Wednesday, June 19, 2024
- Advertisement -
- Advertisement -

የተመረጡ ፅሑፎች

የምን መንተክተክ ነው?

እነሆ መንገድ። ከመገናኛ ወደ አያት ልንጓዝ ነው። ከጎኔ የቆመ ጎልማሳ “ . . . ባቡር እየጠበቅኩ ነው አልኩሽ እኮ? ለምን አሥር ጊዜ ትደውይልኛለሽ?” እያለ በስልክ ይደነፋል። ከወዲያ በኩል አንዱ ሲያሽሟጥጠው፣ “አበል ይሰጠው ይመስል ምን ያስጮኸዋል? ተስፋችንን ጥለን በተጠንቀቅ ቆመን በጠበቅናቸው መጓጓዣዎችና መንገዶቻቸው ገድ ቢሆን ይኼኔ ስንት አናይም?” ይላል። ወዲህ ደግሞ ጥላዬን ረግጣ የቆመች ቆፍጣና ሴት፣ “ስንት ማለት ስንት ነው?” ትለኛለች። አንዳንዱ ሰው ሁሉን ነገር ካልተረጎምኩ ሲል ሕይወቱ የህንድ ፊልም መስሎ ቁጭ። “ጎበዝ ይኼን ቢጫ መስመር እባካችሁ አትለፉ። ባቡሩ እኮ በዓይን ስበት አይጓዝም፣ በኤሌክትሪክ ኃይል ነው፤” ይላል ክላሰር በብቱ ወሸቅ አድርጎ የያዘ ነገረ ፈጅ መሳይ። “እናውቃለን . . .” ይላል ጎልማሳው ‘ለምን ተነገረኝ’ ዓይነት ተቆጥቶ። “አውቀንም እናልቃለን . . .” ብሎ ባለክላሰሩ በነገር ሲወጋው ጎልማሳው ዘወር ብሎ እንኳ ሳያየው፣ “አላልቅ ብለን ነው አላቂ ዕቃዎች ያስመረሩን?” አለው። ጎበዝ ነገር አይጀመር እንጂ ከተጀመረ ወጥሮ መያዝ ነው የሚያዛልቀው!

“ነዳጅ ሳናወጣማ አናልቅም፤” ሴትዮዋ ቀስ ብላ ገባችበት። “ሳይዋጣልንማ እንኳን ከመሬት ውስጥ ከመሬት በላይ ያለውም ቢሆን የትም አያመልጣት፤” ብሎ ጎልማሳው በደም ፍላት መንጠር ጀመረ። “የለም ቂም መያዝ ደግም አይደል። ካልተላቀቅን ልጅ ይወጣልናል ብለህ ነው የእኔ ልጅ?” ጎልማሳውን ቁልቁል እያስተዋሉ አንድ አዛውንት ጠየቁ። “በአገራችን ላይ ቢያቅተን ሰው አገር አያቅተንም አባባ። እዚህ ማበብ ባንችል እዚያ እሾህ ሆነን ሕይወትን መኳል አያቅተንም፣ አይሥጉ!” አላቸው። “አንተ! ምነው እሾህነት አስመኘህ ልጄ? ያውም በሰው አገር?” ቢሉት ጎልማሳው ቀበል አድርጎ፣ “ምነው አባት? አበባም እሾህም ያው የግንዱ አካል ናቸው። ደግሞስ ሰው ባገሩ ማበብ ካልታደለ ምን ምርጫ አለውና?” አላቸው። ጽጌሬዳም በአቅሟ በሕይወት ተመስላ ይኼን ሁሉ ካነጋገረች ሰው ሠራሹና ሰው ቀባሹ ነገር እንዴት እያነታረከን እንደምንጓዝ አስቡት!

ውረድ እንውረዱ ተጀመረ። መንገዱን ተያይዘነዋል። ወዲያ ወዘናቸው እንደ አብዛኞቻችን በፀሐይ ግለትና በቫዝሊን ታሽቶ ያልተቅለጠለጠ ቆፍጠን ያሉ ተሳፋሪ ከተቆጣጣሪዎቹ ጋር ይጨቃጨቃሉ። ቀልባችን ተስቧል። “ይኼው ምልክቱ እኮ! ባቡር ውስጥ ሲጋራ ማጨስ ፈጽሞ የተከለከለ ነው፤” ትላለች ዩኒፎርም ለባሿ። “ተሳስተሻል! ይኼ በኤሌክትሪክ የሚሠራ ‘አርቲፊሻል’ ሲጋራ ነው፣ ምንም ዓይነት ጉዳት የለውም። አውሮፓም ባቡር ውስጥ ማጨስ ክልከል ቢሆንም ይኼ ግን ይፈቀዳል፤” ይሉዋታል። “ገና ለገና በኤሌክትሪክ በሚንቀሳቀስ ባቡር ተሳፈርኩ ብሎ ነው እንዲህ ባለዝና ካልሆንኩ የሚለው?” ይላል ወዲያ ከተጠቀጠቀው ተሳፋሪ መሀል መልኩን የማንለየው። “እንጃ! በዚህ ዓይነትማ በኤሌክትሪክ ኃይል ነው የምንተነፍሰውም ይመጣል። ያን ጊዜ አዳሜ ምን እንደምትሆኚ እንጃ። ለሞባይሎቻችንም አልበቃ እንኳን እኛ ራሳችን በቻርጅ መንቀሳቀስ ጀምረን፤” ትላለች ከፊት ለፊቴ የተቀመጠች ወይዘሮ። ሰውና ቁስ የተምታታበት ጊዜ!

“አሁንስ በምንድነው የምንንቀሳቀሰው? የሻይ፣ የማኪያቶ፣ የካርድ . . . እየተባባልን በምንሸጓጉጠው መስሎኝ?” ያ ጎልማሳ ነው ጣልቃ የሚገባው። “በአንዴ ከኮረንቲ ወደ ሻይና ሳንቡሳ ወሬ ስትወርዱ አይደብራችሁም?” ፀጉሩን ያንጨበረረ ወጣት በድፍረት ጠየቀ። “ሙስና ነው ሻይና ሳንቡሳ?” አዛውንቱ ገነፈሉበት። “ታዲያስ! በቃ ካልተቀባበልን መኖር የምንችል አይደለንም፣ ይኼን ደግሞ በደንብ እናውቀዋለን። እናንተም እኮ ስታሳድጉን የታዘብነው ብዙ ነገር አለ። ማንም ሰው ቤታችሁ መጥቶ ‘ይህችን ያዝ!’፣ ‘ቆይ ለመንገድ ሁለት ጎርሰህ ሂድ’፣ ‘አንደኛ ከወጣህ ጫማና ልብስ እገዛልሃለሁ’ እያላችሁ ነው ያሳደጋችሁን። ነገራችን ሁሉ በእከክልኝ ልከክልህ ጥልቅ በሆነ መንገድ የተቆራኘ ነው። ታዲያ ምንድነው ዛሬ ፉከራው? ይኼ ነገራችሁ አይገባኝም በበኩሌ፤” ብሎ ወጣቱ እንዳሻው ተናግሮ አበቃ። የአዲሱ ትውልድ ዕይታ፣ ጥልቀቱ፣ አንዳንዴ ለመፍትሔ አልባነት ከማድላቱ የተነሳ እሪታችንን ሰብስቦ በከንቱ ሲበትነው አንገት ያስደፋል። ድሮስ አታካብድ ብሎ ብሂል የት ተወለደና!

‹‹ፍሬንድ’ በቃ አትከራከራት። ‘በኤሌክትሪክ የሚሠራ አርቲፊሻል ሲጋራ አጫሽ መሆንህን አውቀናል’ ለምን አትሉትም?›› ይላል ፊት ለፊቴ ሦስተኛ ተደርቦ የተቀመጠ ጎልማሳ፡፡ “ለምን አንተ ራስህ አትለውም? ሰው ማስጠቃትና ማጥቃት በሰው ካልሆነ ደስ አይለንም ማለት ነው?” ፊት ለፊቱ ከአጠገቤ የተቀመጠች ጎልማሳው ላይ አፈጠጠችበት። “‘ፊት ለፊት’ የሚባል አንድ ደህና የቴሌቪዥን ፕሮግራም በአንድ ወቅት ቢኖር እሱንም አጠፉት፤” አለ ያ ነገር ነገር የሚለው ጎልማሳ። “ውይ ቆየ እኮ! እነሱም ፊት ነሱን እኛም ጀርባቸውን አጠናን፤” ብሎ ደግሞ ያ ‘ክላሰሩን’ ከአንድ እጁ ወደ ሌላው አሥር ጊዜ የሚቀባበለው ነገረ ፈጅ መለሰ። “ዛሬም የመደብ ትግል ላይ ነን እንዴ?” ብለው ደግሞ ደርባባዋ ሴትዮ ተሳለቁ። “ይኼው ነው ቀዬያችን!” ወጣቶቹ ለትችት ይረባረቡ ጀመር። ለትችት ማን ብሎን!

“ሰው መሆናችንን አላምን እያልን ቅዱሳን እንኳ ደፍረው የማይሉትን መሃላ እንምልና በገዛ ምላሳችን፣ በገዛ እግራችን ማንም ሳይነካን ተጠላልፈን መውደቅ ነው። ይኼው ነው ቀዬአችን!” እያሉ ሲቀባበሉ፣ “ኧረ እናንተ ልጆች ተው! የምን ቀዬ አመጣችሁ ከተማዋ በአሥር ክፍላተ ከተሞች ተቧድና እያያችሁ?” ብለው አዛውንቱ ጠየቁ። “ምን ለውጥ አለው አባት? መቧደን እስካላቆምን ድረስ ሰፍተንም ጠበንም ለውጥ አልታየም፤” አለች የደስ ደስ ያላት ወጣት። “ግለ ሂስ! ‘ለውጥ አልታየም’ ማለት ስለማትችይ በይ ቶሎ መውረጃሽ ሳይደርስ ሂስሽን ዋጪ እያሉ ተሳፋሪዎች ቢያካልቧት፣ “ሃያሲ ሁሉ ተቃዋሚ ከመሰላችሁ እውጣለሁ። አካፋን በማንቆለጳጰስ ግን ‘ሳተላይት’ ማድረግ አይቻልም። ሂስ ስንውጥና ስናስውጥ የኖርንባቸውን ዘመናት ቢያንስ ከፊሎቹን ዓይናችንን የሚያበሩልንን ሀቆች ውጠን ቢሆን ኖሮ ግን ዛሬ የት በደረስን?” ብላ ቦታ ቀየረች። እንግዲህ በእሷ ዓይነት ስንቱ ይሆን የኤሌክትሪክ ባቡር ላይ ሆኖ የሽሽት ባቡር የሚሳፈረው? እስኪ ከተግባባችሁት እርስ በርስ ተጠያየቁ!

ወዲያ ማዶ ደግሞ የልማት አጋራችን አገር ሰው በሞባይሉ ሙዚቃ ከፈተ። ‘አሸበል ገዳዬ፣ አሃው ገዳዬ’ ስፒከሩ ይነፋነፋል። “ይገርማል! ወገን ተቸግሮ፣ በገዛ ወገኑ ጭምር እየተገፋ ሌቱ አልበቃን ብሎ ደግሞ በቀን አስረሽ ምቺው ያምረናል። እንዲያው እኮ!” አዛውንቱ አጉረመረሙ። “ሕይወት እንዲህ ናታ። እንባና ሳቅ እኮ ናት፤” ብሎ ሁሌም መቃረን ነው መሰል የሚቀናው ጎልማሳው መለሰላቸው። “አይ አንተ! ምጥ ለእናቷ አስተማረች አሉ። ሰው ምናለበት የኖረውን ብቻ ቢያወራ? አሁን እንባው በእንባዬ ልክ ሳቁ በሳቄ ልክ የተሰፈረ አይመስልም እንዲህ ሲል?” ብለው አዛውንቱ ጎልማሳውን ለወይዘሮዋ አሙላት። “አንዳንዱ እንዲህ ነው። ካልቀባጠረ ይበላዋል፤” ትላቸዋለች ዞራ። “አይገርምሽም ግን? የተቸገሩና የጨነቃቸውን ዝም ጭጭ ያሉ እኮ ብዙ ናቸው፤›› ብለው መልስ ጥበቃ ዓይን ዓይኗን ማየት ሲጀምሩ፣ “የሚያስጠጋስ አለ እንዴ? ይኼኔ ለእርግጫና ለፈንጠዝያ ቢሆን የስፖንሰር መዓት በሰማን ነበር። ለመረዳዳትና ለመተባበር ሲሆን ግን እጆቻችንን መዘርጋት ብንፈልግም ቅሉ ‘ኔትወርኩ’ መቼ እሺ ብሎ?” አለቻቸው። ይኼኔ ያ ጎልማሳ፣ “እህ ልግስናም በ‘ቴሌ’ ቁጥጥር ሥር ዋለ እንዴ? የት ሄጄ ነው ያልሰማሁት?” እያለ መሀል ጥልቅ ሲል፣ “ምናልባት የእኛዎቹን የአውሮፓ ኳስ ተንታኞችን ልብ ሰቃይ ሐተታ ለማዳመጥ ከሬዲዮ ወደ ሬዲዮ ስትባዝን ዓበይት ዜናዎቹ አልፈውህ ይሆናላ፤” ብለው አዛውንቱ ጠቅ አደረጉት። መርዶዎቻችንን ከቅርቦቻችን ሰምተን እንደምናውቅ ሁሉ ወጣቱ አዛውንቱን ልኩን እንደነገሩት ቆጥሮ አቀረቀረ። እንዲህ አንገት የሚያስቀረቅር ጠፍቶ እኮ ነው የማንም ጥራዝ ነጠቅ የሚፈላሰፍብን!

ወደ መዳረሻችን ተቃርበናል። በማይክራፎኑ ስለአወጣጥ አገባባችን መመርያ ይዥጎደጎዳል። አንዲት ኮረዳ ከጫጫታው አፈንግጣ “ . . . ስሚ ነገ እኮ ልደቴ ነው!” እያለች ደስታዋን ለወዳጇ ስታበስር እንሰማለን። “ውይ ደስ ሲልልልል . . . ቀላል እናከብረዋለን? ያውም ሰብሰብ ብለን ልክ እንደ እነ እንትና ለሳምንታት ነዋ?! ንገሪያቸው ለሁሉም፤” ትላለች። ጎልማሳው ንቀት ተሞልቶ፣ “እነ እንትና ለዴሞክራሲያዊ መብቶች መከበር፣ ለብሔር ብሔረሰቦች እኩልነት ታግለው ነው። አሁን ይህቺ ዓይን የማትሞላ አንዲት ፍሬ ልጅ ምን አድርጋ ነው?” ብሎ አጠገቡ ወደ ቆሙት ዘወር ዘወር አለ። ይኼን ጊዜ አንዱ፣ “መታገል ብቻ ነው እንዴ ዋጋ የሚያስከፍለው? አለመታገልም እኮ ዋጋ ያስከፍላል፤” አለው። ጎልማሳው ለመጀመሪያ ጊዜ በትህትና በጥያቄ አንደበቱን አላቀቀ። “እንዴት ማለት?” አለው በመገረም እያየው፡፡ ያኛው መልሶ፣ “በደንብ ካጤንከው ከመታገል ይልቅ አለመታገል ዋጋ ያስከፍላል። እየሰማህ እንዳልሰማ፣ እያየህ እንዳላየህ መኖር እኮ እጅ እግር ባያጎድልና የሕይወት መስዋዕትነት ባያስከፍል፣ ዘለዓለም ልብ እያደማ ነው የሚኖረው። ታጋይ እኮ በክንዱ፣ በጉልበቱ፣ በድርጊቱ ተመክቶ ወደ ውጭ ይተነፍሳል። አለመታገል ግን ወደ ውስጥ ያስተነፍሳል። ከቀበሌ እስከ ከፍተኛ የመንግሥት ተቋማት አገሩ በአላጋጭና በደም መጣጭ ተሞልቶ እያየህ፣ ለዛሬዋ ቀን እንድንደርስ ስንት ጀግና አገር ወዳድ ታጋዮች የወደቁለትን ቅዱስ ዓላማ ማንም ለግል ጥቅሙ ሲያዞረው እያየን ‘ዝም’ ስንል አልነበረም እንዴ? ስንቶቹ የወደቁለትን ዓላማ አደራ በልተው ዛሬም በታጋይነትና በነፃ አውጭነት ስም ሲቀልዱበት አየን እኮ? ዓይናቸውን በጥሬ ጨው አጥበው ሲያላዝኑብን ደግሞ በጣም ያማል። መብቶቻችን ተጥሰው የፕሮፓጋንዳ ናዳ ሰለባ ሲሆኑ ዝም ስንል ምን ቀረልን? አሯሯጮችን ሁሌም እነሱ ሆነው ሲሳለቁብን ‘የገባንበትን ሰዓት ተመልከቱ’ እያልን ዓለምንስ ለምን ሥራ እናስፈታለን? ታዲያ ትውልዱ ዛሬም በመልካም አስተዳደር ዕጦት፣ በፍትሕ ንፍገት፣ በሰብዓዊ መብት ጥሰት እየተሰቃየ እየኖረ አይደለም ለሳምንታት ለዓመታት ልደቱን ቢያከብር፣ ባይማር፣ ቢቦዝን፣ ተስፋ ቢቆርጥ፣ ቢሰደድ፣ ቢጠጣ፣ ቢቅም፣ ቢያጨስ፣ በነፍሱ ቢነግድ፣ በሥጋው ቢቆምር ይፈረድበታል?” እያለ ተንተክትኮ ሲያበቃ የእኛም ጉዞ አበቃ። ‘የሚንተከተክ ሲበዛ ደግ አይደለም’ ሲባል ብንሰማም፣ በየቦታው ያጋጥመናል፡፡ አማራጭ መፈለግ እያለ የምን መንተክተክ ነው?’ መልካም ጉዞ!       

Latest Posts

- Advertisement -

ወቅታዊ ፅሑፎች

ትኩስ ዜናዎች ለማግኘት