከር ከፍተኛውን ሚና ያበረከተው ደግሞ ከምርጫው በኋላ ተፈጥሮ በነበረው ግጭትና የቅንጅት አባላት መታሰርን አስመልክቶ ኅብረቱ ያወጣው ሪፖርትና የያዘው አቋም ነበር፡፡

    በወቅቱ የአውሮፓ ኅብረት የምርጫ ታዛቢ ቡድን መሪ የነበሩት ፖርቹጋላዊቷ የኅብረቱ ፓርላማ አባል አና ጐሜዝ ደግሞ፣ ከሪፖርቱ በኋላ ከመንግሥት ወገን ከፍተኛ ትችት ተሰንዝሮባቸው የነበረ በመሆኑ እሳቸውም በቻሉት መጠን ወቀሳዎቹን ሲያስተባብሉ እንደነበር የሚታወስ ነው፡፡

    የሁለቱን ወገኖች ግንኙነት በቅርብ የሚከታተሉ ተንታኞችና ፖለቲከኞች የኅብረቱና የኢትዮጵያ ግንኙነት ከምርጫ 97 በኋላ የሄደበት መንገድ፣ አርባ ዓመታት በፈጀው ግንኙነት አስከፊው ሊባል እንደሚችል ይገልጻሉ፡፡

    ከዚያ በመቀጠል መንግሥት ወደ ሥራ ያስገባቸው የፀረ ሽብርተኝነት አዋጅና የበጎ አድራጎትና ማኅበራት አዋጅ የአውሮፓ ኅብረትንና ኢትዮጵያን ያላግባቡ የግንኙነቱ የታሪክ ክስተቶች ነበሩ፡፡

    የአውሮፓ ኅብረት የኢትዮጵያን የሰብዓዊ መብት አያያዝና ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት ግንባታ ሒደትን አስመልክቶ የተለያዩ መግለጫዎችንና የመፍትሔ ሐሳቦችን ሲያወጣና ሲያቀርብ የነበረ ቢሆንም፣ የኅብረቱ መግለጫዎችም ሆነ የመፍትሔ ሐሳቦች ጠንከር ያሉ አይደለም በማለት በርካታ የተቃዋሚ ፖለቲካ ፓርቲዎች መሪዎች ይተቻሉ፡፡

    ምንም እንኳን ከዚህ ቀደም ይወጡ የነበሩት የኅብረቱ መግለጫዎችና የመፍትሔ ሐሳቦች የተለሳለሱና ጥንካሬ የሚጎላቸው ናቸው ሲባል የቆየ ቢሆንም፣ ኅብረቱ በቅርቡ በኦሮሚያ ክልል ተከስቶ በነበረው አለመረጋጋት የተነሳ የደረሰውን የሕይወት መጥፋትና የንብረት ውድመት አስመልክቶ ጥር 11 ቀን 2008 ዓ.ም. ለኅብረቱ ፓርላማ ያቀረበው ረቂቅ የውሳኔ ሐሳብ (ሞሽን) ግን፣ ጠንከር ያለና በመንግሥት ላይ ጫና የሚያሳድር ይመስላል፡፡

    አዲሱ ረቂቅ የመፍትሔ ሐሳብ ምን ይላል?

    የአውሮፓ ኅብረት በቅርቡ በኦሮሚያ የተከሰተውን ግጭት አስመልክቶ ያቀረበው ረቂቅ የውሳኔ ሐሳብ 15 ነጥቦችን የያዘ ሲሆን፣ ከኦሮሚያ ግጭት በተጨማሪ በኢትዮጵያ ስለተከሰተው ድርቅ፣ ስለ ሲቪል ማኅበረሰብ ተቋማት መቀዛቀዝ፣ ስለ አቶ አንዳርጋቸው ጽጌ፣ እንዲሁም ሌሎች ጉዳዮችንም አካቷል፡፡

    የኅብረቱ ባለ 15 ነጥብ ረቂቅ የመፍትሔ ሐሳብ የተለያዩ ጉዳዮችን ያካተተ ቢሆንም፣ በተለይ አፅንኦት በመስጠት ያነሳቸው ነጥቦች በቅርቡ በኦሮሚያ ክልል ከተፈጠረው አለመረጋጋት ጋር የተገናኙ ናቸው፡፡

    በዚህ ረቂቅ የመፍትሔ ሐሳብ ላይ የአውሮፓ ኅብረት በቅርቡ በኦሮሚያ የተከሰተውን ቀውስ ተከትሎ የደረሰውን የሰው ሕይወት መጥፋትና የንብረት ውድመትን በፅኑ እንደሚያወግዝ የገለጸ ሲሆን፣ በደረሰው የሰው ሕይወት መጥፋትና የንብረት መውደም ተጠያቂ የሆኑ ግለሰቦች ለፍርድ ቀርበው በፍትሕ እንዲዳኙም ጥያቄውን አቅርቧል፡፡

    ይህ ረቂቅ የመፍትሔ ሐሳብ ለኅብረቱ ፓርላማ ከመቅረቡ አስቀድሞ ኅብረቱ አውጥቶት በነበረው መግለጫ፣ ‹‹በኦሮሚያና በአማራ ክልል ተፈጥረው የነበሩ ግጭቶች የአገሪቱን ሕገ መንግሥት መሠረት ባደረገ መልኩ በውይይት ይፈቱ፤›› በማለት ጠይቆ ነበር፡፡ በዚህኛው የመፍትሔ ሐሳብ ግን ችግሮቹ በውይይት ይፈቱ የሚለው አቋም እንደተጠበቀ ሆኖ ጉዳዩን በፅኑ እንደሚያወግዝ ገልጿል፡፡

    መንግሥት እንደ መንግሥት መሠረታዊ መብቶችን የመጠበቅና የማስጠበቅ ግዴታዎች እንዳሉበት የሚገልጸው ረቂቅ የመፍትሔ ሐሳቡ የአፍሪካ ኅብረት ቻርተርን፣ ዓለም አቀፍ የሰብዓዊ መብት ድንጋጌዎችን (UDHR) ጨምሮ የተለያዩ ዓለም አቀፍ ሕጎችና አሠራሮችን መሠረት በማድረግ፣ መንግሥት የሚጠበቅበትን ኃላፊነት እንዲወጣም እንዲሁ አሳስቧል፡፡

    ከዚህ በተጨማሪም ታማኝ፣ ነፃና ግልጽ የሆነ አጣሪ ቡድን ተቋቁሞ የጠፋውን የሰው ሕይወትና የንብረት ውድመት እንዲያጣራ፣ ጥፋተኛ የተባሉ ግለሰቦችም ፍትሐዊ በሆነ መንገድ ብቃት ባለው ፍርድ ቤት ጉዳያቸው እንዲታይ ለፍትሕ እንዲቀርቡ ጠይቋል፡፡

    የአዲስ አበባና የኦሮሚያ የተቀናጀ የጋራ ማስተር ፕላን ዕቅድ እንዲቆም መደረጉን ያወደሰው ረቂቅ የመፍትሔ ሐሳቡ፣ በቀጣይም መንግሥት ከተቃዋሚ የፖለቲካ ፓርቲዎች፣ ከሲቪክ ማኅበረሰብ ተወካዮች፣ እንዲሁም ከየአካባቢው ነዋሪዎች ጋር ግልጽ የሆነ ፖለቲካዊ ውይይቶች በማካሄድ ግጭቶችን ማስቀረት ላይ አተኩሮ እንዲሠራም አሳስቧል፡፡

    በሌሉበት የሞት ፍርድ የተፈረደባቸውና ከሁለት ዓመታት በፊት በየመን ሰንዓ በቁጥጥር ሥር ውለው በእስር ላይ የሚገኙትና በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በአሸባሪነት የተፈረጀው የግንቦት ሰባት አመራር የነበሩት የአቶ አንዳርጋቸው ጽጌ ጉዳይም፣ ሌላው በረቂቅ የመፍትሔ ሐሳቡ የተነሳ ጉዳይ ነው፡፡ ኅብረቱ አቶ አንዳርጋቸው በአስቸኳይ እንዲፈቱም ጥሪውን አቅርቧል፡፡

    በተጨማሪም የኢትዮጵያ መንግሥት የፀረ ሽብርተኝነት አዋጁን የተለየ የፖለቲካ አመለካከት ያላቸውንና ተቃዋሚዎችን፣ የሰብዓዊ መብት ተከራካሪ ቡድኖችንና ግለሰቦችን፣ የሲቪል ማኅበረሰብ ተዋንያን የነፃው ፕሬስ ጋዜጠኞችን ለማዳከም እንዳይጠቀምበት እንዲሁ አሳስቧል፡፡

    የመፍትሔ ሐሳቡ በተጨማሪም የኦሮሞ ፌዴራሊስት ኮንግረስ (ኦፌኮ) ምክትል ፕሬዚዳንት አቶ በቀለ ገርባ፣ በኦሮሚያ በተከሰተው ችግር ሳቢያ መታሰራቸውን በማውሳት በአስቸኳይ እንዲፈቱ ጠይቋል፡፡

    ከላይ የተዘረዘሩትን ነጥቦች በመንቀስ የመፍትሔ ሐሳቡን ያቀረበው የአውሮፓ ኅብረት፣ እንደ አንድ ከፍተኛ ለጋሽ የልማት አጋር በሚለግሳቸው ገንዘቦች የሚሠሩትን ሥራዎችና ፖሊሲዎች ምን ምን እንደሆኑ እንደሚገመግም አትቷል፡፡

    የአውሮፓ ኅብረት ለአገሪቱ የሚሰጠው የልማት ዕርዳታ በአገሪቱ ለሚከሰቱ የሰብዓዊ መብት ጥሰቶች አስተዋጽኦ አለማበርከታቸውን መከታተል፣ በተለይ አርሶ አደሮችንና አርብቶ አደሮችን ከማፈናቀል ጋር የተገናኙ ፕሮግራሞች ላይ አለመዋላቸውን እንዲከታተልም ረቂቅ የመፍትሔ ሐሳቡ ይጠይቃል፡፡

    በዚህም የተነሳ ከኅብረቱ የሚሰጠው የገንዘብ ዕርዳታ አገሪቱ በምታስመዘግበው የሰብዓዊ መብት አያያዝ ሁኔታዎችንና አሠራርን፣ እንዲሁም ውጤትን መሠረት ያደረገ መሆን እንደሚኖርበትና የኢትዮጵያ መንግሥት ለለውጥና ለዴሞክራሲያዊ ሥርዓት ያለውን ቁርጠኝነት መሠረት ያደረገ መሆኑን በአፅንኦት እንዲከታተልም ይጠይቃል፡፡

    ኅብረቱ ባለፉት አምስት ዓመታት በየዓመቱ በአማካይ 200 ሚሊዮን ዩሮ ወጪ በማድረግ የሰብዓዊ ዕርዳታና የፕሮጀክት እገዛ እያደረገ እንደሚገኝ፣ የኢትዮጵያና የኅብረቱ ግንኙነት የተጀመረበት 40ኛ ዓመትን በዓል አስመልክቶ አዘጋጅቶት በነበረ ውይይት ወቅት ተገልጿል፡፡

    የአውሮፓ ኅብረትና የኢትዮጵያ ግንኙነት በይፋ የተጀመረው እ.ኤ.አ. በ1975 ሲሆን፣ በዚያው ዓመት ኅብረቱ የሁለትዮሽ ልዑኩን ጽሕፈት ቤት ግዮን ሆቴል ቅጥር ግቢ ውስጥ በመክፈት ግንኙነት ተጀምሯል፡፡

    በአሁኑ ወቅት የኅብረቱ ቀዳሚ የትብብር መስኮች የሚያተኩሩት በመንገድ፣ በኢነርጂ ልማት፣ በጤና፣ በዘላቂ የእርሻ ልማትና በአካባቢ ጥበቃ፣ በምግብ ዋስትና፣ በዴሞክራሲና ሰብዓዊ መብቶች፣ እንዲሁም እገዛ የሚያስፈልጋቸው የሲቪል ማኅበረሰብ ተቋማትን በመደገፍ ላይ ነው፡፡ እነዚህንም ተፈጻሚ ለማድረግ በ11ኛው የልማት ፈንድ አማካይነት እ.ኤ.አ. እስከ 2020 ድረስ ጥቅም ላይ የሚውል 745 ሚሊዮን ዩሮ መድቦ እየሠራ ነው፡፡

    በየ15 ቀናት በወቅታዊ ጉዳዮች ላይ ማብራሪያ የሚሰጡት የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ አምባሳደር ተወልደ ሙሉጌታ፣ ጥር 13 ቀን 2008 ዓ.ም. በሰጡት ማብራሪያ ካነሷቸው ሦስት ነጥቦች መካከል አንዱ ይኼው ጉዳይ ነበር፡፡ የኢትዮጵያና የኅብረቱን ግንኙነት ለማጠናከር የውጭ ጉዳይ ሚኒስትሩ ዶ/ር ቴድሮስ አድሃኖም በቅርቡ ብራሰልስ መሰንበታቸውን አስታውሰው፣ በቆይታቸውም ከኅብረቱ ከፍተኛ ባለሥልጣናት ጋር ስለሁለቱ ወገኖች አጋርነት መወያየታቸውን ተናግረዋል፡፡ ‹‹ከአውሮፓ ኅብረት ጋር ለመምከር የተለያዩ የአውሮፓ ኅብረት የሥራ ኃላፊዎችንና ባለሥልጣናትን ለማነጋገርና በሁለቱ ወገኖች መካከል ያለው ግንኙነት የበለጠ እንዲጠነክር ሁኔታዎችን የማመቻቸት ዓላማ ነበረው፤›› በማለት የሚኒስትሩን ጉብኝት ዓላማ አስረድተዋል፡፡

    የኅብረቱ ከፍተኛ ወኪልና ምክትል ሊቀመንበር ፌዴሬቺያ ሞግኸሪኒ በጥቅምት ወር 2008 ዓ.ም. ኢትዮጵያን መጎብኘታቸው የሚታወስ ሲሆን፣ በጉብኝታቸው ወቅትም ከዶ/ር ቴድሮስ ጋር ስምምነት ተፈራርመው እንደነበር የሚታወስ ነው፡፡

    ‹‹በዚያ ስምምነት ላይ ከተጠቀሱት ቁም ነገሮች መካከል አንደኛው፣ ሁለቱ ወገኖች ከዚህ በኋላ ከፍ ባለ ደረጃ የሁለትዮሽ ውይይቶቻቸውን እንደሚያደርጉና ምክክር እንደሚኖራቸው ስምምነት ላይ መደረሱ ነው፤›› በማለት ቃል አቀባዩ አስታውሰዋል፡፡

    በዚህም መሠረት የውጭ ጉዳይ ሚኒስትሩ ብራስልስ በነበሩበት ወቅት ከምክትል ሊቀመንበሯና ከሌሎች ከፍተኛ ባለሥልጣናት ጋር በከፍተኛ ደረጃ ውይይት አድርገዋል፡፡

    ሚኒስትሩ ከኅብረቱ ከፍተኛ ባለሥልጣናት ጋር በተወያዩበት ወቅት የተነሱት ጉዳዮች በአፍሪካ ቀንድ ስላለው የሰላምና የፀጥታ ሁኔታ፣ ስደትና በሁለቱ ወገኖች መካከል በዘለቄታው ስለሚደረጉ የቆዩ የልማት ጉዳዮች ዙሪያ እንደሆነም ተገልጿል፡፡

    በዚህ ውይይት ላይ የአውሮፓ ኅብረት ለኢትዮጵያ የሚያደርገውን የሰብዓዊ ዕርዳታ አጠናክሮ እንደሚቀጥል መግለጹን ያብራሩት ቃል አቀባዩ፣ ወደ 175 ሚሊዮን ዩሮ ለዚህ ተግባር እንደሚውልም አስታውቀዋል፡፡

    ከዚህም በተጨማሪ በብራስልስ የኢትዮጵያ ቢዝነስ ፎረም እንዲካሄድ ድጋፍ እንደሚያደርግም ቃል ገብቷል፡፡ ይህ ፎረም ወደ ኢትዮጵያ የተለያዩ ኢንቨስትመንቶች መፍሰስ እንዲችሉ፣ በተለይም የተለያዩ የአውሮፓ ኩባንያዎች ኢትዮጵያ ላይ ኢንቨስት ማድረግ እንዲችሉ ለማመቻቸት ኢትዮጵያ ውስጥ ያለውን ዕምቅ ሀብትና ምቹ ሁኔታ ለማስተዋወቅ የሚያግዝ እንደሆነም ተገልጿል፡፡

    አሁን በአውሮፓ ኅብረት በቀረበው የረቂቅ የመፍትሔ ሐሳብ ዙሪያ የኢትዮጵያ መንግሥት አቋም ምን እንደሆነ ከሪፖርተር ለቀረበላቸው ጥያቄ ደግሞ፣ ‹‹በመጀመሪያ የአውሮፓ ኅብረት የተለያዩ ተቋማት በውስጡ እንዳሉት መታወቅ አለበት፡፡ ፓርላማው አንደኛው አካል ነው፡፡ ራሱ ኅብረቱ እንዲሁም ሌሎች ተቋማትም በሥሩ አሉ፤›› በማለት ቃል አቀባዩ ተናግረው፣  በሁለት አገሮች መካከል ያለው ጥብቅ ግንኙነት በተለያዩ መስኮች በልማቱም በሰላሙም በፀጥታውም ያለው ትብብር ነው ብለዋል፡፡ ‹‹ያ ነው የግንኙነት መገለጫ፡፡ የረቂቅ የመፍትሔ ሐሳቡን ውጤት ያው ወደፊት እየተከታተልን የምናየው ይሆናል፡፡ ግን ዋነኛው ትልቁ ጉዳይ አጋርነታችን እያደገና እየተጠናከረ የሚሄድ መሆኑ ላይ ነው፤›› በማለት ምላሽ ሰጥተዋል፡፡

    የአውሮፓ ኅብረት በእነዚህና በሌሎች የልማት እንዲሁም የሰብዓዊ መብት አያያዝ ጉዳዮች ላይ ድጋፍ ለማድረግ እየሠራ እንደሆነ እየለጸ የሚገኝ ሲሆን፣ ለኅብረቱ ፓርላማ የቀረበው ረቂቅ የመፍትሔ ሐሳብ ውሳኔ የሁለቱን አካላት ግንኙነት ወዴት እንደሚያደርሰው በጊዜ ሒደት የሚታይ እንደሚሆን ይጠበቃል፡፡

    spot_img
    - Advertisement -

    ትኩስ ጽሑፎች

    ተዛማጅ ጽሑፎች

    - Advertisement -
    - Advertisement -