Tuesday, July 23, 2024
- Advertisement -
- Advertisement -
ኪንና ባህልየጳጉሜን ነገር

የጳጉሜን ነገር

ቀን:

ዛሬ ያመቱ፣ የ2010 ዓ.ም. 360ኛ ቀን ነው፡፡ ዓመቱ ሊያበቃ፣ ዘመኑ ሊካተት አሮጌ ሆኖ ሊያልፍና ዓምና የሚለውን ካባ ለመደረብ አምስት ቀናት ቀርቶታል፡፡

ጳጉሜን ከነሐሴ ወር መጨረሻ አዲስ ዓመት ከጀመረበት መስከረም አስቀድመው የሚገኙ ዕለታትን የያዘች ናት፡፡ ጳጉሜን ቃሉ ‹‹ሄፓጎሜኔ›› ከሚለው የግሪክ ቃል የተገኘና ተጨማሪ የሚል ፍች አለው፡፡ ትርፍ የሚል ትርጉምም የሚሰጠው ጊዜ አለ፡፡

እያንዳንዳቸው እኩል 30 ቀን ያላቸው ከመስከረም እስከ ነሐሴ ያሉት 12 ወሮች 360 ቀኖችን ይይዛሉ፡፡ ይሁን እንጂ ዓመቱን ሙሉ የሚያደርጉት የመጨረሻዎቹ 5 ቀኖች (በአራት ዓመት 6) የሚሆኑት የጳጉሜን ቀናት ናቸው፡፡ ንዑስ ወሩ ተጨማሪ የሚል ትርጉም ያገኘው በ12 ወራት ላይ የሚጨመር ስለሆነ ሲሆን፣ በሌላ በኩልም ከወሮች ዑደት ተርፎ ስለተገኘም ትርፍ ይባላል፡፡

ቀደምት የኢትዮጵያ ሊቃውንት ጳጉሜን እንደ ዓመት ማጠቃለያ፣ እንደ ዘመን መፈጸሚያ አድርገው የሚያስቡበት ልዩ መንገድ አላቸው፡፡ ‹‹ጳጉሜን የመጨረሻ አትምሰልህ የመጀመርያ እንጂ›› ይሉታል፡፡

የዘንድሮው የ12ቱ ወሮች 360 ቀኖች ዛሬ ረቡዕ (ነሐሴ 30) ያበቃሉ፡፡ 360 ዲግሪ ይሞላሉ፡፡ ዘንድሮ የነበሩት የ12ቱ ወሮች 360 ቀኖች አብቅተው የከርሞው የ2011 ዓ.ም. 360 ቀኖች ከመጀመራቸው በፊት በመሀል የሚገኙት አምስቱ የጳጉሜን ቀኖች እንደ ዘመን መነሻ እንጂ እንደመካተቻ አለመያዙን መርጠውታል፡፡

በሥነ ፍጥረት ታሪክ የዓለሙ አውራ ሰው (አዳም) ከተፈጠረበት 6ኛ ቀን በፊት ያሉትን የዓለም ፍጥረታት መነሻ ከሆኑት አምስት ቀናት (ከእሑድ እስከ ሐሙስ) ጋርም ያመሳስሉታል፡፡

በኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን ለጳጉሜን ራሱን የቻለ መንፈሳዊ ትምህርትና መልዕክትም አለው፡፡ ስለዳግም ምጽዓት ይወሳበታል፡፡ ምዕመናን ከአምላካቸው ጋር በጾምና በጸሎትም ይገናኙበታል፡፡

ጳጉሜን እንደ አሮጌ ዓመት መዝጊያና የአዲስ ዓመት መጀመርያ አድርጎ በማሰብም ሰዎች ራሳቸውን የሚገመግሙበትና ለመጪው አዲስ ዓመት ደግሞ ከፈጣሪ ምሕረቱን ረድኤቱን እንዲያበዛላቸው እየለመኑ ለበለጠ ሥራ ራሳቸውን የሚያዘጋጁበት ጊዜ ነው፡፡

በጳጉሜን ወፍ ከመጮኋና ውኃን ከመቅሰሟ በፊት የጳጉሜን ውኃ ይቀስሙታል ይታጠቡበታል፡፡ በጳጉሜን የማይታጠብ የለም ማለት ይቻላል፡፡ በተለይ ጳጉሜን 3 ቀን ዝናብ ተናፋቂ ናት፡፡ የሰማይ ደጃፍ ይከፈትባታል ተብሎ ይታመንባታል፡፡

በሌላ በኩል የዘመናት የኢትዮጵያ ቱሪዝም ማስተዋወቂያ ‹‹አሥራ ሦስት የፀሐይ ወራት›› የሚለው መሪ ሐሳብ የፈለቀባት ጳጉሜን  የብዙኃኑን ቀልብ በመያዝ ትታወቃለች፡፡ በተለይ ገበሬው ለጳጉሜን ዝናብ ልዩ ስሜትና አስተያየት እንዳለው የባህል አጥኚው ካሕሣይ ገብረእግዚአብሔር በአንድ ድርሳናቸው ‹‹በጳጉሜን ዝናብ ከዘነበ በቀጣዩ ዓመት አዝመራው መልካም ይሆናል ተብሎ ይታመናል፤›› በማለት አስፍረዋል፡፡ ብሂሉንም አኑረውታል፡፡

 ‹‹ጳጉሜን ሲወልስ ጎታህን አብስ›› (ጳጉሜን ሲወልስ፣ በጳጉሜን ዝናብ ከዘነበ ለማለት ነው) በመሆኑም በጳጉሜን ዝናብ ከዘነበ አዝመራው በደንብ ስለሚያፈራ እህል የምታስቀምጥበትን ጎተራ በሚገባ አዘጋጅተህ ለቅልቀህ አሰናዳ ለማለት ነው ይሉታል፡፡

በኢትዮጵያ ባሕረ ሐሳብ የወቅት አከፋፈል መሠረት በክረምት (ከሰኔ 26 እስከ መስከረም 25) ውስጥ ሰባት ንዑሳን ክፍሎች አሉ፡፡ ወደ አዲስ ዓመት መሸጋገሪያ ላይ ያሉት የመጨረሻዎቹ ስምንት ቀናት (ከነሐሴ 28 – ጳጉሜን 5) መጠርያቸው ‹‹ጎሕ፣ ነግህ፣ ጽባሕ፣ ብርሃን›› ነው፡፡ የአዲስ ዘመን ወጋገን፣ ጥዋት፣ ንጋት፣ ብርሃን ሊመጣ ነው የሚል ፍች አላቸው፡፡ የክረምቱ ጊዜ ለማለቅ መቃረቡንም ያሳያሉ፡፡

የአዲስ ዓመት ዋዜማዋ ‹‹ጳጉሜን 5›› በተለይ ‹‹ልደት›› የሚል መጠሪያ የተሰጣት በሚቀጥለው ዓመት ከሚከበረው የኢየሱስ ክርስቶስ ልደት ቀን ጋር ተመሳሳይ ስለሆነች ነው፡፡ ምንጊዜም ጳጉሜን 5 የሚውልበት ዕለት መጪውን ገና ያመለክታልና፡፡

ጳጉሜን የተቆራኘው አከባበር

ከዓምና ወዲህ በአገር አቀፍ ደረጃ አምስቱን የጳጉሜን ዕለታት የተንተራሱ ክብረ ቀናት ተፈጥረዋል፡፡ እነዚህም በየዓመቱ እየተከበሩ ዘመን እንደሚያሸጋግሩ እየተወሳ ነው፡፡ በዚህም መሠረት ዘንድሮ ‹‹በፍቅር እንደመር በይቅርታ እንሻገር›› በሚል መርሕ፡- ጳጉሜን 1 የሰላም ቀን፣ ጳጉሜን 2 የፍቅር ቀን፣ ጳጉሜን 3 የይቅርታ ቀን፣ ጳጉሜን 4 የመደመር ቀን፣ እንዲሁም ጳጉሜን 5 የአንድነት ቀን እየተባሉ በተለያዩ መሰናዶዎች እንደሚከበሩ ተገልጿል፡፡

ቀጣዩ 2011 ዓ.ም. ሠግር ዓመት (ሊፕ ዪር) በመሆኑ ለጳጉሜን 6 ቀን ምን ስያሜ ይሰጣት ይሆን?

spot_img
- Advertisement -

ይመዝገቡ

spot_img

ተዛማጅ ጽሑፎች
ተዛማጅ

ኢትዮጵያዊ ማን ነው/ናት? ለምክክሩስ መግባባት አለን?

በደምስ ጫንያለው (ዶ/ር) የጽሑፉ መነሻ ዛሬ በአገራችን ውስጥ በተለያዩ አካባቢዎች ግጭቶችና...

ዴሞክራሲ ጫካ ውስጥ አይደገስም

በገነት ዓለሙ የዛሬ ሳምንት ባነሳሁት የኢሰመኮ ሪፖርት መነሻነትና በዚያም ምክንያት...

ኢትዮጵያ በምግብ ራሷን የምትችለው መቼ ነው?

መድረኩ ጠንከር ያሉ የፖሊሲ ጉዳዮች የተነሱበት ነበር፡፡ ስለረሃብ፣ ስለምግብ፣...

ደረጃውን የጠበቀ ስታዲየም በሌላት አገር ዘመናዊ ስታዲየም እየገነቡ ያሉ ክልሎች

አዲሱ የማዕከላዊ ኢትዮጵያ ክልል ዘመናዊ ስታዲየም ለማስገንባት ከ500 ሚሊዮን...