Monday, February 6, 2023
- Advertisment -
- Advertisment -

የሕዝብን ደኅንነት ከመጠበቅ በላይ ሌላ ምን ሥራ አለ?

የሕይወት፣ የአካል ደኅንነትና የነፃነት መብትን በተመለከተ የአገሪቱ ሕገ መንግሥት በማያወላዳ ሁኔታ አስቀምጦታል፡፡ ማንኛውም ሰው ሰብዓዊ በመሆኑ የማይደፈርና የማይገሰስ በሕይወት የመኖር፣ የአካል ደኅንነትና የነፃነት መብት አለው ይላል፡፡ ማንኛውም ሰው በሕግ በተደነገገ ከባድ የወንጀል ቅጣት ካልሆነ በስተቀር ሕይወቱን እንደማያጣ፣ ማንኛውም ሰው በአካሉ ላይ ጉዳት እንዳይደርስበት የመጠበቅ መብት እንዳለውም ሕገ መንግሥቱ በግልጽ ደንግጓል፡፡ ይህንን የመሰለ በሕግ ዋስትና ያገኘ መብት ለመጠበቅ የሚያስፈልገው ሕግ ማክበር ብቻ ነው፡፡ ሕግን ማክበር ባለመቻሉ ግን የሕዝብን ደኅንነት ለመጠበቅ አቅቷል፡፡ ሕገ መንግሥቱ የአገሪቱ የበላይ ሕግ በመሆኑ ማንኛውም ልማዳዊ አሠራር፣ የመንግሥት አካል ወይም ባለሥልጣን ውሳኔ ከዚህ ሕገ መንግሥት ጋር የሚቃረን ከሆነ ተፈጻሚነት አይኖረውም፡፡ እየሆነ ያለው ግን በተቃራኒ ነው፡፡

በመላ አገሪቱ በተለያዩ ምክንያቶች በሚፈጠሩ ግድፈቶች ምክንያት የሕዝብ ጤናና ደኅንነት ለአደጋ ሲጋለጥ ይታያል፡፡ ሕንፃዎች ሲገነቡ፣ ታላላቅ አውራ መንገዶች ሲዘረጉ፣ የኃይል ማመንጫ ግድቦች ሲሠሩ፣ በፋብሪካዎች፣ በትልልቅ ማሳዎችና በመሳሰሉት ሠራተኞች ያላቸው የሥራ ቦታ ደኅንነት ምን ይመስላል? በቂ ክፍያ፣ መጠለያ፣ ምግብና የመሳሰሉትን ከማግኘት ጨምሮ በተለያዩ ምክንያቶች ከሚከሰቱ አደጋዎች ደኅንነታቸው እንዴት ይጠበቃል? የደኅንነት መጠበቂያ የራስ መከላከያ፣ አልባሳትና መጫሚያዎች ሳይሟሉ አደጋ እየደረሰባቸው ሠራተኞች ይሞታሉ፡፡ ለከፋ የአካል ጉዳት ይጋለጣሉ፡፡ ተገቢው ጥገናና እንክብካቤ የማይደረግላቸው ማሽኖችና ሊፍቶች ችግር ሲገጥማቸው ብዙዎች ጉዳት ይደርስባቸዋል፡፡ የሚመለከተው አካል ተገቢውን ቁጥጥር ስለማያደርግና ቸልተኝነት ስለሚበዛ የዜጐች ሕይወት ለአደጋ ይጋለጣል፡፡ በሕግ ማዕቀፍ የማይመሩ አሠራሮች የብዙዎችን ሕይወት ቀጥፈዋል፡፡

በተለያዩ ቦታዎች የግንባታ ሥራዎች ሲካሄዱ የሚቆፈሩ ጉድጓዶች መክደኛ ስለማይደረግላቸው፣ ፕሮጀክቶች ሲጠናቀቁ በአግባቡ ተከታትሎ ጉድጓዶችን የሚደፍን ባለመኖሩ ምክንያት ሕፃናትና አረጋውያን ሳይቀሩ ሕይወታቸውን አጥተዋል፡፡ በግንባታ ሕግ መሠረት የተቆፈረ ጉድጓድ መደፈን ሲኖርበት፣ በግለሰቦች ቸልተኝነት ሳቢያ ብዙዎች ያላግባብ ሕይወታቸውን ይገብራሉ፡፡ ለዕድሜ ልክ የአካል ጉዳትም ይጋለጣሉ፡፡ በተለይ ሕዝብ በብዛት በሚንቀሳቀስባቸው አካባቢዎች በተደጋጋሚ ጉዳት እንዲደርስ ያደረጉ ሰዎች ብርቱ የሆነ ሕጋዊ ቅጣት ስላልተፈጸመባቸው፣ በተለያዩ ጊዜያት በርካታ ሕፃናት ለሕልፈት ተዳርገዋል፡፡ አገር ሰላም ብለው ሥራ ውለው ወደ ቤታቸው የሚመለሱ በርካታዎችም እንደወጡ ቀርተዋል፡፡ ሥራቸውን በሕጉ መሠረት ማከናወን በተሳናቸው ቸልተኞች ምክንያት ዜጎች ለአደጋ ሲጋለጡ ከልካይ ከሌለ በጣም አሳሳቢ ነው፡፡

በዓለም አቀፍ ደረጃ አገሪቱን ግንባር ቀደም ያደረገው የትራፊክ አደጋ፣ በሕዝብ ደኅንነት ላይ የተጋረጠ አደገኛ መቅሰፍት ሆኗል፡፡ ከጊዜ ወደ ጊዜ እየባሰበት ያለውን የትራፊክ አደጋ መቀነስ ባለመቻሉ ብቻ በየዕለቱ የዜጎች ሕይወት ይገበርበታል፡፡ መጠኑ የገዘፈ የአገር ሀብት ይወድማል፡፡ ለትራፊክ አደጋ በዋነኝነት መንስዔ የሚባሉት ችግሮች በዝርዝር እየታወቁ፣ አደጋውን ለመቀነስ አለመሥራት ምን የሚሉት በሽታ ነው? የአሽከርካሪዎች ብቃት ማነስ ለሚባለው ችግር ዋነኛ ሰበቡ በሥራ ላይ ያለው የማሽከርከር ፈቃድ አሰጣጥ ሥርዓት ነው፡፡ በአነስተኛ ተሽከርካሪዎች ለተወሰነ ጊዜ እጁን ላላፍታታ ግለሰብ በአንድ ጊዜ ከባድ የጭነትና የሕዝብ ማመላለሻ እንዲያሽከረክር ፈቃድ መስጠት ምን የሚሉት ዕውቀት ነው? ምንም ዓይነት የማሽከርከር ሥልጠና ሳያገኙ ቤታቸው ድረስ በጉቦ የማሽከርከር ፈቃድ የሚመጣላቸው ሰዎች የበዙባት አገር ውስጥ፣ እንዴት ተደርጎ ነው የመንጃ ፈቃድ አሰጣጥ ሥርዓቱ በሕግ እየተመራ ነው የሚባለው? በአጠቃላይ ለትራፊክ አደጋው መብዛት ምክንያት የሚባሉ ተያያዥ ጉዳዮችን ለማስወገድ ምን ዓይነት ጥረት እየተደረገ ነው? የአደጋውን ሪከርድ ከመመዝገብ ባለፈ ምን እየተሠራ ነው? እጅግ በጣም የሚያሳፍር ሁኔታ ውስጥ ነው ያለነው፡፡

የአገሪቱ ወጣቶች በሕገወጥ የሰዎች አዘዋዋሪ ደላሎች አማካይነት በመተማ አድርገው ሱዳን፣ በሞያሌ አድርገው ከኬንያ እስከ ደቡብ አፍሪካ፣ በምሥራቁ የአገሪቱ ክፍል አድርገው ወደ ሐርጌሳ ብሎም የመን፣ ሳዑዲ ዓረቢያ፣ በሜዲትራኒያን ባህር ወደ አውሮፓ በብዛት ይነጉዳሉ፡፡ አገሪቱ ጠረፍ ጠባቂ የሌላት ይመስል በየቀኑ በሺዎች የሚቆጠሩ ወጣቶች በሕገወጥ አዘዋዋሪዎች አማካይነት በተገኘው አቅጣጫ ሲነጉዱ ምን ይባላል? ሕገወጥ የስደት ጉዞን የሚያስቀር ደንብ ወጥቶ ወደ ዓረብ አገሮች መሄድ ሲከለከል፣ በቦሌ ዓለም አቀፍ ኤርፖርት በኩል ዜጐች እንደ ቱሪስት በብዛት ሲፈልሱ ለምን ብሎ የሚጠይቅ የለም፡፡ ሕገወጦች በአደባባይ ሕግ እየጣሱ የወጣቶችን ስደት ሲያባብሱ ማን ነው መጠየቅ ያለበት? ዜጎች በሕጋዊ መንገድ የመንቀሳቀስ መብት እንዳላቸው በሕግ ተደንግጎ ሳለ፣ በሕገወጥ መንገድ ደላሎች እንደ ከብት እየነዱ ድንበር ሲያሻግሩ እንዴት ዝም ይባላል? በሕገወጦች ተታለው ዜጎች በስደት ሲንከራተቱ ከአደጋ ጋር ተጋፍጠው ሕይወታቸው እያለፈ ነው፡፡ ሥራቸውን በአግባቡ ማከናወን ባልቻሉ ሰዎች ምክንያት አገር እስከ መቼ ትተራመሳለች? በጣም የሚያስመርር ነው፡፡

የሰውን ልጅ ጤና ለመንከባከብ የተቋቋሙ የሕክምና ተቋማት ዘንድ በመታየት ላይ ያለው የሥነ ምግባር ጥሰት አስፈሪ እየሆነ ነው፡፡ በርካታ ምሥጉን የሕክምና ባለሙያዎች ባሉበት አገር ውስጥ ቃለ መሀላ ለፈጸሙለት ሙያና ሥነ ምግባር የማይገዙ እያቆጠቆጡ ነው፡፡ ሙያው በሚፈቅደው ሥነ ምግባር ሕሙማንን አለማከም፣ የምርመራ ውጤቶችን በማዛባት መድኃኒቶች ማዘዝ፣ የሕክምና ሪከርዶችን በአግባቡ አለመያዝ፣ ጥራታቸውን የጠበቁ ላብራቶሪዎችን ባለማደራጀት ምክንያት የታካሚዎችን ናሙናዎች ማቀያየር፣ በወሊድ ወይም በድንገተኛ አደጋ ጊዜ ሥርዓቱን ጠብቆ ኃላፊነትን አለመወጣት፣ በቀዶ ጥገና ወቅት ተገቢውን ጥንቃቄ አለማድረግ፣ የሕሙማኑን ስምና የሕክምና ሪከርድ በማለዋወጥ አስደንጋጭ ውሳኔዎችን በመወሰን ቀዶ ጥገና በማድረግ አደጋ ማድረስ፣ ከሕክምና ባለሙያ የማይጠበቁ ባህሪዮችን በማሳየት ታካሚዎችን ማንገላታት፣ ወዘተ በየቦታው እየታዩ ነው፡፡ እንዲህ ዓይነቶቹን አደገኛ ተግባራት የመቆጣጠር ኃላፊነት ያለበት አካል የት ነው ያለው? ምን እየሠራ ነው? የማንን ጎፈሬ እያበጠረ ነው? ምላሽ ያስፈልጋል፡፡

ለሕዝብ ጤና ተስማሚ ያልሆኑ የተበላሹ ምግቦች፣ መድኃኒቶች፣ የመዋቢያ ቁሳቁሶች፣ ቅባቶች፣ የምግብ ዘይቶች፣ ወዘተ ገበያው ውስጥ በብዛት ይታያሉ፡፡ ከባዕድ ነገሮች ጋር የተደባለቁ ምግብ ተብዬዎች ማለትም የሕፃናት ወተት፣ ቅቤ፣ ዓይብ፣ በርበሬ፣ ሽሮና የመሳሰሉት በአደባባይ ሲሸጡ የሚቆጣጠረው ማን ነው? በኮንትሮባንድ የገቡ አድራሻቸውና የመጠቀሚያ ጊዜያቸው የማይታወቁ መድኃኒቶችን የሚቆጣጠረው ማን ነው? ከአነስተኛ የመንደር ኪዮስክ ጀምሮ እስከ ትልልቅ የገበያ አዳራሾች ድረስ በሕዝብ ላይ ዘረፋ የሚፈጸምባቸውን ሐሰተኛ ሚዛኖች ተከታትሎ የሚቆጣጠር አለ? ካለስ እነማንን በተጨባጭ ይዞ ሕጋዊ ዕርምጃ አስወሰደ? ይኼ ድንገት የሚደረግ የይስሙላ ፍተሻን ከሆነ ባይወራ ይሻላል፡፡ ሕዝብ ጤፍ፣ ጥራጥሬ፣ የግሮሰሪ አስቤዛዎችን፣ ሥጋና የመሳሰሉትን የሚገበይባቸው ሚዛኖች በአብዛኛው ሐሰተኛ ናቸው፡፡ በአግባቡ ኃላፊነቱን ተወጥቶ ልክ የሚያስገባ በመጥፋቱ ምክንያት ሕዝብ እየተዘረፈ ነው፡፡ በጣም ያሳዝናል፡፡ ጤፍ ከአሸዋ ጋር፣ ጥራጥሬ ከደቃቅ ድንጋይ ጋር፣ የተለያዩ የታሸጉ ጥሬ ዕቃዎች ከተለያዩ ባዕድ አካላት ጋር ተደባልቀው የሚሸጡት ሕግ የሚያስከብር በመጥፋቱ ብቻ ነው፡፡

በአጠቃላይ ከሕዝብ ጤናና ደኅንነት አንፃር በርካታ የሚነሱ ችግሮች ቢኖሩም፣ ለማሳያ ያህል ከላይ የተጠቀሱት ለጊዜው ይበቃሉ፡፡ ሕዝብ በሰላም ወጥቶ የሚገባው፣ ሥራውን ተረጋግቶ የሚያከናውነውና ነገን በተስፋ የሚጠብቀው ሕግ ሲከበር ብቻ ነው፡፡ ሕግን ማስከበር ሲያቅት ግን የዜጎች የሕይወት፣ የአካል ደኅንነትና የነፃነት መብቶች ይጣሳሉ፡፡ እነዚህ የማይደፈሩና የማይገሰሱ መብቶች በተለያዩ ምክንያቶች ሲጣሱ ሕግ አልተከበረም ማለት ነው፡፡ ሕግ ካልተከበረ ደግሞ ሕገወጦች እየበዙ የሕግ የበላይነት ይጠፋል፡፡ ሕገወጥነት የሚበረታው ቸልተኝነት በዝቶ ሕግን ማስከበር ሲያቅት ነው፡፡ መንግሥት በተለያዩ ተቋማቱ አማካይነት የሕዝቡን ጤናና ደኅንነት ለማስከበር የሚረዱ የተለያዩ ሕጎች አሉት፡፡ እነዚህ ሕጎች ሕገ መንግሥቱን መሠረት አድርገው የወጡ ናቸው፡፡ ተቋማቱም ሥልጣንና ኃላፊነት ተሰጥቷቸዋል፡፡ የሕዝብን ደኅንነት ማስከበር ካልቻሉ ምን እየሠሩ ነው? የሕዝብን ደኅንነት ከመጠበቅ በላይ ምን የበለጠ ሥራ አለ? ሕግን ማክበርና ማስከበር ካልተቻለ አገርን እንዴት መምራት ይቻላል? መንግሥት ውስጡን ይፈትሽ!       

በብዛት የተነበቡ ፅሁፎች

የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያንና የመንግሥት ውዝግብ

የጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይ አህመድ (ዶ/ር) መንግሥት ባለፉት አራት ዓመታት...

አዲሱ የብሔራዊ ባንክ ገዥ ትኩረት የሚያደርጉባቸውን ቀዳሚ ጉዳዮች ይፋ አደረጉ

አዲሱ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ገዥ ትኩረት አድርገው የሚሠሩባቸውን ቀዳሚ...

ብሔራዊ ባንክ ለጥቃቅንና አነስተኛ ብድሮች ዋስትና መስጠት ሊጀምር ነው

ኢንተርፕራይዞችን ብቻ የሚያገለግል የፋይናንስ ማዕከል ሥራ ጀመረ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ...

የኦሮሚያ ኅብረት ሥራ ባንክ ከ100 ቢሊዮን ብር በላይ ተቀማጭ ያለው ሦስተኛው ከግል ባንክ ሆነ

የኦሮሚያ ኅብረት ሥራ ባንክ የተቀማጭ ገንዘብ መጠኑን ከ100 ቢሊዮን...
- Advertisment -

ትኩስ ፅሁፎች

ቤተክህነት ባቀረበችው የይግባኝ አቤቱታ ላይ ውሳኔ ለመስጠት ለዕሮብ ተቀጠረ

የኢትዮጵያ ኦሮቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ሀገወጥ ነው በተባለው አዲሱ ሲኖዶስና...

የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያንና የመንግሥት ውዝግብ

የጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይ አህመድ (ዶ/ር) መንግሥት ባለፉት አራት ዓመታት...

የኢትዮጵያ ካፒታል ገበያ ምሥረታ ዝግጅቶችና ከገበያው የሚጠበቁ ዕድሎች

ኢትዮጵያ ከ50 ዓመት በኋላ ዳግም የምታስጀምረውን የካፒታል ገበያ ዘመኑን...

አዲሱ የብሔራዊ ባንክ ገዥ ትኩረት የሚያደርጉባቸውን ቀዳሚ ጉዳዮች ይፋ አደረጉ

አዲሱ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ገዥ ትኩረት አድርገው የሚሠሩባቸውን ቀዳሚ...

መንግሥት የደቡብ ሱዳን ታጣቂዎች ድንበር ጥሰው የሚያደርሱትን ጥቃት እንዲያስቆም ተጠየቀ

የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የውጭ ግንኙነትና የሰላም ጉዳዮች ቋሚ...
spot_img

ተዛማጅ ፅሁፎች

ኢትዮጵያ ከገባችበት አረንቋ ውስጥ በፍጥነት ትውጣ!

የአገር ህልውና ከሕዝብ ሰላምና ደኅንነት ጋር በእጅጉ የተቆራኘ ነው፡፡ አገር ሰላም ውላ ማደር የምትችለው ደግሞ የሕዝብ ደኅንነት አስተማማኝ ሲሆን ነው፡፡ ሕዝብና መንግሥት በአገር ህልውና...

የፈተናው ውጤት የፖለቲካው ዝቅጠት ማሳያ ነው!

በ12ኛ ክፍል መልቀቂያ ፈተና ከአጠቃላይ ተፈታኞች ውስጥ 3.3 በመቶ ያህሉ ብቻ ማለፋቸው፣ የአገሪቱን የትምህርት ጥራት ደረጃ በሚገባ ያመላከተ መስተዋት እንደሆነ አድርጎ መቀበል ተገቢ ነው፡፡...

የምግብ ችግር አገራዊ ሥጋት ስለደቀነ ፈጣን ዕርምጃ ይወሰድ!

ኢትዮጵያ ውስጥ የሰው ልጆችን አቅም በብርቱ እየፈተኑ ያሉ በርካታ ችግሮች አሉ፡፡ ከችግሮቹ ብዛት የተነሳ አንዱን ከሌላው ለማስቀደም የማይቻልበት ደረጃ ላይ የተደረሰ ቢሆንም፣ የምግብና የሰላም...