Sunday, July 14, 2024
- Advertisement -
- Advertisement -

‹‹በሰላም ዕጦት ምክንያት ድርጅቶች መሥራት ስላልቻሉ የሠራተኞች የሥራ ዋስትና አደጋ ውስጥ ወድቋል›› አቶ ካሳሁን ፎሎ፣ የኢትዮጵያ ሠራተኛ ማኅበራት ኮንፌዴሬሽን (ኢሠማኮ) ፕሬዚዳንት

የኢትዮጵያ ሠራተኛ ማኅበራት ኮንፌዴሬሽን (ኢሠማኮ) ባለፈው ሳምንት አጋማሽ ጠቅላላ ጉባዔውን አካሄዶ ነበር፡፡ የጠቅላላ ጉባዔው አንደኛው አጀንዳ ላለፉት አምስት ዓመታት ኢሠማኮን የሚመሩ የሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴ አባላትን ለመተካት ምርጫ የሚደረግበትም ነበር፡፡ በምርጫው ውጤት መሠረት የኢሠማኮን ሲመሩ የቆዩት አቶ ካሳሁን ፎሎና አብዛኞቹ የሥራ አስፈጻሚ አባላት በድጋሚ ተመርጠውበታል፡፡ ኢሠማኮ የሠራተኛውን መብትና ጥቅም በማስከበር አኳያ ላለፉት አምስት ዓመታት ምን አከናወነ ከሚለውን ጥያቄ በመነሳት በቅርቡ ስለወጣው የአሠሪና ሠራተኛ አዋጅ፣ ስለፕራይቬታይዜሽንና የሠራተኞች ዕጣ ፈንታ፣ እንዲሁም ከወቅታዊ የአገሪቱ ጉዳይ ጋር ተያይዞ ምርጫን በተመለከተ ኢሠማኮ በወሰደው አቋምና ተያያዥ ጉዳች ላይ ዳዊት ታዬ የኢሠማኮ ፕሬዚዳንት በመሆን እንደገና የተመረጡትን አቶ ካሳሁን ፎሎን አነጋግሯቸዋል፡፡

ሪፖርተር፡- ኢሠማኮን ለቀጣይ አምስት ዓመት እንዲመሩ በድጋሚ ተመርጠዋል፡፡ እስኪ ያለፉት አምስት ዓመታት የኢሠማኮ ጉዞ ምን ይመስል ነበር? ምን ውጤት አግኝቷል ማለት ይቻላል?

አቶ ካሳሁን፡- የአምስት ዓመት ጉዟችን በአብዛኛው ጥሩ የምንላቸው የተከናወኑ ሥራዎች አሉ፡፡ አንዳንዶቹ ደግሞ ባቀድነው መሠረት መሥራት ያልቻልናቸው ናቸው፡፡ በተለይ ከሁለት ዓመታት ተኩል ወዲህ ከተፈጠሩ ያለ መረጋጋቶች ጋር ተያይዞ በዕቅድ ያስቀመጥናቸውን ሥራዎች በዕቅዳችን ልክ ለመሥራት አልቻልንም፡፡ ከዚያ ውጪ ብዙ ስኬት ያገኘንባቸውን ሥራዎች ሠርተናል፡፡

ሪፖርተር፡- ባለፉት አምስት ዓመታት አጉልታችሁ ከምታነሱዋቸው ጉዳዮች መካከል የመደራጀት መብትን በተመለከተ እያጋጠሙ ያሉ ችግሮች ናቸው፡፡ በዚህ ረገድ ምን ያህል ተራምዳችኋል? ባቀዳችሁት ልክ አለመሥራታችሁን የሚያሳዩ አኃዛዊ መረጃዎች አሉ?

አቶ ካሳሁን፡- ባለፉት አምስት ዓመታት ማደራጀት የሚኖርብንን ማኅበራት ቁጥር ኢሠማኮ በስትራቴጂ አስደግፎ አውጥቶ ነበር፡፡ በዚህ ስትራቴጂ መሠረት በተወሰነ ደረጃ ለመሥራት ተሞክሯል፡፡ ከዕቅዳችን አንፃር 89 በመቶ ተሠርቷል፡፡ ካለው የሠራተኞች ብዛት አንፃር ግን በቂ አይደለም፡፡ በፈለግነው ልክ ላለመሄዳችን አንዱ ምክንያት የአሠሪዎች ፈቃደኛ አለመሆን ነው፡፡ ሌላው ቀርቶ የአሠሪና ሠራተኛ አዋጁን ያስፈጽሙ የነበሩ አስፈጻሚ አካላትም አዋጁን በትክክል ማስፈጸም አልቻሉም፡፡ በዚህ ምክንያት በአምስት ዓመት ጊዜ ውስጥ ወደ 2,138 ማኅበራት እናደርሳለን ብለን ነበር ያቀድነው፡፡ 98 በመቶውን ማሳካት ችለናል፡፡ በዚህም ምክንያት በማኅበራት ውስጥ የሠራተኞች ቁጥር በጠቅላላው 700 ሺሕ ደርሷል፡፡ ነገር ግን ካለው ችግር አንፃር በተለይ ባለፈው ሁለት ዓመት ተኩል ውስጥ ለመሥራት የፈለግነውን ያህል አልሠራንም፡፡  

ሪፖርተር፡- ከአምስቱ ዓመት የመጨረሻዎቹን ሁለት ዓመት ተኩል ባሰባችሁት ልክ ያልሄዳችሁት ለምንድነው?

አቶ ካሳሁን፡- ባለፉት ሁለት ዓመት ተኩል  ጊዜ 618 ማኅበራትን ለማደራጀት አቅደን እየተንቀሳቀስን ነበር፡፡ በተግባር ማደራጀት የቻልነው ግን 412 ማኅበራትን ነው፡፡ ነገር ግን ከሁለት ዓመት ተኩል በፊት በነበረው ሁለት ዓመት ጊዜ ውስጥ ያደራጀናቸው ማኅበራትን ቁጥር ከፍ አደረገልን እንጂ፣ በሁለተኛው ሁለት ዓመት ተኩል የጠበቅነውን ያህል አልሠራንም፡፡ ይህም ከዕቅዳችን 67 በመቶውን ያሳካን መሆኑን ያሳያል፡፡ አፈጻጸሙ ይህንን ያህል የሆነበት ዋና ምክንያት በየቦታው የነበረው አለመረጋጋት ነው፡፡ ሠራተኛውን ለማደራጀት ምቹ ሁኔታዎች አልነበሩም፡፡ ሌላው በኢንዱስትሪ ፓርኮች ውስጥ ሠራተኛውን ለማደራጀት ባለመቻሉ ነው፡፡ አሁን ቦሌ ለሚ በሚገኘው የኢንዱስትሪ ፓርክ አንድ ማኅበር ብቻ ነው የተደራጀው፡፡ ከዚህ ውጪ በሁሉም ኢንዱስትሪ ፓርኮች ሠራተኞችን አላደራጀንም፡፡ ከአሠሪዎች ጋር ጭምር በመነጋገር የማደራጀቱ ሥራ ለማከናወን ብንሞክርም ተደናቅፏል፡፡ አሁን ኃላፊዎቹ ከተቀየሩ በኋላ ደግሞ ሠራተኛው የመደራጀት ሕገ መንግሥታዊ መብት እንደሆነ በማሳወቅ፣ በተለይ በአገር አቀፍ ደረጃ በሙሉ በውጭ ኩባንያዎች ውስጥ ማኅበራት ለማደራጀት ዕቅድ ተይዞ እየተሠራ ነው፡፡

ሪፖርተር፡- ምን ዓይነት ዕቅድ?

አቶ ካሳሁን፡- ይህ ዕቅድ በአገር አቀፍ ደረጃ በተቋቋመ ዓብይ ኮሚቴ በኩል ተፈጻሚ የሚሆን ነው፡፡ ኮሚቴው ተቋቁሟል፡፡ ይህ ዓብይ ኮሚቴ በሠራተኛና ማኅበራዊ ጉዳይ ክብርት ሚኒስትር የሚመራና ሚኒስትር ዴኤታው አባል የሆኑበት ነው፡፡ የኢንቨስትመንት ኮሚሽን ኮሚሽነርና ምክትላቸው በዚህ ዓብይ ኮሚቴ ውስጥ አባል ሆነው ተካትተዋል፡፡ የኢሠማኮ ፕሬዚዳንትንና የዓለም የሥራ ድርጅትን በአባልነት የያዘ አገር አቀፍ ኮሚቴ ነው፡፡

ሪፖርተር፡- ይህ ዓብይ ኮሚቴ ሥራው ምንድነው? ማኅበር በማደራጀቱ ተግባር ላይ ሚናው ምንድነው? የተለየ አሠራር ይከተላል?

አቶ ካሳሁን፡- እንዲህ ባለ መንገድ የተዋቀረው ኮሚቴ በመግባባት ላይ የተመሠረተ ማኅበር እንዲመሠረት ለማድረግ ነው፡፡ አሁን ኮሚቴው ተቋቁሟል፡፡ በኮሚቴ ውስጥ ያሉ አባላትም የየራሳቸው ድርሻ አላቸው፡፡ የሠራተኛውም መብት መከበር ስላለበት አንደኛ ለባለሀብቶቹ ወይም ለአሠሪዎቹ ግንዛቤ ለመስጠት በኢንቨስትመንት ኮሚሽን በኩል እንዲሠራ፣ የሠራተኛና ማኅበራዊ ጉዳይ ሚኒስቴር ደግሞ አዋጁን ለባለሀብቶቹ የማስረዳት ሥራ ይሠራል፡፡ በኢሠማኮ በኩል ደግሞ ለሠራተኞች ግንዛቤ የማስጨበጥ ሥራ እንዲከናወን በመስማማት የሚሠራ ነው፡፡ ኢሠማኮ ለሠራተኞቹ ግንዛቤ የሚሰጠው ደግሞ ሠራተኞች መብትና ግዴታቸውን አውቀው መደራጀት እንዲችሉ ለማድረግና በዚያው የአደረጃጀት ሥራውን እንዲከናወን ነው፡፡ ነገር ግን አሁን ባለው ኮሚቴ ማኅበራት የማደራጀት ሥራ የማይሳካ ከሆነና ለማደራጀት የሚያስችል አቅጣጫ ማስያዝ ካልተቻለ፣ በእኛ በኩል ሠራተኛውን በዕረፍት ቀኑ አደራጅተን ወደ ግቢ እንዲገባ ማድረግ ይቻላል፡፡ ይኼ ለሠራተኞች መብታቸው ነው፡፡ የሚከለክለንም የለም፡፡ እንደዚህ  ከሚሆን ግን በጋራ ተነጋግረን ግቢ ውስጥ እንዲደራጁ ማድረግ ነው፡፡ እንቢ ካሉ ወይም ኮሚቴው ካልቻለ እኛ ሕግ በሚፈቅደው መሠረት ውጭ አደራጅተን፣ ሕጋዊ ዕውቅና አግኝተው እንዲደራደሩ ማድረግ ይቻላል፡፡

ሪፖርተር፡- በአሁኑ ጠቅላላ ጉባዔያችሁ ላይ ከእናንተም ወገን ሆነ ከሠራተኛና ማኅበራዊ ጉዳይ ሚኒስትሯ እንደተሰማው በቅርቡ ተሻሽሎ የወጣው የአሠሪና ሠራተኛ አዋጅ የሠራተኛውን ወገን ያስደሰተ መሆኑ ጎልቶ ሲጠቀስ ነበር፡፡ በዚህ አዋጅ ውስጥ የተለየ የተገኘው ነገር ምንድነው? ከዚህ ቀደም ብዙ የሚያከራክሩ ጉዳዮች ስለነበሩ፣ እናንተ በአዋጁ እንዲካተትላችሁ አቅርባችሁ የነበረው ሐሳብ ተቀባይነት አግኝቷል ማለት ነው? እንዴት?   

አቶ ካሳሁን፡- አዲሱ የአሠሪና ሠራተኛ አዋጅ ወጥቶ ሥራ ላይ ውሏል፡፡ በሰኔ 2011 ዓ.ም. መጨረሻ ላይ በፓርላማ ፀድቋል፡፡ ከነሐሴ 30 ቀን 2011 ዓ.ም. ጀምሮ ሥራ ላይ እንዲውል በነጋሪት ጋዜጣ ታትሟል፡፡ ይኼ አዋጅ ልዩ የሚያደርገውና ትልቅ ለውጥ የተደረገበት ዝቅተኛ የደመወዝ ወለልን በተመለከተ ተካትቶበት እንዲወጣ መደረጉ ነው፡፡ በኢትየጵያ ታሪክ ለመጀመርያ ጊዜ ዝቅተኛ የደመወዝ ወለልን የተመለከተ ድንጋጌ በአሠሪና ሠራተኛ አዋጅ ነው የተካተተው፡፡

ሪፖርተር፡- ዝቅተኛ የደመወዝ  ወለል ማለት ማንኛውም አሠሪ ከዚህ አዋጅ ከተደነገገው በታች ባለ ደመወዝ ቅጥር እንዳይፈጽም የሚያስገድድ ነው? ይህ በአዋጁ ውስጥ ተቀምጧል እያሉ ነው? ዝቅተኛ የሚባለው ደመወዝ እንዴት ይሰላል?

አቶ ካሳሁን፡- ዝቅተኛ የደመወዝ ወለልን እያየ የሚወስን የደመወዝ ቦርድ ይቋቋማል ተብሎ በአዲሱ አዋጅ ተካትቷል፡፡ ይህ የደመወዝ ወለልን የሚመለከተው ቦርድ የአገሪቱን የኢኮኖሚ ሁኔታ፣ የኑሮ ሁኔታ፣ የገበያ ሁኔታ እያየ በየዓመቱ ዝቅተኛ ሆኖ መቀመጥ ያለበትን የደመወዝ መጠን የሚያስቀምጥና የሚከልስ ነው፡፡ አንድ ጊዜ የተተከለ ሆኖ የሚቀር ሳይሆን፣ በየዓመቱ የመነሻ ደመወዝ ይህ መሆን አለበት እያለ የሚወስን ነው፡፡

ሪፖርተር፡- ቦርዱ እንዴት ይቋቋማል?

አቶ ካሳሁን፡- ቦርዱ የሚቋቋመው በሚኒስትሮች ምክር ቤት ነው፡፡ ቦርዱ ተቋቁሞ ወደ ሥራ መግባት አለበት፡፡ ስለዚህ የአዲሱ አዋጅ አንዱ ትልቅ ለውጥ ይኼ ነው፡፡ ዝቅተኛ የደመወዝ ወለል በሕግ እንዲህ ባለው መንገድ መቀመጡ፣ በተለይ ዝቅተኛ ደመወዝ የሚከፍሉ አሠሪዎች በዚህ ሕግ መሠረት ማሻሻያ እንዲያደርጉ ያስገድዳል፡፡ አሁን ለምሳሌ በተለያዩ የኢንዱስትሪ ፓርኮች፣ ሆቴሎችና የመሳሰሉ ቦታዎች ለሠራተኞች እየተከፈላቸው ያለው ዝቅተኛ ደመወዝ የሚያኖራቸው አይደለም፡፡ ቢያንስ በልተው ለማደር የሚያስችላቸው ክፍያ እንዲያገኙ ይህ አዋጅ መንገድ በመክፈቱ ደስተኞች ነን፡፡

ሪፖርተር፡- እዚህ ላይ ግን ከኢሠማኮ ለቦርዱ በጥናት የተደገፈ የደመወዝ ወለል ለማቅረብ የሚቻልበት ዕድል አለ? ሥሌቱ እንዴት ይሆናል? 

አቶ ካሳሁን፡- ከዚህ ቀደም በዓለም ሥራ ድርጅት አንድ ጥናት ተካሂዷል፡፡ በዚህ ጥናት ላይ ውይይት ለማድረግ የዚህ አዋጅ መውጣት ይጠበቅ ነበር፡፡ ይህ ጥናት አለ፡፡ ኢሠማኮ ግን በራሱ ዝቅተኛ የደመወዝ ወለል ምን ያህል መሆን አለበት የሚል ጥናት ይዞ ይቀርባል፡፡ እኛ አሁን በቅርቡ ጥናት እናስጀምራለን፡፡ ይህንን ጥናት መሠረት አድርገን እንጂ የምንገልጸው ምንም ሳይጠና ይኼ ነው ማለት አንችልም፡፡ ከዚህ በፊት ያደረግነው ጥናት እንኳን ቢኖር የዛሬ ዓመት የተጠና ስለሆነ ለአሁን አይሆንም፡፡ ምክንያቱም ገበያው ከሥር ከሥር ሊጨምር ይችላል፡፡

ሪርተር፡- ዝቅተኛ ደመወዝ ብላችሁ እንደ ምሳሌ የምታቀርቡት ነገር አለ? ዝቅተኛ ደመወዝ የሚከፍሉ ናቸው የሚባሉትስ በየትኛው ዘርፍ ላይ የተሰማሩ ናቸው? እነዚህ ዝቅተኛ ከፋዮች ምን ያህል ይከፍላሉ?

አቶ ካሳሁን፡- 700 መቶ ብር የሚከፍሉ አሉ፡፡ አንድ ሰው በ700 ብር ደመወዝ አይደለም ሌላ ሰው ለማኖር ለራሱም ይሆናል ወይ? ለራሱ እንኳን ለወር ቁርስ አይሆንም፡፡ ቁርስ በልቶ ምሳ አያስደግምም፡፡ በቀን አንድ ጊዜ ይበላል ቢባል እንኳን ይህ ደመወዝ ለዚህም የማይሆን ነው፡፡ ስለዚህ ሰው ሥራ አለው ይባላል እንጂ ከሥራ አጡ ብዙም ልዩነት የለውም፡፡ በተለይ አሁን በኢትዮጵያ ተጨባጭ ሁኔታ 700፣ 800 እና 1,000 ብር እንደ ደመወዝ ሊቆጠር አይችልምና ይህ መሻሻል አለበት፡፡ ይህ በአብዛኛው በኢንዱስትሪ ውስጥ የሚታይ ነው፡፡ እጅግ ዝቅተኛ ደመወዝ የሚከፈለው በኢንዱስትሪ ፓርኮች ውስጥ ብቻ አይደለም፡፡ ሌሎች ኢንዱስትሪዎች ላይም ችግሮች አሉ፡፡ እንዲህ ያለው የደመወዝ ክፍያ ሠራተኛ ሲጎዳ ቆይቷል፡፡ አሁን እንደ አገር አንድ መነሻ የሚሆን ነገር ቢወሰን በሕግ ከተደነገገው በታች ደመወዝ መክፈል አይቻልም፡፡ ይህንን ለመፍታት ነው ጥያቄውን አንስተን ሕጉ ውስጥ እንዲገባ ያደረግነው፡፡ ስለዚህ ይህም ትልቅ ለውጥ ነው፡፡ ይህንን ለማስፈጸም የሚቋቋመው ቦርድ በቶሎ ሥራ እንዲጀምር እንፈልጋለን፡፡

ሪፖርተር፡- ይህ ቦርድ ምን ያህል ሥልጣን ይኖረዋል? የደመወዝ ወለልን ተፈጻሚ የሚያደርጉትን እንዴት ይከታተላል? እንዴትስ ማስፈጸም ይችላል?                      

አቶ ካሳሁን፡- በሠራተኛና ማኅበራዊ ጉዳይ ሚኒስቴር እንደ መመርያ የሚወጣ ነው፡፡ ስለዚህ ይህ የሚወጣው መመርያ ወይም ደንብ አስገዳጅ ይሆናል፡፡ አንድ የደመወዝ መነሻ ወለል ከተቀመጠ አሠሪው ከዚያ ወለል በታች በሆነ ደመወዝ ቀጥሮ ቢገኝ ይቀጣል ማለት ነው፡፡

ሪፖርተር፡- ሌላው አከራካሪ የነበረው የሙያ ደኅንነትና ከጤንነት ጋር ተያይዞ የሚፈጠሩ አደጋዎች መበራከታቸው ነው፡፡ አደጋዎችን ለመቀነስ በሕግ መቀመጥ ያለበት ነገር አለ ብላችሁ ስትሞግቱ ነበርና አዋጁን ማስተካከል ተችሏል?

አቶ ካሳሁን፡- በኢትዮጵያ ሠራተኞች ላይ ከፍተኛ ችግር ሆኖ የቆየው የሙያ ደኅንነትና የጤንነት ጉዳይ ነው፡፡ በዚህ ጉዳይ ላይ እኛ በማኅበር የተደራጁትን ስለምናይ ነው እንጂ፣ በማኅበር ሳይደራጁ ከሙያ ደኅንነትና የጤንነት ጥበቃ ባለማድረግ ጉዳት የሚደርስባቸው ሠራተኞች ብዙ ናቸው፡፡ አዲስ አበባ ውስጥ እየተገነቡ ካሉ ሕንፃዎች ሠራተኞች ሲወድቁ የሚሞቱና አካላቸው የሚጎድል ብዙ ናቸው፡፡ እንዲሁም በየፋብሪካው እጃቸው የሚቆረጥ፣ እግራቸው የሚቆረጥ፣ ዓይናቸው የሚጠፋም ሠራተኞች አሉ፡፡ በጥንቃቄ ጉድለት በኬሚካል የሚጎዱም አሉ፡፡ እንዲህ ያለውን አደጋ ለመከላከል አገር አቀፍ ፖሊሲ ወጥቷል፡፡ በሁሉም የሥራ ቦታዎች እንዲዳረስና ቁጥጥር እንዲደረግ የሚያስችል ፖሊሲ ነው፡፡ የወጣው ፖሊሲ ግን ተግባራዊ ሊሆን አልቻለም፡፡ በዚህ ጉዳይ ላይ ጥያቄያችንን ስንገፋ ቆይተን አሁን ለሙያ  ደኅንነትና ጥበቃ የሚሆኑ ግብዓቶችን ባለማቅረብ ለሚፈጸም ጥፋት ቅጣቱ ከፍ እንዲል ተደርጓል፡፡ የሚገርመው ነገር እስከ ዛሬ በሙያ ደኅንነትና ጤና ጥንቃቄ ጉድለት ሠራተኛ ሲጎዳ አሠሪው ላይ የሚጣለው ትልቁ ቅጣት 1,200 ብር ነበር፡፡

ሪፖርተር፡- በቀድሞው አዋጅ ማለት ነው? አሁንስ ምን ማሻሻያ ተደረገ?

አቶ ካሳሁን፡-  አዎ፡፡ በቀድሞው አዋጅ የሙያ ደኅንነትና ጤንነት ትንሹ ቅጣት 500 ብር ነበር፡፡ ይህ ቅጣት እንደ ጥፋቱ ዓይነት ተለያይቶ ተፈጻሚ የሚሆን ነው፡፡ አሁን ግን በአዲሱ አዋጅ ቅጣቱ ከፍ እንዲል ማድረግ ተችሏል፡፡ እንደ ጥፋቱ ዓይነት ከ500 እስከ 1,200 ብር የነበረው ቅጣት፣ አሁን ከአምስት ሺሕ ብር ጀምሮ እስከ 70 ሺሕ ብር ደርሷል፡፡ ቅጣቱ ከፍ ማለቱ ብቻ ሳይሆን እንዲህ ባለ ቅጣት የማይመለስና በተደጋጋሚ የሚያጠፋ አሠሪ ካለ ምን ይደረግ ለሚለውም መልስ ይሰጣል፡፡ በተከታታይ ሦስት ጊዜ በገንዘብ ከተቀጣ በኋላ ምን ዓይነት ዕርምጃ ሊወሰድበት እንደሚገባ የሚያደርግ ጠንከር ያለ ቅጣትም እንዲኖረው ተደርጓል፡፡  

ሪፖርተር፡- የሙያ ደኅንነትና ጤንነትን ለማስጠበቅ የሚያስችል መከላከያ ማቅረብ ባለመቻል፣ ከሦስት ጊዜ በላይ በገንዘብ የተቀጣ አሠሪ ጥፋቱ ቢቀጥል ምን ዓይነት ቅጣት ይቀጣል?

አቶ ካሳሁን፡- በቀድሞው አዋጅ በገንዘብ ከመቀጣት ባለፈ፣ ተደጋጋሚ ቅጣት ያለበት ምን ይደረግ ለሚለው መልስ አልነበረውም፡፡ እኛ በዚህ ጉዳይ ላይ ከፍተኛ ክርክር ስናደርግ ነበር፡፡ ይህም በተደጋጋሚ በገንዘብ የተቀጣ አሠሪ እንዲሁ መቀጠል ስለሌለበት፣ በአዲሱ አዋጅ የገንዘብ ቅጣቱም ከፍ ብሎ ከጥፋቱ የማይታረም ከሆነ እስከ ድርጅት ማዘጋት የሚደርስ ድንጋጌ እንዲቀመጥ ተደርጓል፡፡ ይኼ ትልቅ ለውጥ ነው፡፡ ዕርምጃው ድርጅቱን እስከ ማዘጋት ይደርሳል ሲባል አንዳንድ ሰዎች እንዲህ ያለው ድንጋጌ ኢንቨስትመንትን ያቀጭጫል፣ አሠሪ ያሸማቅቃል የሚሉት ነገር አለ፡፡ ነገር ግን ይህ ቅጣት የሚፈጸመው ሕግ ለማያከብሩ ለማይሠሩ ኢንቨስተሮች ነው እንጂ፣ ሕግን ለሚያከብሩ አይደለም፡፡

ሪፖርተር፡- ብዙ ጊዜ ኢትዮጵያ ውስጥ ጎልተው ከሚታዩ ችግሮች ውስጥ ጥሩ ሕጎች ይወጡና ሕጎቹን ማስፈጸም ላይ ግን ፈተና ይሆናል፡፡ ከዚህ አንፃር ይኼንን የሰው ሕይወት ጭምር እየቀጠፈ ያለውን ችግር በወጣው ሕግ መሠረት ለማስፈጸም እንቅፋት አይገጥመንም ብላችሁ አታስቡም? ተፈጻሚ የሚሆንበትስ ሁኔታ እንዴት ነው?

አቶ ካሳሁን፡- ሕጉ ይቀመጥ እንጂ ተፈጻሚ እንዲሆን ግፊት ማድረግ ያለበት ሠራተኛውና የሠራተኛው ተቋማት ናቸው፡፡ የአዋጁ አስፈጻሚ አካል ይህንን ተከታትሎ ዕርምጃ መውሰድ አለበት፡፡ ኮንፌዴሬሽኑም ድርሻ አለው፡፡  

ሪፖርተር፡- ሠራተኞችን በእጅጉ ጎድቷል፣ ሰብዓዊ መብታቸውን ጭምር እየገፈፈ ነው በማለት ኢሠማኮ በብርቱ ከተሟገተባቸውና ሊጠቀሱ ከሚችሉ ጉዳዮች አንዱ ኤጀንሲዎችን የተመለከተ ነው፡፡ በዚህ ረገድ የኤጀንሲዎችን አሠራር መስመር ለማስያዝ የሚያስችል አንቀጽ በዚህ አዋጅ ውስጥ እንዲካተት ይዛችሁ ያቀረባችሁት ሐሳብም ነበር፡፡ ይህ ጉዳይ በአዋጁ በሚገባ ተስተናግዷል ብላችሁ ታምናላችሁ? ኤጀንሲዎችን በሚመለከት በአዋጁ የተቀመጠ ነገር አለ? እንዴት?

አቶ ካሳሁን፡- በአገራችን አሁንም ከፍተኛ ጥያቄ እየተነሳበት ያለ ጉዳይ ሆኖ የሚጠቀሰው ይህ የኤጀንሲዎች አሠራር ነው፡፡ የሰው ጉልበት የሚበዘበዝበት ሆኗል፡፡ በዚህ ጉዳይ ላይ የተደረጉት ሁለት ነገሮች ናቸው፡፡ ከዚህ ቀደም ኤጀንሲዎች ኮሚሽን ወስደው በአንዳንድ ቦታዎች ሠራተኛውን ይቀጥሩና ከሠራተኛው ጋር የሥራ ውል በማድረግ ለሌላ አሠሪ ያስረክባሉ፡፡ አሁን የሥራ ውሉ ከኤጀንሲው ጋር ከሆነ በቦታው ላይ ሄዶ ሥራውን መምራት ያለበት ራሱ ኤጀንሲው ነው እንጂ፣ ሌላ አካል አይደለም፡፡ ስለዚህ አማራጮች በማስቀመጥ ኤጀንሲው ኮሚሽን ተቀብሎ መውጣት ነው፡፡ ሁለት ደግሞ ከሚቀጥረው ሠራተኛ ጋር የሥራ ውል ካደረገ ሥራውን እዚያ ሆኖ መምራት አለበት፡፡ እንዲህ ያለው ነገር እንዲቀመጥ የተደረገው ሠራተኛው መብትና ጥቅሙን በሚጠይቅበት ጊዜ፣ አሠሪው እኔ አልቀጠርኩህም ሒድና ኤጀንሲህን ጠይቅ ይላል፡፡ ኤጀንሲውን ሲጠይቅ ደግሞ እኔ መቼ ቀጠርኩህ ይላል፡፡ በዚህ መሀል መብቱ ሳይጠበቅ ይቀር ስለነበር ነው፡፡  

ሪፖርተር፡- ኤጀንሲዎች በእናንተ ጭምር እየበዘበዙ ነው ለሚለው ማሳያ ሥራውን ለኤጀንሲዎች የሰጡት ኩባንያዎች ከሚመድቡት ገንዘብ አንፃር ሲታይ ለሠራተኞች የሚከፈለው እጅግ ያነሰ መሆኑ ነው፡፡ ስለዚህ እንዲህ ያለውን ቅሬታ ለመፍታት የሚያስችል ሕግ ተቀምጧል ማለት ይቻላል? የተሻለ ክፍያ የሚያገኙበት ዕድል አለ?

አቶ ካሳሁን፡- እስካሁን ባለን መረጃ መሠረት ለምሳሌ አንድ ሠራተኛ ከአሠሪው አምስት ሺሕ ብር ቢከፈለው አንድ ሺሕ፣ ሁለት ሺሕ ወይም ሦስት ሺሕ ብር ሊሆን ይችላል የሚያገኘው፡፡ ሌላውን በየወሩ ኤጀንሲው ያስቀራል፡፡ ሠራተኛው መደራደር ስለማይችልና እንዲህ ያሉ ያልተገቡ ክፍያዎች ስለሚፈጸሙ፣ ይኼ ክፍያ በመመርያ እንዲወሰን ተቀምጧል፡፡ አንድ ኤጀንሲ ለአስተዳደራዊ ወጪው ከመቶ ስንት ፐርሰንት ለራሱ አስቀርቶ ስንት ፐርሰንት ደግሞ ለሠራተኛ መክፈል አለበት የሚል በመመርያ እንዲወሰን ተብሎ ተቀምጧል፡፡ መመርያው አዋጁ ከመውጣቱ በፊት ተዘጋጅቶ አንድ ዙር ተወያይተንበታል፡፡ አሁን የመጨረሻ ዙር ይቀራል፡፡ እያንዳንዱ ከኤጀንሲ ጋር የሚሠራ ሠራተኛ አይደራደርም፡፡ ራሱ በዚህ መመርያ መሠረት መብት ያገኛል፡፡ ይህ መመርያ እንዲወጣ አዋጁ ያስቀምጣል፡፡

ሪፖርተር፡- ስለዚህ ይህ ጉዳይ መመርያ የሚጠብቅ ነው ማለት ነው? መመርያው ይወጣል ብለን እናስብና በመመርያው መሠረት ኤጀንሲዎች ተፈጻሚ ባያደርጉስ?

አቶ ካሳሁን፡- ይህንን መመርያ ተፈጻሚ በማያደርጉ ላይ ከባድ ዕርምጃ እንደሚወሰድባቸው የሚያደርግ ድንጋጌ አዋጁ ውስጥ ተካትቷል፡፡ ጥፋታቸው ቀላል የሚባል ከሆነ ከሁለት እስከ አምስት ዓመት እስራትና የገንዘብ መቀጫ ይቀጣሉ ይላል፡፡ በሁለተኛ ደረጃ በመመርያው የተቀመጡ መሥፈርቶችን ሳይከተሉ ከሠሩ፣ በተለያየ ደረጃ የተቀመጠ የእስራት ቅጣት ያስከትላል፡፡ 

ሪፖርተር፡- ከዚህ ቀደም የመንግሥት ተቋማትን ወደ ግል ከማዛወር ጋር ተያይዞ  ከሚነሱ ቅሬታዎች ውስጥ ወደ ግል መዛወራቸው የበለጠ ምርታማ ያደርጋቸዋል ተብሎ፣ በተግባር ሲታዩ ግን ቁልቁል እየሄዱ ነው የሚል ነው፡፡ ይባስ ብሎም ሠራተኞችን ከሥራ ወደ ማፈናቀል ውስጥ ገብተዋልም ተብሎም ሲኮነኑ ይሰማል፡፡ ጉዳታቸው አመዝኗል እየተባለ በተደጋጋሚ እየተነገረ ነው፡፡ አሁን ደግሞ ከለውጡ ወዲህ መንግሥት ትልልቅ ተቋማትን ወደ ግል ለማዘዋወር እየሠራ ነው፡፡ በዚህ እንቅስቃሴ ላይ የእናንተ አስተያየት ምንድነው? እንደ ኢሠማኮ ሚናችሁስ ምንድነው?

አቶ ካሳሁን፡- ከዚህ በፊት ከመንግሥት ወደ ግል የዞሩ ድርጅቶችን በሚመለከት የጠቀስከው ነገር ትክክል ነው፡፡ በግዥ ከመንግሥት የተረከቡዋቸውን ድርጅቶች ከቀድሞ በተሻለ ምርታማ እናደርጋቸዋለን ብለው ነው፡፡ የበለጠ ምርታማ ማድረግ ብቻ አይደለም፣ ከተረከቡዋቸው ሠራተኞች ቁጥር በላይ ተጨማሪ እንቀጥራለን ይሉ ነበር፡፡ ከተረከብናቸው ሠራተኞች በላይ እንቀጥራለን በማለት ጭምር ድርጅቶችን ገዝተዋል፡፡ አሁን መሬት ላይ በተጨባጭ የሚታየው ግን ሠራተኞችን በእጥፍ ማሳደግ ሳይሆን፣ የነበሩትንም ሠራተኞች እየቀነሱ መሆኑን ነው፡፡ አንድ ሺሕና ከዚያም በላይ ሠራተኛ ይዘው የነበሩ አንዳንድ ድርጅቶች አሁን ከ100 እስከ 200 ሠራተኞች ቀርተዋቸዋል፡፡ ሰላሳ ሠራተኞች ብቻ የያዙም አሉ፡፡ ችግራቸው የከፋ መሆኑን የሚያሳየው ሌላው ገጽታቸው በቂ ጥሬ ዕቃ ማቅረብ አቅቷቸው፣ ለማምረት ያልቻሉ ሁሉ መኖራቸውን ነው፡፡ የውጭ ምንዛሪ የማይጠይቁና በአገር ውስጥ ጥሬ ዕቃዎች የሚጠቀሙ ድርጅቶች ሳይቀሩ በቂ በጀት የለንም እስከ ማለት ደርሰዋል፡፡ በአገር ውስጥ ገበያ ጥሬ ዕቃ የለም በማለትም አይጠቀሙም፡፡ ግን አንዳንዶቹ ገበያ እያላቸው እንኳን ይህንን አያደርጉም፡፡ ስለዚህ እንዲህ ባለው ሁኔታ የሠራተኞችን ቁጥር እየቀነሱ ነው፡፡ በሥራ ላይ ያሉትም ሠራተኞች ቢሆኑ የሥራ ዋስትናቸው አደጋ ውስጥ ነው፡፡

ሪፖርተር፡- ወደ ግል ይዞራሉ በተባሉ አዳዲሶቹ ድርጀቶች ላይስ ያላችሁ አቋም ምንድነው?

አቶ ካሳሁን፡- አዲስ ወደ ግል ይዞራሉ ከተባሉት አዳዲስ ድርጅቶች እንቅስቃሴዎች ጋር የተያያዙ ጉዳዮችን የሚያይ ቦርድ ተቋቁሟል፡፡ ፕራይቬታይዜሽኑን በሚመለከት በተቋቋመው ቦርድ ውስጥ የሠራተኛው ተወካይ መግባት የነበረበት ቢሆንም አልገባም፡፡ ታዋቂ ግለሰቦች፣ የፖለቲካ ፓርቲ ተወካዮችና  በተለያዩ የሙያ ዘርፎች ውስጥ ያሉ ግለሰቦች ገብተዋል፡፡ ግን ታዋቂ ሰዎችን ከማስገባት የሠራተኛ ተወካይ በቦርዱ ውስጥ ቢገባ ትርጉም ይኖረው ነበር፡፡ ምክንያቱም የድርጅቱን ሁኔታ ሊያውቅ የሚችልበት ዕድል አለው፡፡ ሠራተኛው እንዳይፈናቀል ምን መሆንና ቅድሚያ ማግኘት እንዳለበት አስተያየት መስጠት የሚችለው ሠራተኛው ቢሆንም፣ ሠራተኛው እዚህ ውስጥ እንዳይሳተፍ ተደርጓል፡፡ ነገር ግን ሠራተኛውን የሚወክል ቢኖር የተሻሉ አማራጮችን ማቅረብ ይቻል ነበር፡፡ እዚህ ላይ ተሳትፎ አጥተናል፡፡  

ሪፖርተር፡- እናንተ ቅሬታችሁን አቅርባችኋል?

አቶ ካሳሁን፡- ቅሬታችንን ማቅረብ ብቻ ሳይሆን ባካሄድነው ጠቅላላ ጉባዔ ላይም በዚህ ጉዳይ ላይ ተወያይተናል፡፡ በውይይታችን መቋጫ ላይ በዚህ ጉዳይ ተሳትፎዎችን የተነፈ ግን ስለሆነ ለክቡር ጠቅላይ ሚኒስትሩ እንደ አንድ ጥያቄ እንዲቀርብ በአቋም መግጫችን ላይ አካተናል፡፡

ሪፖርተር፡- ወደ ግል ይዛወራሉ በተባሉ የመንግሥት የልማት ድርጅቶች ላይ በጥቅል ምን መደረግ አለበት ብላችሁ ታምናላችሁ? ይዛወሩ፣ አይዛወሩ በሚለው ጉዳይ ላይ የእናንተ አቋም ምንድነው?

አቶ ካሳሁን፡- እኛ ወደ ግል አይዛወሩ የሚል እምነት የለንም፡፡ እንዲህ ለማለትም መብት የለንም፡፡ ብንልም ተግባራዊ አይሆንም፡፡ ነገር ግን መንግሥት አዋጭ ናቸው፣ ወደ ግል አዞራቸዋለሁ ካለ አንደኛ አቅም ያላቸው ባለሀብቶች መግዛት ይኖርባቸዋል ብለን እናምናለን፡፡ የተሻለ መሥራት የሚችሉ ባለሀብቶች ሊገዙ ይገባል፡፡ በሚዛወሩ ድርጅቶች ውስጥ ያሉ ሠራተኞች መፈናቀል የለባቸውም፡፡ በእነዚህ ድርጅቶች ውስጥ ያሉ ሠራተኞች ምርታማ እስከሆኑ ድረስ እነሱን ይዞ መቀጠል ይገባል፡፡ በሠራተኞች ላይ ሥጋት መፍጠር አያስፈልግም የሚል እምነት ነው ያለን፡፡

ሪፖርተር፡- በሪፖርታችሁ እንደተመለከትኩት እንደ አንድ መንግሥታዊ ያልሆነ ድርጅት በቀጣዩ ምርጫ ተሳትፎ እንደምታደርጉ ገልጻችኋል፡፡ በምርጫው የሚኖራችሁ ተሳትፎ ምንድነው? ከዚህ ቀደምም በተካሄዱ ምርጫዎች የነበራችሁ ተሳትፎስ ምን ነበር? የአሁን አቋማችሁ የተለየ ነገር አለው?

አቶ ካሳሁን፡-  ከዚህ በፊት የነበረው ምርጫ ያው ብዙ ተወዳዳሪዎች ስላልነበሩ ያን ያህል ብዙ የሚያስቸግር ነገር አልነበረም፡፡ እኛም ተነጋግረን የተለየ ነገር ለመወሰን የሚስችለንም ነገር አልበረም፡፡ አሁን ግን ባለፈው አንድ ዓመት ተኩል ጊዜ ውስጥ በአገራችን ውስጥ በተፈጠረው ለውጥ ምክንያት፣ በአሸባሪነት ጭምር ተፈርጀው የነበሩ የፖለቲካ ድርጅቶች ሳይቀሩ ከውጭ ወደ አገር ውስጥ ገብተዋል፡፡ በስደት የነበሩ የፖለቲካ ፓርቲዎች ወደ አገር ቤት ተመልሰዋል፡፡ አገር ውስጥ ያሉትም አሁን እየተንቀሳቀሱ ነው፡፡ እንደሚባለው ወደ 130 የፖለቲካ ፓርቲዎች አሉ፡፡ ይህንን ያህል ፓርቲዎች ባሉበት አገር ውስጥ እንዲህ ያሉ የዴሞክራሲ አቅጣጫዎች ወይም ደግሞ መንገዶች ሲከፈቱ ሠራተኛው ደግሞ ምን ማድረግ እንደሚኖርበት ውይይት ማድረግ ስላለበት መዘጋጀት ይኖርብናል፡፡ የተለያዩ ሐሳቦች ቀርበው ተመክሮባቸዋል፡፡ ካሉት 130 የፖለቲካ ፓርቲዎች ውስጥ እሱ የሚደግፈውን መርጦ ድምፅ መስጠት ነው፡፡ ወይም ደግሞ እንደ ተቋም ማንንም ሳይደግፍ አንዱን ፓርቲ መርጦ ከመደገፍ፣ በግሉ የፈለገውን መምረጥ እንዲችል ማድረግ ነው፡፡ በዚህ ጉዳይ ላይ የተለያዩ አማራጮን ዓይተናል፡፡ አንድ ፓርቲ መርጠው ብዙ ችግር የደረሰባቸው፣ የራሳቸው ፓርቲ ኖሯቸው በደንብ ሳይሠራ በመቅረቱ ችግር የገቡ የብዙ አገሮችን ገጠመኞች በመፈተሽ ዓይተናል፡፡ ለእኛ አሁን ባለው በኢትዮጵያ ተጨባጭ ሁኔታ፣ ብዙ ሰው ባልተረጋጋበት ሁኔታ፣ የራሳችንንም አባላት በዚህ አጭር ጊዜ ውስጥ አንድ ዓይነት አመለካከት አስይዞ ፓርቲ ማቋቋም አይቻልም፡፡ ሁለተኛ የሰው ኃይልም ያስፈልጋል፣ ገንዘብም ያስፈልጋል፡፡ የገንዘብና የሰው ኃይሉ ብቻ ሳይሆን አባሎቻችንም እንደ ማንኛውም ማኅበረሰብ በተለያዩ ክልሎች የሚገኙ ናቸው፡፡ የፖለቲካ አመለካከታቸውም ከሌላው የኅብረተሰብ ክፍል የተለየ አይደለም፡፡ ስለዚህ በዚህ አጭር ጊዜ ውስጥ አንድ አድርጎ አንድ የፖለቲካ ድርጅት እንዲመርጥ ለማድረግ አስቸጋሪ ሁኔታ ስለሚገጥመን፣ ለጊዜው ምርጫው ሰላማዊና ዴሞክራሲያዊ እንዲሆን እንደ ተቋም እንሠራለን፡፡ ለአባሎቻችን የሥነ ዜጋ ትምህርት እንሰጣለን፡፡ የምርጫው ዕለት ግን ሠራተኛው ለመብትና ለጥቅሜ መከበር ይበጀኛል ያለውን በራሱና በራሱ ብቻ እንዲወስን ለሠራተኛው መተው አለበት፡፡ ገለልተኛ ሆነን መሄድ አለብን፡፡ ድምፅ ከተሰጠም በኋላ እንደ ተቋም ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ አሸናፊ ነው ብሎ የሚገልጸውን መቀበል  አለበት፡፡ ለአሸናፊ ፓርቲ ቦታ ሊሰጠው ይገባል፡፡ ወደ ሌላ ውዝግብ መግባት የለብንም ብለን እንሠራለን፡፡ እንደ ኢሠማኮ፣ እንደ ፌዴሬሽንና እንደ መሠረታዊ የሠራተኛ ማኅበር እንሠራለን ማለት ነው፡፡ ሰላማዊ የሆነ የሥልጣን ሽግግር እንዲኖር እናግዛለን፡፡ ከወዲሁ ምርጫው ሰላማዊ እንዲሆን እንሠራለን፡፡ ድምፅ መስጠቱን ግን ለግለሰብ መተው አለበት፡፡ ለዚህ ግን የኢትዮጵያ ሠራተኞች ምን መመዘኛ አድርገው ይመርጣሉ የሚል ‹ይምረጡ› የሚል መሥፈርት አስቀምጠናል፡፡   

ሪፖርተር፡- ምን ዓይነት?

አቶ ካሳሁን፡- በዚህ ጊዜ የሚበጅህ ይኼ ነው ብለን መምረጥ አንችልም፡፡ ምክንያቱም ሁሉም በእነዚህ 130 የፖለቲካ ድርጅቶች ውስጥ አባል ሊሆኑ ይችላሉ፡፡ ስለዚህ ጫፍ ለጫፍ ያለውን አመለካከት ወደ አንድ ለማምጣት በአጭር ጊዜ ውስጥ ስለማይቻል፣ ሁሉም ሰው በግሉ ላመነው ፓርቲ ድምፁን መስጠት ይችላል፡፡ ግን እንደ ተቋም ያደረግነው መርሆዎችን አስቀምጠናል፡፡ አንድ ሠራተኛ እንደ ግለሰብ ምን መሥፈርቶችን አውጥቶ ነው የሚመርጠው የሚለውን ለይተናል፡፡ ለምሳሌ ሰብዓዊ መብት ማክበር የሚችል፣ የሠራተኛውን የመደራደር መብት የሚያከብር፣ ለሥራ ዕድል ፈጠራ ትኩረት የሚሰጥ፣ ሰላምን ማምጣት የሚችል፣ ወዘተ እንዲህ ያሉ መርሆዎችን አስቀምጠን ሠራተኛው በምርጫው ዕለት የራሱንም ሌላ መሥፈርት አክሎ እንደ ሠራተኛ የምፈልገው ፓርቲ ይኼ ነው ብሎ በግሉ ይመርጣል እንጂ፣ ማንም ይህንን ፓርቲ ምረጥ ብሎ የሚናገረው የለም፡፡ የሚቀሰቅሰው የለም፡፡

ሪፖርተር፡- ወቅታዊ የአገራችን ሁኔታ በተመለከተ የእናንተ ግምገማ ምንድነው?

አቶ ካሳሁን፡- ወቅታዊ አገራዊ ሁኔታ ላይ በእኛ በኩል ሰላም መረጋገጥ አለበት ብለን እናምናለን፡፡ ሠራተኛው በየክልሉ ወይም ባለበት ቦታ ሰላምን በማምጣትና በማረጋጋት ሥራ ላይ ተሳትፎ እንዲያደርግ፣ በተለይ ደግሞ በማንኛውም ሁኔታ ሰላምን በማስፈን ተግባር ውስጥ ተሳትፎ እንዲያደርግ ነው፡፡ ከቻለ ግጭት እንዲቆም የራሱን አስተዋጽኦ ማድረግ፣ ካልቻለ ግን ሰላምን ሊያደፈርስ በሚችል በማንኛውም ግጭት ውስጥ እንዳይገባና ከእሱ መቆጠብ እንዳለበት ነው የምናሳስበው፡፡ ሰላም የሚበጅ መሆኑን ለሌላውም አካል ግንዛቤ እንዲሰጥ ማድረግ ነው፡፡

ሪፖርተር፡- ባለመረጋጋት ጊዜ ለምሳሌ መንገድ ሲዘጋ የተቋማት ሥራ ይስተጓጎላል፡፡ በግጭትና በመሳሰሉት ምክንያቶች የተቋማት የሥራ መስተጓጎል ብቻ ሳይሆን ለረዥም ጊዜ ሥራ ማቆምም ይታያል፡፡ በአጠቃላይ ከሰላም ዕጦት ጋር ተያይዞ እየተፈጠሩ ያሉ ችግሮች እንዴት ይገለጻሉ?

አቶ ካሳሁን፡- እንዲህ ባለው አለመረጋጋት ምክንያት አንዳንድ ድርጅቶች ሥራ መሥራት አልቻሉም፡፡ ከአንድ ዓመት ከስድስት ወር በላይ ሥራ አቁመው ደመወዝ የሚከፈላቸው ሠራተኞችን የያዙ ድርጅቶች አሉ፡፡

ሪፖርተር፡- እንዲህ ያለ ክስተት ያጋጠመው የት ነው?

አቶ ካሳሁን፡- በማዕድን ማምረት የተሰማሩ ኩባንያዎችን መጥቀስ ይቻላል፡፡ ለምሳሌ ሻኪሶ አካባቢ ያሉ ሦስት ኩባንያዎች ምንም ዓይነት ምርት አያመርቱም፡፡ ነገር ግን ሠራተኞች ደመወዝ እየተከፈላቸው ነው፡፡ በዚህ አካባቢ የተጠረው ችግር ከሠራተኛውም ከአሠሪውም አቅም በላይ ነው፡፡ ጉዳዩ የአሠሪና ሠራተኛ ጉዳይ አይደለም፡፡ ኩባንያዎቹ ሥራ እንዲሠሩ አልተፈቀደላቸውም፡፡ የአካባቢው ማኅበረሰብ እሺ አይልም ተብሎ እስካሁን ቁጭ ብለዋል፡፡ ሌሎች አካባቢዎች ላይም ባለሀብቱ ያለማውን መሬት የአካባቢው ወጣት እየተደራጀ ስጡኝ የማለት ሁኔታ አለ፡፡ አሁን ለምሳሌ በደቡብ ክልል እንዲህ ያሉ ሁኔታዎች ታይተዋል፡፡ በአማራ ክልልም እርሻ ልማቶች ላይ እንዲህ ያሉ ችግሮች ታይተዋል፡፡ ባለፈው ዓመት አጋማሽ አካባቢ በአማራ ክልል ወደ ገበያ ይቀርብ የነበረ ምርት እስከ ማውረድ ተደርሶ ነበር፡፡ በጥቅሉ በአማራ፣ በኦሮሚያና በደቡብ ክልል በሰላም ዕጦት ምክንያት ድርጅቶች መሥራት ስላልቻሉ የሠራተኞች የሥራ ዋስትና ሥጋት ውስጥ ወድቋል፡፡ ስለዚህ መንግሥት እንዲህ ያለውን ድርጊትና የተቋማት እንቅስቃሴ የሚገድቡ ተግባራትን ማስቆም ይኖርበታል፡፡ የማረጋጋት ሥራ መሠራት አለበት፡፡ የአካባቢው ማኅበረሰብ ተረጋግቶ ድርጅቶቹ ሥራቸውን መሥራት እንዲችሉ፣ መንግሥት የሰላም ማስከበሩን ሥራ እንዲሠራ በአቋም ጭምር አስታውቀናል፡፡

ተዛማጅ ፅሁፎች

- Advertisment -

ትኩስ ፅሁፎች ለማግኘት

በብዛት የተነበቡ ፅሁፎች

ተዛማጅ ፅሁፎች

‹‹የሰብዓዊ መብት ድርጅቶች ሥራቸውን በነፃነት ሳይፈሩና ሳይሸማቀቁ እንዲያከናውኑ ዋስትና የሚሰጣቸው ሕግ የለም›› አቶ አመሐ መኮንን፣ የሕግ ባለሙያና የመብት ተሟጋች

ለበርካታ የፖለቲካና የህሊና እስረኞች በፍርድ ቤት በመሟገት የሚታወቁት የሕግ ባለሙያ፣ ጠበቃና የመብት ተሟጋቹ አቶ አመሐ መኮንን የፈረንሣይና  የጀርመን መንግሥታት በጋራ ለሰብዓዊ መብቶች መከበር የላቀ...

‹‹የአጎራባች ክልሎች የሰላም ዕጦት በእኛ ላይ ሸክምና ጫና ፈጥሮብናል›› ከአቶ ባበከር ሀሊፋ፣ የቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልል የግብርና ቢሮ ኃላፊ

አቶ ባበከር ሀሊፋ የመጀመሪያ ዲግሪያቸውን በሐዋሳ ዩኒቨርሲቲ ወንዶ ገነት ኮሌጅ በፎረስትሪ ሠርተዋል። ሁለተኛ ዲግሪያቸውን በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ተምረው አጠናቀዋል። ከ2002 ዓ.ም. እስከ 2003 ዓ.ም....

‹‹ሥራችን ተከብሮ እየሠራን ነው ብዬ አስባለሁ›› ወ/ሮ መሠረት ዳምጤ፣ የፌዴራል ዋና ኦዲተር

ቀደም ሲል በተለያዩ ተቋማት በኃላፊነቶች ሲሠሩ የቆዩትና በ2014 ዓ.ም. የፌደራል ዋና ኦዲተር መሥሪያ ቤትን በዋና ኦዲተርነት እንዲመሩ የተሾሙት  ወ/ሮ መሠረት ዳምጤ፣ በኦዲት ክፍተቶች ላይ...