Sunday, January 29, 2023
- Advertisement -
- Advertisement -

የተመረጡ ፅሑፎች

እንዳይቆጨን!

ሰላም! ሰላም! መቼም ዘንድሮ ሰው ሁሉ ደፋር ሆኗል። ሌላው ቀርቶ ቢያንስ ፌስቡክ ላይ መደንፋትን የፊታውራሪ ዜና መዋዕል ሳያጠና ተክኖታል። ሞትና መለየት አንድ መሆናቸው ቀርቷል። በፌስቡክ ምክንያት ብቻ አይመስለኝም ይኼ የሆነው። በአንድ ወቅት ስለሉሲ አወዳደቅና አሟሟት ከሰማን በኋላ፣ በተለይ እንዴትም እንውደቅ እንዴት፣ እንዴትም እንሙት እንዴት ውሎ አድሮ ተቆርቋሪና ተካዥ ወገን እንደማናጣ አረጋግጠናል። ይህን አታሳጣን ማለት ይኼ ነው። ‘ሟች ከመሞቷ በፊት ዛፍ ላይ ወጥታ’ ነበር ሲል የሰማሁት ማንን ነው? በነገራችን ላይ የሉሲን ከዛፍ ላይ ወድቆ መሞት አንዱ ከአንዱ ተቀብሎ ከዘገበው በኋላ፣ ዛፍ ለዛፍ እየዘለሉ የመውደቅ አምሮት በእጅጉ ማሻቀቡን ‹አንዳንድ የአዲስ አበባ ነዋሪዎች› እየገለጹ ነው ተብሎ ተቀልዶ ነበር። በአንድ ወቅትም ሉሲ ከዛፍ ላይ ስትወድቅ በድብቅ ካሜራ የተቀረፀችውን ለማየት ፌስቡክ ላይ ‹ላይክ› አድርጉ ተብሎ፣ ሚሊዮኖች በሠልፍ ‹ላይክ› ማድረጋቸው ደግሞ ብዙ እንደተባለበት አትረሱም፡፡ ‹ጦር ከፈታው ወሬ የፈታው› ላያችን ላይ ሲተረትብን አንደነግጥም እንዴ!

እናላችሁ ጊዜያችን እንደምታዩት ነው። ሳንሞት የሚገድል፣ ሳንገድል የሚያጀግን ዘመን ሆኗል ብንልም፣ በቁማችን የሚያዋርደን ደግሞ እየበዛን እንመስላለን።  የዛሬን አያድርገውና አዛውንቱ ባሻዬ ‘አሟሟቴን አሳምረው’ ሲሉ ውለው ያድሩ ነበር። ዛሬ ግን እርግፍ አድርገው ትተውት ተዘልለው መኖር ጀምረዋል። እኔም ስለራሴ ግራ ገባኝ። ባሻዬ  ፌስቡክ አይጠቀሙም። ምንም ዓይነት ቴክኖሎጂ ከእሳቸው ሩቅ ነው። ቢያንስ እነዚህ ነገሮችን የሚጠቀም፣ የቁጠባ ባይኖረው የፎቶ አልበም ማከማቻ የፌስቡክ ‘አካውንት’ ያለው ሰው ስለአወዳደቁ መጨነቅ ቢያቆም አይገርመኝም። ባሻዬ ምን አግኝተው ነው? ‹አሟሟቴንና አወዳደቄን አሳምረው› ማለትን እንዴት አቆሙ? ብዬ ቀስ ብዬ ብጠይቃቸው፣ ‹‹ስንቱን ፈርተህ ትችላለህ አንበርብር? ሉሲ ምናልባት ከዛፍ ወድቃ ሞታ ይሆናል። እኔ ደግሞ በአውሎ ንፋስ ልሞት እችል ይሆናል። የአንተ እንቅፋት እኔን አይገለኝ። ስለአወዳደቅ መጨነቅ በራሱ እኮ ውድቀት ነው፡፡ መጀመርያ እስኪ ለመኖር ልጨነቅ፤›› አሉኛ። በዚህ ዕድሜም ሰው ለመኖር ይሳሳል! ዋናው ጉዳይ የተነሳሽነት መንፈስ ማዳበር ነው!

እንግዲህ ጨዋታችን ሲቀጣጠል ስለስስት እያነሳን እንቀጥላለን። ድመት ለሳንባ ትሳሳለች፣ ውሻ ለአጥንት ይሳሳል፣ ሰው ደግሞ ለነፍሱ። ‹‹ዘንድሮ ግን ከነፍሱ ይልቅ የፌስቡክ አካውንቱ እንዳይዘጋ (እንዳይታገድ) የሚሳሳ ነው ‹እያየን ያለንበት ሁኔታ ነው ያለው፤›› አለኝ ምሁሩ የባሻዬ ልጅ በቀደም ሳቅ ሳቅ እያለው። ግን ሁኔታና ባለሁኔታ አልገናኝ እንዳለው ይቀር ይሆን ግን? ‹‹ታዲያ ሳቁን ምን አመጣው?›› እለዋለሁ፣ ‹‹እንዴት እሱንም መከልከል አማራችሁ?›› ብሎ ተረበኝ። አንዳንዴ ወዳጅ ነን እያለ እንዲህ የሚያስገባልኝ ነገር አለው። እኔስ ይገባኛል። ለተጠቀመበት ከጠላት ወዳጅ ቢጠርብ ይበጃል። ብረት የሚሳለው በመሰሉ አይደለም እንዴ? ድንጋይና ድንጋይ ተፋጭቶ መሰለኝ እሳት የሚያነደው። እኛ ደግሞ ጥሎብን የሚቀርበን ሰው ሲጠርበን አንወድም። ለነገሩ የአንዳንዱ ወዳጅ አጠራረብ ከጠላት ይብሳል እኮ። ‹ጠላትማ ምንጊዜም ጠላት ነው. . .› የተባለው እንዲሁ በከንቱ መሰላችሁ!

ታዲያ ‘ተው እንደሱ አያዛልቅም’ ስንባል፣ በሚገባን ቋንቋ የተነገረን ጊዜ የምንወደው ዘለን መተናነቅ ነው። ለምሳሌ ለመንግሥታት ከሕዝብ የቀረበም የበለጠም የለም። ግን በሁለቱ መካከል ከሰላሙ የድብድቡ ታሪክ አጨናንቋታል፡፡ ማንን? ዓለምን ማለቴ ነው። እኛ አገር እንኳ እሱ እውነት በቃችሁ ብሎን እንዲያው ይኼው ተናግረናል። መንግሥትም ሰምቻለሁ ብሏል። መንግሥት ነፍስ ባይኖረውም ስም አለው። ቅድም ምን ብለናል? እያንዳንዱ ፍጥረት አንድ የሚያሳሳው ነገር አለው አልተባባልንም? እኔን ግርም የሚለኝ ለወትሮው ኢትዮጵያዊ ሲባል ለስሙና ለክቡሩ የሚሳሳ፣ ቢርበውም ፆሙን ሲር ይላታል እንጂ የሰው የማይነካና የማይመኝ ሲባል ነበር። ለስም እየኖርን ለስም አለመሳሳት ግን ከመቼ ጀምሮ እንደተጠናወተን ግን አናውቅም? አንዳንዴ አለማወቅን የመሰለ ምን ነገር አለ እባካችሁ!

ታዲያላችሁ በደህና ቀን አዲስ አበቤው ሥራና ገንዘብ ለምዶ እየሮጠ ሲያራውጠኝ ይውላል። እኔ እንደሆነ አገሪቱ የምትመራው በደላላ ሆኗል ከተባለበት ጊዜ አንስቶ እስከ ዛሬ፣ ስሜ አንበርብር ምንተስኖት ሥራዬ ደላላ ብዬ ራሴን ማስተዋወቅ እንደሆነ አቁሜያለሁ። የዘንድሮው ይባስ ‘የሌብነትና የምዝበራ ዋና አባባሾች ደላሎች ናቸው’ ሲባል ሰማሁ። በእርግጥ ፍትሕ በደላላ፣ መሬት በደላላ፣ ሰማይ በደላላ ሆኗል።  ሌላው ቀርቶ ከትንሽ ቆይታ በኋላ መቀበሪያ መሬት በደላላ መሆኑ አይቀሬ ነው። ብቻ ያስፈራኝ እንደለመደብን ከኑግ ጋር የተገኘን ሰሊጥ አብረን መወቃት ነውና ሙያችን፣ ጥርሴን ከነቀልኩበት የእንጀራ ገመዴ ከአሁን አሁን ልገለል ነው እያልኩ ሥጋት ውስጥ ወድቄያለሁ። ለነገሩ ደላላስ በሕግ ልኩን ማወቅ ይችላል፡፡ አልገባህ ያለኝ የፖለቲካ ጭምብል አጥልቀው ሕዝቡን ለማጋደል የሚያደቡትና የሚያቀነቅኑት በምን ይሆን የሚዳኙት እያልኩ ሐሳቡ ሊገድለኝ ነው!

ነጭ ጋዋን የለበሰ ሁሉ ሐኪም፣ ጢሙን አጎፍሮ መነጽር ያደረገ ሁሉ ምሁር፣ ዘንጦ የለበሰ የአራዳ ልጅ፣ ባርኔጣ የደፋ ጭምት፣ የከሳ በሽተኛ፣ ባለሥልጣን ሀቀኛ፣ ሕዝብ በሙሉ ጨዋ፣ የወፈረ ሁሉ የደላው ተብሎ በሚታሰብበት አገር ደላላ ሁሉ ሕገወጥ ተብሎ የማይታሰብበት ምክንያት ላገኝ አልቻልኩም። በጅምላ መጨፍለቅና በደቦ ብያኔ እንኳን አፍሪካ አውሮፓና አሜሪካም የሚችሉን አይመስሉም። ታዲያ ባለፈው አንድ ወዳጄ፣ ‹‹አንበርብር ተው ግዴለህም የያዝናትን ይዘን መቀመጫችንን አዲስ አዋጅ ከመውጣቱ በፊት ብናደላድል ነው የሚሻለን?›› ሲለኝ የምለው ጠፍቶኝ ዝም አልኩ። እስኪ ከፍረጃ ወደ ራስ መመልከት እንምጣና እናስብበታለን ብዬ በሆዴ ዋጥኩት። ትን ቢለኝ የጠጣሁት ወይ የበላሁት እንዳይመስላችሁ አደራ፡፡ እንደ ማስቲካ የማላምጠው ነገር ሆኗል፡፡ ‹ነገር ሲበዛ በአህያ አይጫንም› በሚባልባት ጥንታዊትና ታሪካዊት አገር ውስጥ ተፈጥረን፣ በነገረኞች ተንገብግበን እስከ መቼ እንደምንዘልቀው ግራ ይገባል፡፡ እንደ እኔ ግራ የገባችሁ ካላችሁ አለን በሉኝ እንጂ!

እንደ ፈረደብኝ ተፍ ተፍ እላለሁ። ከትናንት ወዲያ ነው። አንድ ዘመን አፈራሽ ባለፀጋ መሬት ሊገዛ ሻጩን ላገናኘው ተያይዘን እንጓዛለን። በነገራችን ላይ ንፋስ አመጣሽ ማለትም የሚቻል መሰለኝ፡፡ ከቤት ሳይወጣ ቴሌቪዥን ላይ አፍጦ እየተቀመጠ ያስቸገረውን የአምስት ዓመት ልጁን አስከትሎታል። ለአንዳንዱ ቤት መቀመጥ ዓድማ ነው፣ ለአንዳንዱ ደግሞ እርግማን ሆኗል። እናም አንዳንድ ስንል ጨዋታ ጀመርን። ስለልጅ አስተዳደግ እንጫወት ጀመር። ‹‹ኧረ ተወኝ። እኔ ይኼው እሱን ካየሁ በኋላ አልወልድም ብዬ እህት የለው ወንድም የለው፤›› ይለኛል። ‹‹ኧረ እንዳይሰማህ ተው። የልጅነት አዕምሮ ውስጥ የሚሰርፅ ነገር ኋላ ልፋቅህ ቢሉት አይፋቅም፤›› ስለው፣ ‹‹ለእሱማ ፈጣሪ ይመስገን አይሰማም፤›› አለኝ። እኔ ይኼን ጊዜ ጨነቀኝ። ልጁ መስማት የተሳነው ስለመሰለኝ በምን መንገድ ወሬውን እንደምቀጥል ጠፋብኝ። ሳልጠይቀው ደንበኛዬ ያብራራ ጀመር። ‹‹ሳይቸግረኝ ‘እኔ እንዳደግኩት አያድግም’ ብዬ ያለ የሌለኝን እየከፈልኩ ውድ ዓለም አቀፍ ትምህርት ቤት አስገብቼ፣ ይኼው አማርኛ አይሰማ አይናገር። ፈረንሣይኛና እንግሊዝኛ ብቻ ነው የሚያወራው፤›› ሲለኝ ክው አልኩ። ከአሁን አሁን በእግሊዝኛ የሆነ ነገር ጠየቀኝ ብዬ ልጁን እንደ መብረቅ መፍራት። የዘንድሮ ልጆች ምላስ እንኳን በእንግሊዝኛ በአማርኛ ከመብረቅ አይብስም? የማንነት ቀውስ ከዚህ ይጀምራል ቢባል እኮ የባሰ አታምጣ የሚሉ አይጠፉም!

ልክ ከመኪና እንደወረድን አባትና ልጅ የሆነ ነገር ተነጋገሩ። አባት የልጁን ጫማ እያየ ጥቂት ክርክር ገጠሙ። በመጨረሻም ጫማ ማስጠረግ እንደፈለገ ነገረኝ። ማሳሰቢያ ደላላ ሊስትሮ አያፈላልግም። ግን ያን ሰዓት ጠቀም ያለ ኮሚሽን የማገኝበት ድለላ ስለነበር ተሯሩጬ ሊስትሮ አመጣሁለት። ጠራጊው ግፋ ቢል የእሱ ቢጤ የአምስት ዓመት ሕፃን ነው። እኔ ራሴ ያስተዋልኩት ጎምበስ ሲል ነው። አስጠራጊው ያው አምስት ዓመቱ ነው። ከላይና ከታች ሆነው ሳይ ሰውነቴን የሆነ ነገር ወረረኝ። አስጠራጊው ሕፃን ከእግሩ ሥር ማን እንዳለ እንኳ አያይም። ጥሪቴን ብሸጥ የማልገዛውን ዘመናዊ መለስተኛ ‘ቲቪ’ ይዞ ጌም ይጫወታል። እግሩ ሥር ያንን ምስኪን እኩያውን ሕይወት ትጫወትበታለች። ይኼን ጊዜ አገራችን ሰላሳ ሚሊዮን ሕዝብ ግድም ከድህነት ወለል በታች ይኖርባታል ሲባል የሰማሁት ትዝ ብሎኝ፣ ባልጠፋ ሰዓት ዛሬ መንታ መንገድ ላይ መቆማችን አሳሰበኝ። እንጃ ዘንድሮ እኮ የሚያስብ ይሁን የማያስብ፣ ማን ወዳጅ ማን ጠላት እንደሆነም መለየት አልተቻለም፡፡ በቀደም ዕለት የዓለማችን 2‚100 ሀብታሞች የ4.6 ቢሊዮን ሕዝብ ያህል የሚሆን ሀብት ጨምድደው ይዘዋል የሚለውን የኦክስፋም ሪፖርት ከሰማሁ ወዲህ ጭው እንዳለብኝ አለሁ፡፡ የዘንድሮ ፍርጃ እኮ አያድርስ ነው!

በሉ እንሰነባበት። በጋ ገብቶ ሙቀቱ ሊጀምረን ነው መሰል መሸትሸት ሲል ደጅ አያሰኘኝም። ቶሎ ቤቴ እገባና አልጋዬ ውስጥ ሽጉጥ እላለሁ። ‘መንግሥት ጥያቄያችንን እስኪመልስ አልጋ ውስጥ መሸጎጥ አቁሙ’ የሚል ትዕዛዝ በፌስቡክ ከመውጣቱ በፊት ብዬ ሳይሆን ይቀራል? ወይ የዘንድሮ ንፋስና ፉጨቱ። እስኪ ለማንኛውም ልፊያውም ቀልዱም እንዳይወራ እንዳይነገር የሚሉ ጉልቤዎች ሳይነሱ ጥቂት ነግሬያችሁ ላብቃ። የማንጠግቦሽን ቀኝ ክንድ ጠምዝዤ ግራዋን እየሳምኩ ስኮረኩራት ኡኡታዋ በሚያምር ሳቅ እየታጀበ፣ ‹‹ኃይል የሌለኝ መሰለህ እንደ በሳል ፖለቲከኛ ተቆጣጥሬው ነው እንጂ፤›› አለችኝ። ‘አፍ ሲያመልጥ ራስ ሲመለጥ አይታወቅም’ ማለት እንግዲህ ይኼ ነው። ሁለታችንም ጨዋታችን ጠፋ። ምናልባት ጎረቤት ሰምቶን እንደሆን ብለን ጆሮ ቀስረን ረጭታውን ስናጠና ቆየን። ሽብሩ ውስጣችን እንደሆነ ካጣራን በኋላ ከት ብለን ሳቅን። ‹‹በይ ሌላ ነገር ስትይ ሳልሰማሽ በጊዜ እንተኛ፤›› ስላት፣ ‹‹እኔ መብራቱን አላጠፋም አንተ ከፈለግክ አጥፋው፤›› አለችኝ። ይህን ብላኝ ብዙም አልቆየች ጇ ብላ ተኛች። እኔን ሐሳብ ያዘኝ። ሐሳብ ባህር ወይም ውቅያኖስ እየመሰለ ሰፋብኝ!

እንቅልፍ እንቢ ብሎኝ በአንድ አልጋ እየተኙ በሁለት ልብ የሚገላበጡ ሰዎችን ቆጠራ ልቤ መነነ። በአንድ ቤት እየተኙ አንዱ በጨለማ አንዱ በብርሃን የተከፋፈሉ የቤተሰብ አባላትን አሰብኩ። በአንድ ቀዬ እየኖሩ አንዱ በውኃ ጥም ሌላው በጎርፍ መከራውን ሲያይ ታየኝ። በአንድ አገር እየኖርን በሁለት ልብ የተከፈልነውን ጭምር። እንቅልፍ በዓይኔ ሳይዞር ዶሮ ሦስቴ ጮኸ። አንዱ ተኝቶ በኩርፊያው አገር ያናውጣል፣ ሌላው እንቅልፍ አጥቶ ዕቃ እየሰበረ የተኛውን ይረብሻል። አንዱ ይራመዳል፣ አንዱ ይጎትታል። የፍርኃትና የድፍረት ካርታው ተምታቷል። የምክንያታዊነትና የስሜታዊነት ጎጆዎች ተቀላቅለዋል። ሚዜው ሙሽራ፣ ሙሽራው ሻማ አብሪ ሆነዋል። እንዲያው በአጭሩ ‹ፍየል ወዲህ ቅዝምዝም ወዲያ› ሆኗል፡፡ የምክንያታዊነትና የስሜታዊነት ድብልቅልቅ ማለት ይኼም አይደል? የገጠመን ፈተና እንዲህ ዓይነት ነው፡፡ አስተዋይነት ያደላቸው ፈተናን መሻገር ይችሉበታል፡፡ ከአስተዋይነት የነሳቸው ደግሞ ፊደል ለቀሙ እንጂ ጥበብ ይጎድላቸዋል፡፡ ከብልኃት ይልቅ ጅልነት ያመዝንባቸዋል፡፡ ከምሁሩ የባሻዬ ልጅ ጋር ግሮሰሪ ሄደን አንድ አንድ ስንል፣ ‹‹የዘመኑ አዋቂ ነን ባዮች ለምን ማስተዋል ነሳቸው. . .›› ስለው በፈጣን አዕምሮ፣ ‹‹የማያላምጡትን እየጎረሱ ተቸግረው ነው. . .›› ሲለኝ ምክንያቱ ገባኝ፡፡ ‹‹ለብልህ አይመክሩም ለአንበሳ አይመትሩም›› እንዲሉ፣ ሳያላምጡ ለመዋጥ መታገልም ከባድ መሆኑ ገባኝ፡፡ እንዲሁ እንዲገባን ብቻ ሳይሆን ለሕይወታችንም ስምረት እንጠይቅ፡፡ እንዳይቆጨን ይጠቅመናል፡፡ የሚቆጩና የሚያስቆጩ ነገሮች እየበዙ ነው፡፡ መልካም ሰንበት! 

Latest Posts

- Advertisement -

ወቅታዊ ፅሑፎች

ትኩስ ዜናዎች ለማግኘት