Saturday, February 4, 2023
- Advertisement -
- Advertisement -
እኔ የምለዉየአሰላሳይ ተቋማት አስፈላጊነት ጊዜ ሊሰጠው አይገባም

የአሰላሳይ ተቋማት አስፈላጊነት ጊዜ ሊሰጠው አይገባም

ቀን:

በልዑልሰገድ ግርማ

በአብዛኛው በፖሊሲ ምርምርና ትንተና ላይ በማተኮር ለችግሮች መፍትሔ በመሻትና ምክር በመለገስ ሥራ ላይ የተሠማሩ ተቋማት አሰላሳይ ተቋማት (Think Tanks) ይባላሉ፡፡ እነዚህ ተቋማት የፖሊሲ ቀረፃ ጥራት ባለው መንገድ እንዲከናወን ለፖሊሲ አውጪዎች አዳዲስ አስተሳሰቦችንና አመለከቶችን በማቅረብ ዴሞክራሲ፣ ኢኮኖሚና ማኅበራዊ መስተጋብሮች ተስማሚ ወደ ሆነ ደረጃ እንዲያመሩና እንዲደርሱ አስተዋጽኦ ያበረክታሉ፡፡ አሰላሳይ ተቋማት መንግሥታትን በውስጥናዓለም አቀፍ ጉዳዮች በዕውቀት ላይ የተመሠረተ የፖሊሲ ቀረፃና ውሳኔ አሰጣጥ ኃላፊነታቸውን እንዲወጡ መርዳት አንዱና ዋነኛው ተግባራቸው ነው፡፡

በፖሊሲ ቀረፃ ሒደት የፖሊሲ ቀራጮችንና ባለድርሻ ላትን በማገናኘት አዳዲስ ሐሳቦችንና መረጃዎችን እንዲለዋወጡ ሊያግዙ ይችላሉ፡፡ በሕዝቡ ከል የሚገኙ መስተጋብሮችን በማጥናትና በመተንተን ለአጠቃላይ መንግሥታዊ አመራር ወይም ለተወሰኑ ሕዝባዊ ተቋማት የሚያገለግሉ የፖሊሲ ምክረሳቦችን በመቀመር፣ ለሚመለከታቸው ማድረስ ዋነኛ ተግባራቸው ነው፡፡ በተመራማሪዎቻቸውና በመልዕክት አስተላላፊዎቻቸው አማይነት የግንዛቤ ሥራንም ይከውናሉ፡፡ የተለያዩ ጉዳዮችን ከመተንተን ባሻገርም አገር የምትመራበትን የፖለቲፍልስፍናና ሄድም በመመርመር ጭምር፣ ሕጋዊነትንና ለውጥን ለማጠናከርም ይሠራሉ፡፡

ለአሰላሳይ ተቋማትሥራ አመቺ የሆነ የፖለቲምኅዳር አስፈላጊ ነው፡፡ የፖሊሲ ውይይቶችና ክርክሮችን ለማሄድም የማሰብንና የመግለጽን ነፃነት የሚያግዝ ምኅዳር ዋነኛ የሥራ ግብዓታቸው ይሆናል፡፡ የፖለቲምኅዳር በጠበበ ሁኔታ የሚሠሩ አሰላሳዮች የማሰላሰያቸው ወርዱና ቁመቱ አምባገነናዊ ሥርዓቱን ለማገልገል ብቻ ስለሚውል፣ ሕዝብንና የፖሊሲ አውጭዎችን ለማገናኘት የሚያስችለውን የድልድይነት ተግባር ሊወጡት ቀርቶ ሊያሰላስሉትም አይችሉም፡፡ እንደነዚህ ዓይነት አሰላሳይ ተብዬዎች አዳዲስ ሐሳቦችን አያነሱም፣ አማራጭ አስተሳሰቦችን እንዲንሸራሸሩ አያደርጉም፣ የፖሊሲ አማራጮችንም አያቀርቡም፡፡ ከስም በቀር አሰላሳዮች ናቸው ማለትም አይቻልም፡፡ ለአሰላሳዮች መፈጠርና መኖር ምክንያት ዋነኛው መገለጫቸው የሆኑትን በመረጃና በማስረጃ ላይ የተመሠረተ ምርምርና ጥናት በግልጽልተስተዋለ አሰላሳይነት ቦታ ሊሰጠው አይችልም፡፡

መንግሥት በአሁኑ ወቅት በተለያዩ የማሻሻያና የለውጥ መስኮች እየተጋ ባለበት ወቅት የጎለመሱ አሰላሳይ ተቋማት ቢኖሩ በወደደ ነበር፡፡ ይኼንን የአሰላሳይ ተቋማትን እጥረት ለመሸፈን በጊዜያዊ አሰላሳይነት ሊጠቅሙ የሚችሉ አማካሪ ኮሚሽኖችን አቋቁሟል፡፡ ዘላቂና ውጤታማ የማሰላሰል ሥራ እንዲሠራ ግን ተቋማዊ ነፃነትን የተጎናፀፉና አገራቸውን በዕድገት ማማ ላይ ለማየት ራዕይ ያላቸው አሰላሳይ ተቋማት ያስፈልጉናል፡፡ ያኔ ኢትዮጵያ አንፃራዊ በሆነ የሥልጣኔ ማማ ደርሳ በነበረበት ወቅት የነበረና ዝናብና በሬን ሙጥኝ ያለ የአስተራረስ ዘዴን ተንተርሰን፣ ዓለም አራተኛው የኢንዱስትሪ አብዮት ላይ በደረሰበት በአሁኑ ወቅት በዘር የፖለቲጎዳና እንድንተራመስ ስንሆን አለማሰላሰላችንን ያሳብቅብናል፡፡ ሌላው ቀርቶ በዓድዋ ድል የተፈጠረውን አገራዊ መግባባትና መተማመን ማስቀጠል ሳንችል ቀርተን ማሰላሰልን ሳይሆን መናከስን ተቋማዊ ቅርፅ ሰጥተን ስንባላ መክረማችን፣ አሰላሳዮችን ጨምሮ የተቋማት ግንባታችን መስመር እንዳልያዘ ማሳያ ነው፡፡ በመሆኑም እንደ ኢትዮጵያ ባሉ የፖለቲየፓርቲ ዲሲፕሊን ባልዳበረበትና ኃላፊነታቸውን በአግባቡ መወጣት የማይችሉ የሕዝብ ተቋማት ባሉበት፣ ነገር ግን ለመለወጥ አዲስና እውነተኛ ተነሳሽነት ባለባቸው አገሮች ውስጥ የፖሊሲ አሰላሳዮች መኖር የግዴታ አስፈላጊ ሊሆን ይችላል፡፡ በኢትዮጵያ የሚገኙ የፖለቲፓርቲዎች የምርምርናትንተና ዲፓርትመንት ሊኖራቸው ቀርቶ፣ ራሳቸው ለምርምናትንተና የተመቻቹ አይደሉም፡፡ የግሉ ሴክተርም ለዚህ እገዛ ሲያደርግ አይስተዋልም፡፡

አሰላሳይ ተቋማት የለውጥ ግፊት ሚናቸውን በሁለት ዋና ዋና መንገዶች ይወጣሉ፡፡ የመጀመርያና ዋነኛው በመረጃናማስረጃ ላይ የተመሠረቱ የምርምር ሥራዎችን በመሥራት ግኝቶቹን በኅትመት ውጤቶች፣ በኮንፍረንሶችና የፖሊሲ ውይይት በማድረግ ለተጠቃሚዎች ማድረስ ሲሆን፣ ሌላኛውና ሁለተኛው ደግሞ በአንድ ጉዳይ ላይ ክርክር ማድረግ፣ የአቅም ግንባታና የሥልጠና ሥራ በመሥራት የፖሊሲ ለውጥ ግንዛቤን ለመፍጠርና ለማራመድ ይችላሉ፡፡

ምርምር የአሰላሳይ ተቋማት የጀርባ አጥንታቸው ከመሆኑ ባሻገር፣ የዕውቀታቸውና የሐሳብ አመንጪነታቸው መሠረት ነው፡፡ በዕውቀት፣ በመረጃናማስረጃ ላይ የተመሠረተ የፖሊሲ ምክረሳብ የሚያቀርቡትም ከዚሁ ከምርምር ሥራቸው በመነሳት ብቻ ነው፡፡ የምርምር ግኝቶችን ለክርክርና ውይይት በማቅረብም አማራጭ የፖሊሲ ምክረ ሳቦችን ያቀርባሉ፡፡ ክርክርናውይይት ፅንፍ የያዙ ወይም ተቃርኖ ያላቸውን ላት በመረጃ፣ በማስረጃና በትንተና ወይም ሳይንሳዊ በሆነ መንገድ በማሳመንና ወደ አንድ አቅጣጫ በማምጣት ለአገራዊ ለውጥ አስተዋጽኦ የሚያደርጉበትን መንገድ ይፈልጋሉ ወይም ያመቻቻሉ፡፡ ተቃርኗዊ ሄድ ያላቸውን ላትም ገንቢ አስተዋጽኦ እንዲያደርጉ ያግዛሉ፡፡

 

አሰላሳይ ድርጅቶች የምርምሮቻቸውንና የጥናቶቻቸውን ግኝቶች የፖሊሲ ተጠቃሚ ለሆነው የኅብረተሰብ ክፍል ማድረስ ለተፈጻሚነታቸው ወሳኝ ግብዓት ሊሆን ይችላል፡፡ አዳዲስ ሐሳቦችን በቀላሉ ለማስረፅ አዳጋች በሚሆንበት ጊዜም በውይይትና በማስረፅ ዘዴ ተቀባይነት እንዲኖር ማድረግም አለባቸው፡፡ የፖሊሲ ለውጦቹ የመንግሥትና የኅብረተሰብ ሆነው እንዲወጡም ማድረግ አለባቸው፡፡ ለዚህም ለምርምርና ትንተና ሥራ የተሰጡና በፖሊሲ የተቃኘ አስተዋጽኦ ለማበርከት የሚችሉ ባለሙያዎችን ማቀፍ ይኖርባቸዋል፡፡ አሰላሳይ ድርጅቶች ብቃት ያላቸውን የምርምርናትንተና ባለሙያዎችልያዙ አንድ ጎምቱ የዲፕሎማሲ ባለሙያ እንዳሉትየመኪና ማቆሚያ ብቻ ነው የሚሆኑት፡፡

አገራችን ኢትዮጵያ ዘርፈ ብዙ በሆኑ ችግሮች ታጥራና ተተብትባ ባለችበት ሁኔታ፣ የአሰላሳይ ተቋማት አለመኖር ወይም ያሉትም ይህ ነው የሚባል ተጨባጭ ሥራ አለመሥራታቸው እየጎዳት ይገኛል፡፡ ምክንያታዊና አመክኗዊ በሆነ ሁኔታ ከአብዮታዊ ዴሞክራሲ፣ሊበራል ዴሞክራሲናሶሻል ዴሞክራሲ የትኛው ለኢትዮጵያችን እንደሚበጅ የተሰላሰለ ጉዳይ አይደለም፡፡ የመንግሥትን ሚና አጉልቶ በሚያሳየው የልማታዊ ዴሞክራሲያዊ አስተሳሰብና የግል ሴክተሩን የጎላ ሚና በሚጠይቀው የሊበራል የኢኮኖሚ መርህ ከል ያለው ሄድ፣ በአሰላሳዮች ተመርምሮና ተተንትኖ አልቀረበልንም፡፡ በሃምሳዎቹና በስልሳዎቹ ተፀንሶ አሁን ጎልምሶ ያለው የብሔር ፖለቲእግሮቹ ሲሰነከሉ ማስተከያውን አሰላስለው አልነገሩንም፡፡ ማኅበራዊፒታላችን ይኼንን መከላከል አቅቶት ለመንጋ ፖለቲእጁን ሲሰጥ ዝም ብለዋል፡፡ ግዙፍ ፕሮጀክቶቻችን ብሔራዊ መግባባት መፍጠር ተስኗቸው የሌቦች መናኸሪያ ሆነው ስናያቸው አሰላሳዮችም እንዲሁ ዳር ቆመው ያያሉ፡፡

ባቢያችን (የአፍሪቀንድ) በዓለም አቀፍ ኃያላንም ሆነ ወደ ኃያልነት እያኮበኮቡ ባሉ አገሮች መነጽር ውስጥ በመግባት፣ የአባቢውን ጂኦፖለቲ ሁኔታ በማያቋርጥ ሁኔታ ሲለውጡትና የወደፊቱ ጉዳያችንን በሥጋት ስናይ ሥጋት ከመሆኑ ውጪ እንዴት እንደሚፈታ ሲያሰላስሉት አናስተውልም፡፡ በውጭ አገር ይገኙ የነበሩና ትጥቃቸውን ፈተውም ይሁን ሳይፈቱ አገር ውስጥ በመግባት ምርጫው ሄድ አይሄድ በሚል አዙሪት ውስጥ ገብተው ኢትዮጵያን ግራ ሲገባት፣ አሰላሳዮቹ ወደሚሻለው ጎዳና በዚህ በኩል ሂዱ ሲሉ አናያቸውም፡፡ በአጠቃላይ አገርን ወደተሻለ አቅጣጫ የሚወስዱ የፖሊሲ ምክረሳቦችን ያሰላስላሉ ተብለው የሚጠበቁ ላት እያሰላሰሉ አይደለም፡፡ ኢትዮጵያችን በዚህ ረገድ አልታደለችም፡፡

አስተሳሰባቸውና ተግባራቸው ከለኛው ምሥራቅንና ቀይ ባህርን ተሻግሮ የመጣው የአሸባሪ ቡድኖች እንደምን ሊጎዱን እንደሚችሉና እነሱን የማጥፊያ ወጥመድ አሰላሳዮቹ በእጅ አላሉንም፡፡ የቀንዱ አገሮች ትንሳዔም ሆነ ውድቀት የጋራ መሆኑን ይነግሩንና እንዴት ሥራ መሥራት እንደምንችል ወይም እንዴት እንዳልቻልን ፍንትው አድርገው አያሳዩንም፡፡ ባቢያዊ ተቋማችን የሆነው ኢጋድ ድርሻውን እየተወጣ እንደሆነና እንዳልሆነ በተግባር የምናውቀው ቢሆንም፣ የአባቢው አገሮች እርስ በርስ ሲተራመሱ እልባት የመስጠት አቅሙ ምን ያህል እንደሆነ ግን አላሰላሰሉትም፡፡ ኢጋድም ስለራሱ እንዲያሰላስል አልረዱትም፡፡ አፍሪችንን 2020 የጥይት ድምፅ የማይሰማበት አኅጉር እናደርጋለን እያልን ስንደሰኩር፣ በኢትዮጵያችን የጦር መሣሪያ ዝውውሩ እንዴት እያየለ እንዳለ ሲያሰላስሉ አይታዩም፡፡ በአውሮፓ ከሁለተኛው የዓለም ጦርነት በኋላ የማርሻል ዕቅድ መልክ እንዲይዝና አውሮፓ እንድታገግም አሰላሳይ ተቋማትና አሰላሳዮቻቸው ከፍተኛውን ሚና ተጫውተዋል፡፡

ከሁለተኛው የዓለም ጦርነት በመነሳት ዳግም ዕልቂት እንዳይከሰት የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት እ.ኤ.አ. 1948 ፀረ ጅምላ ጭፍጨፋ ዓለም አቀፍ ስምምነትን ያፀደቀው በአሰላሳዮች ግፊት መሆኑ ይታወቃል፡፡ በአጠቃላይም ዓለም አቀፍ ችግሮችን ለመፍታት የሚወሰዱ ዓለም አቀፍ መፍትሔዎችን እየጠቆሙና የፖሊሲ ትኩረት እንዲያገኙ በማድረግ አሰላሳዮች ሚና አላቸው፡፡ ዓለም ከአንድናሁለት ገዥ አስተሳሰቦች በመውጣት በርካታተፅዕኖ አሳዳሪዎች ፍላጎታቸውን ለመጫን በሚያደርጉት ጥረት፣ የአገራችን ብሔራዊ ማንነትና ኩራት ለማስጠበቅ የሚያስችል ስትራቴጂ እንዴት ይሰፋል ተብሎ ቢጠየቅ አሰላሳዮቻችን ምን ይሉ ይሆን? አሰላሳዮች ሁል ጊዜ አዎንታዊ ሚና ይጫወታሉ ብሎ መበየን አለማሰላሰል ሊሆን ይችላል፡፡ አሳማኝ መረጃን ወይም ማስረጃን ያልተንተራሰው የአሜሪበኢራቅ ጣልቃ ገብነት በወቅቱ በኢራቅ የመንግሥት ለውጥ እንዲኖር በሚሹ አሰላሳዮች ግፊት የተወሰደ ዕርምጃ መሆኑን ምሁራን ይነግሩናል፡፡

እኝህ ጦርነት ያቀነቅኑ የነበሩት አሰላሳዮች ኢራቅንም ሆነ ከለኛው ምሥራቅን ውድ የሆነ ዋጋ እንዲከፍሉ አድርገዋቸዋል፡፡ አንድ የፖሊሲ ሐሳብ ተግባራዊ ከመደረጉ በፊት በክርክርና በውይይት ሊንገዋለል ይገባዋል፡፡ ማሰላሰልም ይኼንን ሒደት መጨመር አለበት፡፡ በአገራችን ኢትዮጵያ ጥፋትን ያስከተሉ የማሰላሰልም ሆነ ያለማሰላሰል ውጤቶችን አይተናል፡፡ የኢፌዴሪ መንግሥት ምን ያህል አሰላሳይ ተቋማት እንዳሉት ግልጽ ዓይደለም፡፡ ወይም ውሳኔዎቹና ተግባሮቹ በአጠቃላይ በአማሪዎች ብቻ የተመሩ ሊሆኑ ይችላሉ፡፡ ያለ ማሰላሰል በድምፅ ብልጫ ብቻ ተግባራዊ የሆኑም ይገኙበታል፡፡ የኢትዮ ኤርትራ ጦርነት የእውነተኛ አሰላሳዮች እጅ ቢኖርበት ኖሮ ወንድም ከወንድሙ ጋር ባልተጋጨ ነበር፡፡ የቀድሞ ጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ዜናዊ አሉት እንደተባለው፣ በፓርቲ የድምፅ ብልጫ የተጎሰመው ጦርነት ጠባሳውን ዓይተናል፡፡ ምርጫ ዘጠና ሰባትን ተከትሎ ፖለቲከኞቻችን ፀረ ሽብርንና የበጎ አድራጎት ማኅበራት ሕጎችን ያለማሰላሰል በማውጣታቸው፣ ወይም አሰላሳዮቻቸው በግራ በኩል እንዲጓዙ በማድረጋቸው ፖለቲዊ፣ ማኅበራዊና ኢኮኖሚያዊ ዳፋውን አስታቅፈውናል፡፡

ኢትዮጵያ አሰላሳይ ተቋማት አይብቀልብሽ  ተብላ የተረገመች አገር አይደለችም፡፡ ተቋማቱ እንዲያብቡና ትርጉም ያለው አስተዋጽኦ ማድረግ እንዲችሉ የሕግ፣ የተቋማዊና የትብብር ማዕቀፎችን ማመቻቸት የመንግሥት ግዴታ ነው፡፡ አሁን በተፈጠረው ለውጥ ሁኔታዎችን መገመት አይከብድም፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይ አህመድ (ዶ/ር) በዳቮስ የዓለም የኢኮኖሚ ፎረም ላይ እንደገለጹት፣ ኢትዮጵያ በመደመር ፍልስፍናና አሠራር ትጓዛለች፡፡ የመደመር ፍልስፍናም ዴሞክራሲን፣ ኢኮኖሚንና ቀጣናዊ ውህደትን አቅፎ እንደያዘ አስረግጠው ነግረውናል፡፡ እነዚህ የሰላም ግንባታ ካል የሆኑት የመደመር ፍልስፍናዎች ያለ ማሰላሰል የትም አናደርሳቸውም፡፡ በመመራመር፣ በመተንተን፣ በመወያየትና በመከራከር ፖሊሲዎቻችንን ሥርዓት ባለው መንገድ ለአገራዊ ልማት ፋይዳ እንዲኖራቸው ማሰላሰልን መጀመርና የዕለት ተዕለት ሕይወታችን ማድረግ ይጠበቅብናል፡፡ የወደፊቱን ትውልድ ሕይወት የተሻለ ለማድረግ አሰላሳይ ተቋማት ያስፈልጉናል፡፡

ከአዘጋጁ፡- ጸሐፊው የጂኦ ፖለቲካ ተንታኝና ተመራማሪ ሲሆኑ፣ ጽሑፉ የእሳቸውን አመለካከት ብቻ የሚያንፀባርቅ መሆኑን እየገለጽን በኢሜይል አድራሻቸው [email protected] ማግኘት ይቻላል፡፡

 

spot_img
- Advertisement -

ይመዝገቡ

spot_img

ተዛማጅ ጽሑፎች
ተዛማጅ

ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ አህመድ (ዶ/ር) ከህወሓት የሰላም ስምምነት ኮሚቴ አባላት ጋር ለመጀመሪያ ጊዜ ተገናኙ

የፌዴራል መንግሥትና የህወሓት የሰላም ስምምነት ኮሚቴ አባላት ከጠቅላይ ሚኒስትር...

ማስተካከያ

በሪፖርተር ጋዜጣ ረቡዕ ጥር 24 ቀን 2015 ዓ.ም. ዕትም...

[ክቡር ሚኒስትሩ በወቅታዊ ፀጥታና ደህንነት ጉዳዮች ላይ የቀረበላቸውን ምክረ ሐሳብ እያደመጡ ነው]

ችግሩ ምን እንደሆነ በትክልል ለይተነዋል ግን ግን ምን? በይፋ መናገር አልነበረብንም። ለምን? ችግሩን...

የ12ኛ ክፍል የብሔራዊ ፈተና ውጤትና እንደምታው

የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የትምህርት፣ የሳይንስና የባህል ድርጅት (UNESCO) የትምህርትን...