Tuesday, March 5, 2024
- Advertisment -
- Advertisment -

ፈርጀ ብዙው አጭበርባሪነት የዜጎችን ህልውና እየተፈታተነ ነው!

በተለያዩ የንግድ ዘርፎች ውስጥ ተሰማርተው በኃላፊነት ግዴታቸውን የሚወጡ ያሉትን ያህል፣ የተከበረውን የንግድ ሥራ ከለላ በማድረግ በዜጎች ላይ ከፍተኛ የሆነ የማጭበርበር ድርጊት የሚፈጽሙ ከጊዜ ወደ ጊዜ በመበራከት ላይ ናቸው፡፡ ዜጎች በሕይወት ዘመናቸው ያፈሩትን ቅርስ በመኖሪያ ቤቶች ግንባታ፣ በተሽከርካሪና ማሽነሪዎች አቅርቦት፣ በምርቶችና በአገልግሎቶች አቅርቦት፣ በተለያዩ የሥራ ውሎችና በመሳሰሉት የዜጎችን አንጡራ ሀብት የሚዘርፉ ማፍያዎች እየተበራከቱ ነው፡፡ መንግሥትና ሕግ ባለበት አገር ውስጥ በሚዲያ በሚተላለፉ ማስታወቂያዎችና በአፈ ጮሌ አግባቢዎች ቅስቀሳ በሚሊዮኖች የሚቆጠር የሕዝብ ሀብት እየተዘረፈ ነው፡፡

ከዚህ ቀደም የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ በአጭበርባሪዎች ወርቅ ተብለው በቀረቡለት የባሌስትራ ብረቶች ምክንያት ከ100 ሚሊዮን ብር በላይ መጭበርበሩ ይታወሳል፡፡ ከዚያ በኋላ ደግሞ የንግድ ፈቃድ አውጥተው በሬዲዮና በቴሌቪዥን ማስታወቂያ እያስነገሩ ከዜጎች ላይ በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ብሮችን የዘረፉም ታይተዋል፡፡ ዜጎች በሚዲያ በሚቀርቡ ማስታወቂያዎች በመተማመንና በሽያጭ ሠራተኞች ጉትጎታ አንጡራ ሀብታቸውን ለዘራፊዎች አስረክበው ባዶአቸውን ሲቀሩ፣ ለምን ብሎ የሚጠይቅ አካል መኖር አለበት፡፡ በተለይ የሚመለከተው መንግሥታዊ ተቋም አማላይ የሆኑ ማስታወቂያዎች በሚዲያ እየተዥጎደጎዱ ሕዝቡ ለፍቶ ያገኘውን ገንዘብ እንዲከፍል ሲጠየቅ፣ እንደ ቀልድ እየተመለከተ ወይም ዓይቶ እንዳላየ ከሆነ የሕዝቡ መተማመኛ ምንድነው? ሕገወጦች ሲፈነጩ የሕዝብ ህልውና አደጋ ይጋረጥበታል፡፡

ዜጎች ጥረው ግረው ያገኙትን ገንዘብ ለመኖሪያ ቤት፣ ለተሽከርካሪ፣ ለትምህርት፣ ለምርቶችና ለአገልግሎቶች አቅርቦት እንዲከፍሉ ሲደረጉ ከተዘጋጁ የውል ስምምነቶች በተጨማሪ አስገዳጅ የሆኑ ማዕቀፎች ሊኖሩ ይገባል፡፡ አንድ የተሽከርካሪ አስመጪ ድርጅት በግማሽ ክፍያም ሆነ በሙሉ ከሰዎች ላይ ገንዘብ ከመሰብሰቡ በፊት፣ በቂ የሆነ ዋስትና ሊኖረው ይገባል፡፡ የተከፈለ ካፒታሉ ከሥራው ጋር ተመጣጣኝ መሆኑ መታወቅ አለበት፡፡ በስመ አስመጪነትና ሪል ስቴት ኩባንያነት በዜጎች ላይ እየተፈጸመ ያለው ውንብድና በመንግሥት አስገዳጅ ሕግ ልጓም ካልተበጀለት፣ የዜጎች ህልውና አደጋ ውስጥ ይገባል፡፡ በተለይ ዕድሜ ልካቸውን ለፍተው ያጠራቀሙትን ገንዘብ እየተዘረፉ ያሉ ዜጎች የሚታደጋቸው አንዳችም አሠራር ባለመኖሩ፣ ለእንግልትና ለሰቆቃ እየተዳረጉ ናቸው፡፡ ለአዕምሮ ሁከት የተዳረጉም አሉ፡፡

ከፋይናንስ ዘርፍ ውጪ በተለያዩ ጊዜያት የተደራጁ ብዙዎቹ አክሲዮን ማኅበራት ውጤታማ መሆን ያልቻሉት፣ ጠንካራ ተቆጣጣሪ ተቋምና ማስፈጸሚያ ሕጎች ባለመኖራቸው ነው፡፡ የግል ባንኮችና የኢንሹራንስ ኩባንያዎች በኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ጠንካራ ቁጥጥር እየተደረገባቸውና በርካታ መመርያዎች እየወጡላቸው ባይመሩ ኖሮ፣ በአሁኑ ጊዜ የደረሱበት ደረጃ ለመድረስ ቀርቶ ብዙዎቹ ብትንትናቸው ይወጣ ነበር፡፡ ለዚህም እንደ ምሳሌ ማንሳት የሚቻለው በተለያዩ ባንኮች ውስጥ ተከስተው የነበሩ ውዝግቦች ናቸው፡፡ በሌላ በኩል በሪል ስቴት፣ በአግሮ ኢንዱስትሪ፣ በሸቀጣ ሸቀጥ ንግድ፣ በትራንስፖርትና በመሳሰሉት ዘርፎች የተቋቋሙ በርካታ አክሲዮን ማኅበራት ከስመዋል፡፡ አሉ ከሚባሉትም ብዙዎቹ እንደሌሉ ይቆጠራሉ፡፡ መንግሥት ትኩረት በመስጠት ጠንካራ ቁጥጥር የሚያደርግባቸው በዕድገት ግስጋሴ ላይ ሲሆኑ፣ ተቆጣጣሪ የሌላቸው ደግሞ የአገርና የሕዝብ ሀብት በልተው ወድመዋል፡፡ ለዚህ ዋነኛ ችግር በየአክሲዮን ማኅበራቱ ተደራጅተው የሚገቡ ደፋር አጭበርባሪዎች ናቸው፡፡

ከቅርብ ዓመታት ወዲህ የሚታዩት የአጭበርባሪነት ተግባራት የጠንካራ ተቆጣጣሪ አካልን አስፈላጊነት ያመላክታሉ፡፡ ለዓመታት በመተማመን በባህላዊ መንገድ ንግድ በሰላም ይካሄድባት የነበረች አገር በዚያው መንገድ መቀጠል የሌለባት ደረጃ ላይ ትገኛለች፡፡ ክፍተቶችንና ድክመቶችን እያነፈነፉ ዜጎችን የሚያራቁቱ አደገኛ ማፍያዎች የንግድ ሥራውን እየወረሩት ናቸው፡፡ ንግድ በተፈጥሮው በብልኃትና ንቁ በሆነ አዕምሮ የሚከናወን ቢሆንም፣ አሁን ግን ከብልኃትና ከንቁነት በላይ አደገኛ የሆኑ ማጭበርበሮች እየተፈበረኩ ነው፡፡ ከሕዝብ ላይ ከተሰበሰበ ገንዘብ በሚከፈል በሚዲያ የሚተላለፉ አማላይ ማስታወቂያዎች በመተማመን ገንዘባቸው የሚዘረፍ ዜጎች ሲበዙ፣ መንግሥት የሚመለከተውን አካሉን ምን እየሠራህ ነው ብሎ መጠየቅ አለበት፡፡ ሕግ ባለበት አገር ውስጥ ዜጎች እየተዘረፉ ስለ የሕግ የበላይነት መነጋገር አይቻልም፡፡ ዘራፊዎች በቡድን ሆነው ሕዝቡን ዘርፈው ከአገር ወጥተው ተይዘው ቢመለሱ እንኳ፣ የዜጎች ህልውና ግን ለአደጋ ይዳረጋል፡፡ ያለ የሌለ ቅርሱን ሰጥቶ ሙልጩን የወጣ ዜጋ የመጨረሻው መውደቂያው ልመና ብቻ ነው፡፡

በተለያዩ ክልሎች ሳይቀር በመሰማራት የረባ የተከፈለ ካፒታል ሳይኖራቸው የንግድ ፈቃድ ብቻ በመያዛቸው፣ ከሕዝብ ላይ ሚሊዮኖችን የሚዘርፉ ማፍያዎች እየታዩ ነው፡፡ በአልባሌ የውል ስምምነቶች በአደባባይ ሕዝብን የሚዘርፉት እነዚህ አጭበርባሪዎች ሕግን በመናቅ ሕዝብ እያስለቀሱ ናቸው፡፡ በመጀመሪያ ደረጃ በግልጽ ወጥተው ዜጎችን እያሳሳቱ ከፍተኛ መጠን ያለው ገንዘብ ሲሰበስቡ ከበስተጀርባቸው የተማመኑበት ኃይል የላቸውም? በሕግ ሽፋን ሕገወጥ ተግባር ሲያከናውኑ ለምን ብሎ የሚጠይቅ አካል እንዴት ይጠፋል? በአገሪቱ የተለያዩ ክልሎች እየተዟዟሩ ከዜጎች ላይ ከፍተኛ መጠን ያለው ገንዘብ ሲሰበስቡ የንግድ ፈቃዳቸውን፣ የካፒታል መጠናቸውን፣ ከዚህ ቀደም የነበራቸውን የሥራ ልምድና ተዓማኒነት፣ ለሚሰበስቡት ገንዘብ ዋስትና፣ ወዘተ. መጠየቅ የነበረበት ማን ነው? የጥቅም ተጋሪ በመሆን ከለላ የሚሰጡትስ እነማን ናቸው? ማጣራቱም ሆነ ምርመራው ሲከናወን ይህንን ሁሉ ማካተት አለበት፡፡ በሕዝብ ህልውና ላይ የተቃጣ ውንብድና ነውና፡፡

አጭበርባሪዎችንና ዘራፊዎችን መከላከል የሚቻለው በሕግ ብቻ ነው፡፡ ከዜጎች ላይ በተለያዩ ምክንያቶች ገንዘብ ሲሰበሰብ፣ በዚያው ልክ ሰብሳቢው ዋስትና ሊኖረው ይገባል፡፡ አንድ በንግድ ሥራ ላይ የተሰማራ ድርጅት አስመጪም ይሁን አምራች፣ አገልግሎት ሰጪም ይሁን ሌላ የሕዝብ ገንዘብ ሲበስብ ከኢንሹራንስ ድርጅትም ሆነ ዋስትና ከሚሰጥ ተቋም ለወሰደው ገንዘብ የዋስትና ማረጋገጫ ማግኘት አለበት፡፡ ይህንን ተግባር የመቆጣጠር ኃላፊነት ደግሞ በአዋጅ ሥልጣን የተሰጠው የንግድ ሚኒስቴር ወይም ውክልና የሰጠው ኤጀንሲ ወይም ባለሥልጣን ነው፡፡ ዜጎች በጠራራ ፀሐይ ጥረው ግረው ያገኙትን ጥሪታቸውን የሚዘርፉ አካላትን ማስቆም የሚቻለው በዚህ ዓይነት ሕጋዊ አሠራር ብቻ ነው፡፡ ከዚህ ቀደምም ሆነ በቅርቡ ዝርፊያ የተፈጸመባቸው ወገኖች መንግሥት እንዲታደጋቸው ይፈልጋሉ፡፡ መንግሥት ከካዝናው አውጥቶ የሚሰጠው ዳረጎት ባይኖር እንኳ፣ የተጎዱ ዜጎችን ለመታደግ የሚያስችሉ የመፍትሔ አማራጮች መታየት አለባቸው፡፡ አጥፊዎችን በሕግ ከመፋረድ በተጨማሪ የተበደሉት የሚካሱበትን ዘዴ ማፈላለግ የግድ ይላል፡፡ በአጭበርባሪዎች ምክንያት የዜጎች ህልውና ለአደጋ በመጋለጡ የሚመለከተው ሁሉ ልብ ይበል! 

በብዛት የተነበቡ ፅሁፎች

- Advertisment -

ትኩስ ፅሁፎች

የአዲስ አበባ ነዋሪዎች ቁጥር ሲጨምር የሚኒባስ ታክሲዎች ቁጥር እየቀነሰ መምጣቱ ሊታሰብበት ይገባል

በአዲስ አበባ ከተማ የትራንስፖርት አገልግሎት በመስጠት ከፍተኛ የሚባለውን ድርሻ...

ሃምሳ ዓመታት ያስቆጠረው አብዮትና የኢትዮጵያ ፖለቲካ ውጣ ውረድ

የኢትዮጵያ ሕዝቦች የዴሞክራሲ ለውጥ ጥያቄ የሚነሳው ከፋሺስት ኢጣሊያ ወረራ...

በአዲስ አበባ ንግድና ዘርፍ ማኅበራት ምክር ቤት የተፈጸመው ሕገወጥ ተግባር ምንድነው?

የአዲስ አበባ ንግድና ዘርፍ ማኅበራት ምክር ቤት የዳይሬክተሮች ቦርድ፣...

በአዲስ አበባ ንግድና ዘርፍ ማኅበራት ምክር ቤት ላይ ምርመራ እንዲደረግ ውሳኔ ተላለፈ

ፕሬዚዳንቷና ዋና ጸሐፊው ተጠያቂ ሊሆኑ ይችላሉ ተብሏል ከአዲስ አበባ ንግድና...

ምርጫ ቦርድ ፓርላማው ያፀደቀለትን 304 ሚሊዮን ብር አለማግኘቱን አስታወቀ

የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ በመጪው ሰኔ 2016 ዓ.ም. በአራት...
spot_img

ተዛማጅ ፅሁፎች

በሰብዓዊ ቀውስና በውድመት የታጀቡ ግጭቶች በአስቸኳይ ይቁሙ!

በሰሜን ኢትዮጵያ በትግራይ ክልል ተጀምሮ አማራና አፋር ክልሎችን ያዳረሰው የሁለት ዓመቱ አውዳሚ ጦርነት በፕሪቶሪያ ስምምነት ቢገታም፣ ከነሐሴ ወር 2015 ዓ.ም ጀምሮ በአማራ ክልል የተጀመረው...

ታላቁ የዓድዋ ድል ሲዘከር የጀግኖቹ የሞራል ልዕልና አይዘንጋ!

የታላቁ ዓድዋ ድል 128ኛ ዓመት ክብረ በዓል ሲዘከር፣ ለአገርና ለሕዝብ ክብር የሚመጥኑ ተግባራት ላይ ማተኮር ይገባል፡፡ በዓድዋ ከወራሪው ኮሎኒያሊስት ኃይል ጋር ተፋልመው ከትውልድ ወደ...

ሰብዓዊ ቀውሶችን ማስቆም ተቀዳሚ ተግባር ይሁን!

በቅርቡ ጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይ አህመድ (ዶ/ር) ከአማራ ክልል የተለያዩ አካባቢዎች ተወክለው ከመጡ ሰዎች ጋር ያደረጉት ውይይት፣ በአማራ ክልልም ሆነ በሌሎች ሥፍራዎች የሚካሄዱ ግጭቶች ምን...