Sunday, January 29, 2023
- Advertisement -
- Advertisement -
ዓለም​የማይነገርለት የየመን እልቂት

​የማይነገርለት የየመን እልቂት

ቀን:

የመናውያን ወደ እርስ በርስ ጦርነት ገብተው እየተራቡ፣ እየተጠሙና በሞት እየተነጠቁ ቢሆንም የዓለም አቀፉን ሚዲያ ትኩረት አላገኙም፡፡ የዓለም ፖለቲካ በሩሲያ፣ በኢራንና በአሜሪካ ፍጥጫ ላይ በማዝመሙ፣ የሚዲያ ሽፋን እየተጋሩ ያሉት ሶሪያ፣ ዩክሬን፣ ኢራቅ በአጠቃላይም የሦስቱ አገሮች አብላጫ ተሳትፎ ያሉባቸው አገሮች ናቸው፡፡ በየመን ዓመት ባስቆጠረውና በአንድ ወገን በኢራን በሌላ ወገን በአሜሪካና በሳዑዲ ዓረቢያ የሚደገፉ ቡድኖች ቢቀጣቀጡም፣ በዓረቡ ዓለም ግጭት ውስጥ እንዳሉ ሌሎች ሕዝቦች አልተነገረላቸውም፡፡

ሆኖም በየመን የእርስ በርስ ጦርነቱ በተጀመረበት ካለፈው ዓመት ወዲህ በርካቶች ተገድለዋል፡፡ ከአሥር ሚሊዮን በላይ የመናውያን ለውኃ፣ ለምግብና ኤሌክትሪክ እጥረት ተጋልጠዋል፡፡ 100 ሺሕ ሰዎች ከመኖሪያቸው ተፈናቅለዋል፡፡ ከ800 ሺሕ በላይ ሕፃናት ተርበዋል፡፡ ብዙዎችም ተሰደዋል፡፡ የተባበሩት መንግሥታት ድርጅትም ለ14.4 ሚሊዮን ሰዎች የሕክምና ቁሳቁስ፣ ውኃ፣ ምግብ መጠለያና ሌሎች መሠረታዊ ፍላጎቶች ያስፈልጋሉ ሲል አሳውቆ ነበር፡፡

ጦርነቱ በተጀመረበት ወቅት ለከፋ ችግር የተጋለጡ የመናውያን አሁን የከፋ አደጋ ውስጥ ይገኛሉ፡፡ የርስ በርስ ጦርነቱ ሲጀመር ከአገር መሰደድ ያልቻሉት አሁን ባለው የከፋ ሁኔታ ከአገራቸው መውጣት አልቻሉም፡፡ ይልቁንም የሳዑዲ ዓረቢያ የአየር ድብደባ ሰለባ እየሆኑ ነው፡፡

በአሜሪካ የሚደገፈውን የሳዑዲን ጦር በቃ የሚለው ጠፍቶም በየመን ሕፃናትን ጨምሮ መግቢያና መውጫ ያጡ ሰላማውያን የአየር ጥቃት ሰለባ ሆነዋል፡፡

ከአምስት ዓመት በፊት በተከሰተው የዓረብ አብዮት ምክንያት የመንን ለማስተዳደር መንግሥት መመሥረት እንፈልጋለን የሚሉ ቡድኖች፣ ከደጋፊዎቻቸው በማበርና ጠላታችን ብለው ከፈረጁት የወቅቱ መንግሥት በመዋጋት የጀመሩት ግጭት፣ ቀድመውንም በሸማቂዎች ሰላሟን አጥታ የነበረችውን የመን አሽመድምዷታል፡፡

የቀድሞው የአገሪቱ ፕሬዚዳንት ዓሊ አብደላህ ሳላህ ደጋፊ በሆኑት በሁቲዎችና መቀመጫቸውን በኤደን አድርገው መንግሥት መሥርተው በነበሩት አብዲ ራቡህ መንሱር ሃዲ ደጋፊዎች መካከል ጦርነቱ ቢጀመርም፣ በጦርነቱ ውስጥ አይኤስና አልቃይዳ ተሳትፊ እንደሆኑም ይነገራል፡፡ ከዚህ በተጨማሪ በአሜሪካ የሚደገፈው ሳዑዲ ዓረቢያ መሩ ጦር ደግሞ የሃዲን መንግሥት ይደግፋል፡፡ ከዚህ ኢራንና ኤርትራ የዓሊ አብደላህ ሳላህ ደጋፊ የሆኑትን ሁቲዎች በመሣሪያና በሕክምና ቁሳቁስ ይደግፋሉ ተብለው በአሜሪካና በሳዑዲ ዓረቢያ ቢኮነኑም፣ ኤርትራ ግን የአቅጣጫ ለውጥ አድርጋ ከሳዑዲና ከአጋሮቿ ጋር እየተባበረች ነው፡፡

እንደ ሚዲያዎች ዘገባ፣ ኢራን በየመን ያለው ጦርነት እንዲያበቃ ጥሪ አቅርባለች፡፡ የአገሪቱ የዓረብና የአፍሪካ ጉዳዮች ምክትል ውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ሆስኒ አሚር አብዱላሂ ከተባበሩት መንግሥታት ድርጅት በየመን ልዩ መልዕክተኛ ኢስማኤል አውልድ አህመድ ጋር ባደረጉት ውይይት፣ በየመን ጦርነቱ እየተባባሰ ሽብርተኝነቱም እየተስፋፋ መምጣቱን በመግለጽ የፖለቲካ መፍትሔ ማበጀት እንደሚያስፈልግ፣ ለዚህም በጉዳዩ ውስጥ ያሉ አካላት በሙሉ እንዲተባበሩ ሰሞኑን ጠይቀዋል፡፡

የፖለቲካ መፍትሔ ማበጀቱን የተባበሩት መንግሥታት ድርጅትም ሆነ ኢራን የሚደግፉት ቢሆንም፣ የተባበሩት መንግሥታት ድርጅትን ዘዋሪ በሆነችው አሜሪካ የሚደገፈው የሳዑዲ ዓረቢያ ጦር በየመን የሚያካሂደውን የአየር ድብደባ አጠናክሯል፡፡ በተለይ ጋዜጠኞችና ሰላማዊ ሰዎች የሚኖሩባቸውን ሕንፃዎች በየጊዜው እያጋየ ይገኛል፡፡

ለ ዘ ቴሌግራፍ የሚሠራውና ባለፈው ወር “ጦርነት የሚያስከፍለው ዋጋ” በሚል ርዕስ የሳዑዲ ዓረቢያ የአየር ድብደባ ያደረሰውን ጉዳት፣ የወደሙ ሕንፃዎች፣ የተገደሉ ሰላማውያንን፣ ሁቲዎቹ በምድር ውጊያ የሚያደርጉትን ጫና፣ በየመን የሕፃናት ወታደሮች እየተዋጉ መሆኑን፣ ከ5,600 ሰዎች በላይ መሞታቸውንና ከ26 ሺሕ በላይ መቁሰላቸውን ዶክመንተሪ የሠራው ጋዜጠኛ አልሚግዳድ ሞጃሊ ከተገደሉ ጋዜጠኞች ውስጥ ይገኝበታለ፡፡ እሱ በተገደለበት ዋዜማ ደግሞ 21 ንፁኃን የአየር ጥቃቱ ሰለባ ሆነው ነበር፡፡

አጃንስ ፍራንስ ፕሬስ እንደዘገበው፣ ሰሞኑን በሰንአ አንድ ሕንፃ ላይ በተፈጸመ የአየር ድብደባ የ14 ዓመት ታዳጊ ወጣትን ጨምሮ ሦስት ሰዎች ተገድለዋል፡፡ 15 ደግሞ ቆስለዋል፡፡

ባለፈው ሳምንት ደግሞ ለየመን ቴሌቪዥን የሚሠሩት የ37 ዓመቱ ሙኒር አል ሐኪሚና ባለቤቱ የ30 ዓመቷ ሱአድ ሂጂራ ከሦስት ልጆቻቸው ጋር በሳዑዲ ዓረቢያ የአየር ኃይል መኖሪያ ቤታቸው ተደብድቦ መሞታቸውን ዘ ኒውዮርክ ታይምስ ዘግቧል፡፡ ሁለቱ ጋዜጠኞች የሳዑዲ ዓረቢያ የአየር ድብደባ በየመን ያደረሰውን እልቂት በመዘገብ የሚታወቁ ሲሆን፣ የሚሠሩትም በመንግሥት በተያዘውና በሁቲዎቹ በሚደገፈው የሰንአ ቴሌቪዥን ጣቢያ ውስጥ ነበር፡፡ የዓይን እማኞች እንደሚሉት ጋዜጠኞቹ ከልጆቻቸው ጋር የተገደሉት በመኖሪያ ቤታቸው ሲሆን፣ በሥፍራው ምንም ዓይነት ወታደራዊ ዒላማ አልነበረም፡፡ በዚህ ምክንያት በርካቶች ተቃውሞአቸውን አሰምተዋል፡፡

አምና በመጋቢት ወር የሳዑዲ ዓረቢያ ጥምር ኃይል በየመን የአየር ድብደባ ከጀመረ ወዲህ ጋዜጠኞችም ዒላማ ሆነዋል፡፡ ጋዜጠኞቹ በሙሉ የሳዑዲ ዓረቢያ ጥምር ጦር በየመን የአየር ድብደባ ከጀመረ ካለፈው ዓመት ወዲህ፣ ሽብርተኛ በተባሉት አይኤስ ወይም አልቃይዳ ላይ ሳይሆን በአብዛኛው ያወደሙት ትምህርት ቤቶችን፣ ሆስፒታሎችን፣ የመኖሪያ ሥፍራዎችን፣ የሠርግ ቤቶችን፣ የዕርዳታ ድርጅቶችንና የሃይማኖት ተቋማትን እንደነበር የዘገቡና እውነቱን ያጋለጡ ናቸው፡፡

የአየር ድብደባው ከተጀመረ ወዲህም ለአሜሪካ ድምፅም በፍሪላንስነት የሚዘግበውን ሞጃሊን ጨምሮ አምስት ጋዜጠኞች የሳዑዲ ዓረቢያ የአየር ድብደባ ዒላማ ሆነዋል፡፡

በየመን የአየር ድብደባውን አሰቃቂ ውጤት ይፋ ያደረጉ ጋዜጠኞች ብቻ ሳይሆኑ፣ አሁን በስደት ላይ የሚገኙትና አሜሪካና ሳዑዲ ዓረቢያ የየመን ፕሬዚዳንት እንዲሆኑ የሚፈልጓቸውን አብዱ ራቡ መንሱር ሃዲ፣ በአገር ክህደት ወንጀል የፈረዱባቸውን ዳኛ ያህያ ሩቤይድ በጥምረቱ የአየር ድብደባ መገደላቸውን ሲኤንኤን ዘግቧል፡፡ ዳኛው የተገደሉት በቤታቸው ውስጥ ሲሆን አምስት ቤተሰቦቻቸውና ሁለት ጠባቂዎቻቸውም አብረው ሞተዋል፡፡

በየመን በጥር ማብቂያ ላይ ብቻ 190 ቤቶችና ስምንት ፋብሪካዎች የአየር ጥቃቱ ሰለባ ሆነዋል፡፡ የተባበሩት ዓረብ ኤምሬትስ፣ ኩዌት፣ ባህሬን፣ ኳታርና ሌሎች የዓረብ አገሮች በሳዑዲ ዓረቢያ መሪነትና በአሜሪካ አጋዥነት በየመን እያደረሱ ያለው ጥቃት በሰላማውያን ላይ ያነጣጠረና ሊወገዝ የሚገባው ነው ሲል ሂዩማን ራይትስ ዎች አስታውቋል፡፡ የሃይዲን መንግሥት ከአገር ያባረሩትና በኢራን ይደገፋሉ የሚባሉት ሁቲዎች በተቆጣጠሩባቸው ሥፍራዎች እየተመዘገበ ያለው ሞትና ውድመትም አይሏል፡፡

በዓለም አቀፍ ደረጃ ማዕቀብ የተጣለበት ክላስተር ቦምብም ጥቅም ላይ ውሏል፡፡ አሜሪካ ክላስተር ቦምብ ላለመጠቀም የፈረመች አገር ናት፡፡ በዓለም አቀፍ ደረጃም የታገደ ነው፡፡ ሆኖም ሂዩማን ራይትስ ዎች በሪፖርቱ የመናውያን ዕገዳ በተጣለበት ክላስተር ቦምብ መጠቃታቸውን አሳውቋል፡፡

አሜሪካ የክላስተር ቦምብ ላለመጠቀም ከፈረመችው፣ ከፖሊሲዋና ከመሣሪያ ወጪ ንግዷ ባፈነገጠ ሁኔታ በአገሪቱ የተመረተው ሲቢዩ-105 መሣሪያ ጥቅም ላይ መዋሉ ተረጋግጧል፡፡ ቦምቡም ሁለት ጊዜ የሰላማዊ ሰዎችን ሕይወት ቀጥፏል፡፡

ክላስተር ቦምቡ ጥቅም ላይ እንዲውል የተደረገው ስምምነቱን ባልፈረመችው ሳዑዲ ዓረቢያ በኩል ቢሆንም፣ የክላስተር ቦምብ ጥቅም ላይ እንዳይውል ዓለም አቀፍ ክልከላ አለ፡፡ በሌላ በኩል አሜሪካ መሣሪያውን መሸጥም ሆነ መጠቀም አትችልም፡፡ ሆኖም ክላስተር ቦምብ የመናውያንን ለማጥቃት ጥቅም ላይ መዋሉን ሂዩማን ራይትስ ዎች አረጋግጧል፡፡

በሌላ በኩል ሳዑዲ ዓረቢያ በዘመናዊ መሣሪያ እየተደራጀች መሆኑን ዓለም አቀፍ ሚዲያዎች ዘግበዋል፡፡

spot_img
- Advertisement -

ይመዝገቡ

spot_img

ተዛማጅ ጽሑፎች
ተዛማጅ

የገጠር መሬት ማሻሻያና የመሬት ባለቤትነት ጥያቄ በኢትዮጵያ

በኢትዮጵያ ከቅርብ ወራት ወዲህ መሬትን በተመለከተ ጠንከር ያሉ የለውጥ...

በፖለቲከኞች እጅ ያለው ቁልፍ

ኢትዮጵያ በተለይ ካለፉት አምስት ዓመታት ወዲህ ሰላሟ መረጋጋት አቅቶታል፡፡...

የኤክሳይስ ታክስ ረቂቅ አዋጅ ፓርላማው ያፀደቀውን አዋጅ የሚጥሱ ድንጋጌዎችን በማካተቱ እንዳይፀድቅ ተጠየቀ

ሰሞኑን ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የቀረበው የኤክሳይስ ታክስ ማሻሻያ...

በፀጥታ ችግር ሳቢያ ከተለያዩ አካባቢዎች ተፈናቅለው አማራ ክልል የገቡ ዜጎች ቁጥር 800 ሺሕ መድረሱ ተነገረ

በቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልል 112 ሺሕ ተማሪዎች ከትምህርት ገበታ ውጪ...