Tuesday, November 29, 2022
ሌሎች ዓምዶች
    - Advertisment -
    - Advertisment -

    በፋና ቲቪ የምሥረታ አንደኛ ዓመት ሻማ ፀዳል…!?

    በቁምላቸው አበበ ይማም

    1970ዎቹ መጀመሪያ የቼክ ድንበርተኛ በነበረችው የዚያን ጊዜዋ ሶሻሊስት ፖላንድ ስዊድኒክ ከተማ ነዋሪዎች ሰርክ ምሽት 1:30 ላይ የመንግሥቱ ቴሌቪዥን የሚያሠራጨውን እጅ እጅ የሚል ፕሮፓጋንዳ ላለማየት በመሀል ከተማዋ ወደ ምትገኝ አነስተኛ መናፈሻ ውሾቻቸውን አስከትለው አየር በመቀበል ያሳልፉት ነበርእንዲሁም በሌላዋ የፖላንድ ከተማ ጋዳነስክ ደግሞ ነዋሪዎቿ የቴሌቪዥን ጣቢያውን የመንግሥት አራጋቢ መሆን በመቃወምየቴሌቪዥናቸውን እስክሪን ወደ ውጪ አድርገው መስኮታቸው ላይ በማስቀመጥ አናይህም አንሰማህም በማለት ተቃውሟቸውን ይገልጹ ነበር፡፡

    በአገራችንም ዜጎች በኢትዮጵያዊው ‹‹ጆሴፍ ጎብልስ›› (በረከት ስምዖን) ፊታውራሪነት በሚለቀቀው ሐሰተኛ፣ ዘረኛ፣ ከፋፋይ፣ ደረቅ ፕሮፓጋንዳ በመማረር ኢቲቪ ዓይንህ ለአፈር ከማለት አንስቶበጋራ መኖሪያ ቤቶች መስኮትበቤቶች ጣራ የሳተላይት ሳህኖች ተገጥግጠው የምንመለከተውሕዝቡ በቀላሉ በውጭ አንቴና ከሚያገኘው ኢቲቪ  ይልቅ በሌለ አቅሙ ከልጆቹ ጉሮሮ ቀምቶ ሪሲቨርና ዲሽ ገዝቶ ሌላ የመረጃ ምንጭ ለመፈለግ የሄደበት ርቀትባለፉት 27 ዓመታት ዜጋው በመንግሥት ሚዲያዎች እንዴት ተማሮ እንደነበረ  ያሳያል፡፡ ዛሬ ለለውጥ ኃይሉና ለሕዝቡ ምሥጋና ይግባቸውና ሁኔታዎች ተለዋውጠዋል፡፡ ‹‹አምላኬ እባክህ ሕይወቴን እንደ ኢቲቪ ቀይረው!›› እስከ ማለት ተደርሷል፡፡ ምንም እንኳ ዛሬም ኢቲቪ ከማዘመር፣ ከማወደስ ሙሉ በሙሉ ተፋቶ የሕዝቡን ሕፀፆች እየነቀሰአጀንዳ እየቀረፀየመንግሥትን አሠራር በሚጠበቅበት ልክ እየተከታተለ፣ እየተቆጣጠረ ባይሆንም ሕዝብ ለታየው ጅምር ለውጥ ዕውቅና መስጠቱን ያመለክታል፡፡

    በሽብርተኝነት ተፈርጀው እንዳይሠራጩ ዕግድ ተጥሎባቸው የነበሩት ኢሳትና ኦኤምኤን ክሱ ተሰርዞላቸው ወደ አገር ቤት ገብተው በነፃነት እንዲሠሩ መደረጉየእነ ጋዜጠኛ እስክንድር ነጋ፣ ተመስገን ደሳለኝ መፈታትተዘግተው የነበሩ በርካታ ድረ ገጾች እንዲከፈቱ መደረጉጋዜጠኞችና ጦማሪያን እንዲፈቱ መወሰኑ፣ የፕሬስና የፀረ ሽብር ሕጎችና ሌሎች አፋኝ ሕጎችን ለማሻሻል ጥረት መጀመሩነፃ የዳኝነት አካል ለማቋቋም እንቅስቃሴዎች በይፋ መጀመራቸው ሐሳብን በነፃነት የመግለጽ መብት ተቋማዊ እንዲሆን በመንግሥት በኩል ቁርጠኝነት መኖሩየኢሕአዴግ ንብረት በሆነው ፋና ሳይቀር ከነውስንነቱ መሪውን ድርጅት፣ መንግሥትን የሚተቹ ዘገባዎችን፣ ውይይቶችን መመልከት መጀመሩ እንደ ለውጡ ማሳያ ሊወሰዱ ይችላሉ፡፡ ካለፉት አሥር ወራት ወዲህ በርከት ያሉ አዳዲስ የቴሌቪዥን ጣቢያዎች ማለትም አርትስ አሻም አሐዱ ብሥራት የሙከራ ሥርጭት ላይ መሆናቸውፍትሕንና ኢትዮጲስን ጨምሮ አዳዲስ ጋዜጦችናጽሔቶች መታተም መጀመራቸውመጪው ጊዜ ለጋዜጠኝነት፣ ለሚዲያ ኢንዱስትሪው ተስፋ ሰጭ ከመሆኑ ባሻገር ለአጠቃላይ የዴሞክራሲያዊ ሥርዓት ግንባታም ጥሩ መደላደል ይሆናል፡፡

    እንደ አራተኛ መንግሥት  የሚቆጠረው ሚዲያ ጠንክሮ መውጣት ለተጀመረው ለውጥ ተቋማዊ መሆን የማይተካ ሚና ስለሚኖረውይኼን ታሪካዊ ኃላፊነት ለመወጣት ራሱን ማዘጋጀት እንዳለበት በአክብሮት ማሳሰብ እወዳለሁ፡፡ ማሳሰቢያው በደረቁ እንዳይሆንመጀመሪያ በራሱ በፋና ቴሌቪዥን አንደ ዓመት ምሥረታ በዓል ሻማ ፀዳል ፋናን እንመልከትና በመቀጠል አብዛኛዎቹ ሚዲያዎቻችን ከጭራነት፣ ከጭፍራነት፣ ከተከታይነት፣ ከአሸርጋጅነት ወጥተው እንዴት መሪ፣ አጀንዳ ቀራጭና ተቆጣጣሪ እንደሚሆኑየዓመቱ የሚዲያ ክስተት ሆኖ ስለወጣው ፋና ቴሌቪዥንም የግል ምልከታዬን ላውሳ፡፡ የመደበኛ ሚዲያን (Mainstream Media) የቴሌቪዥን፣ የሬዲዮና የጋዜጣን ተመልካች፣ አድማጭና አንባቢ ብዛት እያጠና የትኛው የቴሌቪዥን ጣቢያ ብዙ ተመልካችየትኛው ሬዲዮ ጣቢያ ደግሞ  ከፍ ያለ አድማጭየትኛው ጋዜጣ በአንባቢዎቹ ይበልጥ ተነባቢ እንደሆነ በየጊዜው የሚያጠና ደረጃ የሚሰጥ ገለልተኛ ተቋም  (Rating Agency) ቢኖር ከቴሌቪዥን ፋናን፣ ከሬዲዮ ሸገር ኤፍኤም 102.1፣ ከጋዜጣ ሪፖርተርን፣ ከመጽሔት ፍትሕን በቀዳሚነት ሊያስቀምጥ ይችላል፡፡ የዛሬ አጀንዳዬ ትኩረት ቴሌቪዥን ላይ ስለሆነ የሬዲዮውንና የጋዜጣ ጉዳይ እዚህ ላይ ገታ አደርገዋለሁ፡፡

    የቴሌቪዥን ሥርጭትን አሐዱ ብሎ የጀመረ እንደ ኢትዮጵያ ቴሌቪዥን ያለ ጣቢያና 54 ዓመት ታሪክ፣ ልምድየደለበ የምሥልና የድምፅ ክምችት ያለው
    ዘመናዊቷ ኢትዮጵያ ግንባታ ሒደት በበጎም፣ በመጥፎም ጡብ ያቀበለ ተቋም ከተቋቋመ አንድ ዓመት ባለፈው እንግዳ፣ አርፋጅ ቴሌቪዥንበተመልካች ብዛት፣ በሥርጭት ጥራት፣ በቅርፅ፣ በይዘት፣ በብዙ እጥፍ ተበልጦ ተከንድቶ ማየት እንደኔ ላለ አገር ወዳድ ዜጋ በመንፈሳዊ ቅናት ቆሽት ያሳርራል፡፡ ጨጓራ ይልጣል፡፡ ያበሳጫልም፡፡ ፋና ቴሌቪዥንን ለማቋቋም ገና ከማለዳው ከአምስት ዓመታት በፊት የተመልካች ፍላጎት የዳሰሳ ጥናት ሲደረግ የተዘጋጁ መጠይቆች የመመልከት አጋጣሚ ተፈጥሮልኝ ስለነበረየሚያድግ ጥጃ ከገመዱ. . . እስከ ማለት ደርሼ ነበር፡፡ የሙከራ ሥርጭቱን አጠናቆ መደበኛ ሥርጭቱን ሲጀምር ደግሞ በአመዛኙ በሬዲዮ ቅርፁ ተፅዕኖ ሥር ወድቆና በሬዲዮ ጋዜጠኞቹ የተዋቀረ ስለነበር ፋና ኤፍኤም 98.1 እንዳለ ምሥል ብቻ ጨምሮ የመጣ እስኪመስለኝ ቴሌቪዥንነቱን ለመቀበል ተቸግሬ ስለነበር, ፋና ኤፍኤም በምሥል እያልኩ ከባልንጀሮቼ ጋር መሳለቅ ሁሉ ጀምሬ ነበር፡፡

    ሌላው ከትጥቅ ትግሉ አንስቶ የኢሕአዴግ ልሳን፣ ደጋፊና ንብረት ስለሆነ ከጭፍን ድጋፍና የፕሮፓጋንዳ መሣሪያነት ይወጣል ተብሎ ስላልተጠበቀ እንዲህ በአጭር ጊዜ ለዚያውም 365 ቀናት በኢትዮጵያ የሚዲያ መልክዓ ሥፍራ (Landscape) ላይ እንዲህ አንፃራዊ ልዩነት አምጥቶ ቀዳሚ ይሆናል የሚል አይደለም እምነትየቀን ቅዠት አልነበረኝም፡፡ የአብዛኛው ተመልካች የመጀመሪያ ግምትም ከዚህ የተለየ እንደማይሆን ይሰማኛል፡፡ ታዲያ ፋና ቴሌቪዠን በአጭር ጊዜ ውስጥ እንዴት እንደዚህ ተቀባይነትን ሊያገኝ ቻለ? ምስጢሩ፣ አስማቱ ምንድነው? ከለውጡ ጋር መገጣጠም
    የፋና ቴሌቪዥን የሙከራ ሥርጭት በጀመረ ሁለት ወር ባልሞላ ጊዜ ውስጥቅላይ ሚኒስትር ዓብይ አህመድ (ዶ/ር) የሚመራው የለውጥ ኃይል በለውጥ ፈላጊው አንጋሽነት ወደ ዙፋኑ መምጣቱና የፓለቲካ ምኅዳሩን የሚያሰፉ ጠርማሽ (Disruptive) ተከታታይ ዕርማጃዎችን መውሰዱሕወሓት ለሁለት በተሰነጠቀ ጊዜ በእነ ዓለም ሰገድ ጎራ አባልነት ተፈርጆ በእነ በረከት ሲኮረኮም ለኖረው የፋና ዋና ሥራ አስፈጻሚ ሠርግና ምላሽ የሆነለት ይመስላል፡፡

    በለውጡ ከልብ በማመን ይሁን ቂሙን ለመወጣት ያለምንም ማቅማማትና ማመንታት በድፍረት ከሕወሓትና ከነበረከት ጥርነፋ ባፈነገጠ መልኩ በድፍረት 360 ዲግሪ ተከርብቶ የለውጡ ለፋፊ፣ እምቢልታ ነፊ፣ ነጋሪት ጎሻሚ መሆኑ በተመልካቹ ዘንድ ሞገስን እንዳስገኘለት ይታመናል፡፡ የሕወሓት/ኢሕአዴግ የመንፈስም፣ የቁስም ልጅ የነበረው ፋናከለውጡ ማግስት ጀምሮ እንደ ኢቲቪ ፈራ ተባ ሳይል፣ ሳያመነታበጀግንነት የለውጡ ልሳን ሆኖ መውጣቱ ዛሬ ለተቆናጠጠው የሚዲያ ዕርካብ አብቅቶታል፡፡ ኢቲቪ ፍርኃት ተጠቅሞ ብኩርናውን  ሊነጥቀው ችሏል፡፡ ዛሬ ወደድንም፣ ጠላንም ፋና ቴሌቪዥን ከእነ ውስንነቶቹ በአገራችን ‹‹ቀዳሚና ተመራጭ ቲቪ›› ከመሆኑ ባሻገር እነ ኢቲቪንም ይዞ ወጥቷል ማለት ይቻላል፡፡ አጋጣሚን ሳያባክን በአግባቡና በድፍረት መጠቀሙ ከፍሎታል፡፡

    የደለበ ካዝናው ፋና ባለፉት 27 ዓመታት እንደ ኤፈርት ኩባንያዎች ፖለቲካዊ ጡንቻውን በመጠቀም ያለምንም ከልካይና ተፎካካሪ በስፖንሰር፣ በአየር ሽያጭ፣ በሌሎች የገቢ ማስገኛ ሥልቶች ካዝናውን ማድለቡ ዛሬ ለደረሰበት አቋራጭ ‹‹ስኬት›› ሌላው አስማት ነው፡፡ ከመንግሥት የልማት ድርጅቶች፣ ከታዳጊ ክልሎች፣ ‹‹ከልማታዊ ባለሀብቶች›› በተለያዩ ሥልቶች ተዝቆ የማያልቅ፣ ጥሪት ማፍራቱና በነፃነት እንዲጠቀምበትም መፈቀዱ ዛሬ በአገራችን ካሉ የመንግሥትም ሆነ የግል ሚዲያዎች ዲታው ሚዲያ አድርጎታል፡፡ ይኼ ፈርጣማ አቅሙ በአገሪቱ የመጀመሪያውን ‹‹የግል›› ሚዲያ ኮምፕሌክስ እንዲገነባ200 ሚሊዮን ብር በላይ በሆነ ኢንቨስትመንት እጅግ ዘመናዊ የሆነ ስቱዲዮ፣ ካሜራ፣ የፕሮዳክሽን መሣሪያዎች ከመደራጀቱ ባሻገር በአንፃራዊነት ሠራተኛውን ጠቀም ባለደመወዝና ጥቅማ ጥቅም መያዙና ከውጭም ልምድ ያላቸውን ጋዜጠኞች ከሌሎች ሚዲያዎች ማስኮብለሉከመንግሥት ሚዲያ ይልቅ ከተባባሪ አዘጋጆች ጋር ለመሥራት ቀላል፣ ምቹ አሠራርና አደረጃጀት መዘርጋቱ እንደ ፈታ ሾው ያሉ ዝግጅቶችንና ፕሮዲውሰሮች ቀልብ መማረኩ ለተመራጭነቱ ሌላው ምስጢር ነው፡፡ እውነት ለመናገር የፋና እንዲህ የለውጡ አቀንቃኝ ሆኖ መምጣት ዛሬ ድረስ እንቆቅልሽ እንደሆነብኝ ነው፡፡ በፋና ወጊነት በለውጡ ሒደት ከፊት መሠለፍን ፈራ ተባ ሲል፣ ሲያመነታ የነበረውን ኢቲቪንና ሌሎች ሚዲያዎችንም በተወሰነ ደረጃ አጀግኗል ቢባል ማጋነን አይሆንም፡፡ ለዚህ ነው የሚዲያ ተንታኞች የፋና በጎ ተፅዕኖ ከቅጥሩ የተሻገረ ከመሆኑ በላይ አገር አቀፋዊ አንድምታ አለው  የሚሉትፋናን ለስኬት ያበቁት ምስጢሮች እነዚህ ብቻ ባይሆኑም በዚህ ላቀዝቅዝና በፋናም ሆነ በሌሎች ሚዲያዎች ስለታዘብኩት ውስንነቶች ትንሽ ልበል፡፡

    የጭፍራነት፣ ጭራነት አባዜ ፋና ቴሌቪዠንም ሆነ የሌሎች ሚዲያዎች ትልቁ አባዜ መጠኑ ቢለያይም የመንግሥት፣ የአክቲቪስቶች፣ የተፎካካሪዎች፣ የአድማጭ ተመልካቹ፣ የአንባቢው ጭፍራ፣ ጭራ፣ ተከታይ፣ ምርኮኛ መሆናቸው ነው፡፡ ተመልካች አድማጩ  የአውሮፓ የእግር ኳስ ሊጎችን ስለሚያመልክ ሚዲያው ሁሉ አንጥፎ ከዳሚ መሆንድራማ ስለወደደ የአየር ሰዓቱን በሞላ በድራማ መሙላትየተሰጥኦ ውድድር ስለወደደ ሁሉም ቴሌቪዥን ሳይጨምር ሳይቀንስ ባለ አይዶል ቮው መሆን  ጆሲ የአገር ባለውለታዎችን በየጉራንጉሩ እያፈላለገ ስለጠየቀቴሌቪዥኑ በሞላ ደረት ደቂወዘተ. መሆን የሚዲያው ትልቁ ፈተና ነው፡፡ የአድማጭ ተመልካችን፣ የአንባቢን ፍላጎት፣ ምሥል እያነፈነፉ ማቅረብ የተመልካቹን፣ የአድማጩንና የአንባቢውን ቁጥር ከፍ ያደርጋል፡፡ በዚህም የማስታወቂያና የስፓንሰር ገቢ ሊያድግ ይችላል፡፡

    ይሁንና ከፍተኛ ተመልካች ማፍራትም ሆነ አትራፊ መሆን እንደኛ ባለ አገር ላለ ቴሌቪዥን የመጨረሻ ግብ ሊሆን አይገባም፡፡ አዎ! ሚዲያዎቻችን አጀንዳ እየቀረፁ፣ የማኅበረሰቡን ሕፀፅ እየነቀሱ መንግሥትተቋማት ፈር ሲለቁ፣ ፈር እያሲያዙ እንደ ነቢይ አደጋን፣ ሥጋትን፣ ድልን፣ ወዘተ. አበክረው የሚያሳዩ፣ የሚያነቁ ሆነው አገርን ሕዝብን የሚመሩ፣ የሚያሻግሩ እንጂ፣ የአድማጭ ተመልካቹየአንባቢው ጭፍራ ሊሆኑ አይገባም፡፡ ሸገር ኤፍ ኤም 102.1 በተወሰነ ደረጃ ለዚህ ጥሩ ማሳያ ነው፡፡ ብዙዎቹ የፕሮግራሞቹ ይዘትም ሆነ ቅርፅ የአድማጩ ተከታይ፣ ጭፍራ ሳይሆኑ በተቃራኒው አድማጩን ተከታይ ማድረግ የቻሉ ናቸው፡፡  ስለአገር፣ ስለታሪክ፣ ስለባለውለታዎቻችን፣ ስለሕግ የበላይነት፣ ስለፍትሕ፣ ስለዴሞክራሲ፣ ስለማኅበራዊ ሕፀፆቻችን፣ ወዘተ . የሚናገርም፣ የሚያደምጥም ጠፍቶ በነበረበት ባለፉት ዓመታትሸገር በተገረበበችዋ በር ገብቶ በድፍረት፣ በመላ፣ በጥበብ ገብቶ አገርንም፣ ትውልድንም ለመታደግ በጭፍራነት ሳይሆን በመሪነት የመጣየክፉ ቀናችን መውጫ ሚዲያ ነው፡፡ ዛሬ የተገረበበችዋ በር ብርግድ ብላ ብትከፈትምእንደ ሸገር የሚመራን ሚዲያ ግን ገና አልተወለደም፡፡ ከፊታችን ከተደቀነው አደጋ ታድገው የሚመሩንየምንከተላቸው ሚዲያዎች ይበዙ ዘንድ ከሚከተሉት ዋና ዋና ሦስት ሚናዎች አንፃር ራሳቸውን ቢያዩ፡፡

     አንደ የዘብነት፣ የዓቃቢነት ሚና (Watchdog) ሚዲያዎች መንግሥት፣ ማኅበረሰቡ፣ የሲቪል ተቋማት ሚዲያዎች ራሳቸውንሕግን፣ ሥርዓትን፣ እሴትን እንዳይተላለፉ የመከታተል ተላልፈው ሲገኙ ተጠያቂ ማድረግና የመንግሥትን ሦስቱን አካላት ማለትም ሕግ አውጭውን፣ ተርጓሚውንና አስፈጻሚው የመከታተል ሚናቸውን መወጣት ይጠበቅባቸዋል፡፡

    ሁለተ አጀንዳ የመቅረፅ ሚና (Agenda Setter) ሚዲያዎች ለፖሊሲ ሐሳብ አፍላቂዎችም ሆነ አርቃቂዎች  ግብዓት የሚሆኑ አዳዲስ ሐሳቦችንመፍትሔ የሚሹ ችግሮችን ከሥር ከሥር እየተከታተለ ማመላከት ሦስተ  መድረክ የመሆን ሚና (Civic Forum) ለሕዝቡ፣ ለአክቲቪስቶች፣ ለፖለቲካ ፓርቲዎች የመወያያ፣ የመነጋገሪያና የመከራከሪያ መድረክ ሆኖ በገለልተኛነት ማገልገልከላይ ሁለተኛም ሆነ ሦስተ ነጥብ የተመለከቱት ሚናዎች በአንድነት የመጨረሻው ግባቸው መምራት፣ ማሳየት፣ መጠቆም ስለሆነ (Guide Dog) በመባል የሚታወቀው የሚዲያ ባህሪ ሆነው ሊወሰዱ ይችላሉ፡፡

    ሆኖም ዛሬ በአገራችን ያሉ ሚዲያዎች ከሞላ ጎደል  በአብዛኛው የመንግሥትን ስህተት፣ ድክመት እየፈለጉ ከመተቸት፣ ከማጥቃት፣ ከመናከስ (Attack Dog) አልያም በመንግሥት እግር ሥር ወድቆ ጭራን በመቆለፍ፣ በማሸርገድ (Lap Dog) ሁለት ተፃራሪ ዋልታዎች ላይ ከመቆም ይልቅ ወደ መሀል የመምጣት አዝማሚያ እያሳዩ ቢሆንም ሙሉ በሙሉ ጨክኖ መውጣቱ ላይ ግን ብዙ ይቀራቸዋል፡፡ ክቡር ቅላይ ሚኒስትር እንደሚሉት ‹‹ከዋልታ ረገጥነት›› በሒደት ወጥተው የተቆጣጣሪነት አልያም የመሪነት ሚና ለመጫወት ሚዲያዎቻችን በተለይ አቅሙ ያላቸው ልዩ ዘጋቢዎችን (Beats Reporters) በተለይ ፖለቲካን፣ ቢዝነስንና ኢኮኖሚክስን፣ ችሎትን፣ ኪነ ጥበብን፣ ወዘተ. የሚዘግቡ ጋዜጠኞችን ማብቃት ይጠበቅባቸዋል፡፡

    እንደመውጫ

    በተለይ የብሔር፣ የክልልና የፓርቲ ልሳን ከሆኑ ሚዲያዎች ውጭ ያሉ ሚዲያዎች ከሁሉም በላይ የዘር፣ የሃይማኖትና የፖለቲካዊ ማንነታቸውን ክደው እውነትንና ዜጋን ማገልገልን ማዕከል ባደረገ በጋዜጠኝነት መሠረታዊ አላባውያን ላይ ሊዋቀሩ ይገባል፡፡ ይኼ ሐሳብ የሚዲያ ነፃነትን ለበርካታ ዓመታት ለተለማመዱ አገሮች እንኳ ፈታኝ መሆኑን ስቸው አይደለም፡፡ ነገር ግን ከወዲሁ ይኼን ታሳቢ አድርጎ የቤት ሥራን መሥራት ካልተጀመረ እንደ ወርቅ ነጥሮ መውጣት አይታሰብም ፡፡

    ከአዘጋጁ፡- ጽሑፉ የጸሐፊውን አመለካከት ብቻ የሚያንፀባርቅ ሲሆን፣ በኢሜይል አድራሻቸው [email protected] ማግኘት ይቻላል፡፡  

    spot_imgspot_img
    - Advertisment -

    በብዛት የተነበቡ ፅሁፎች

    Related Articles