Sunday, June 16, 2024
- Advertisement -
- Advertisement -

እኔ የምለዉየኮሮና በሽታ ከሚያስከትለው ሰብዓዊ ቀውስ ባሻገር በርካታ ውጥንቅጦችን በኋላ ኪሱ ይዟል

የኮሮና በሽታ ከሚያስከትለው ሰብዓዊ ቀውስ ባሻገር በርካታ ውጥንቅጦችን በኋላ ኪሱ ይዟል

ቀን:

በቴዎድሮስ ጂ.

ዓለማችንን በማስጨነቅ ላይ ያለው የኮሮና ቫይረስ ቀልድ ሲመስለን ቆይቶ በአገራችንም መግባቱ ሲነገረን እጅግ በጣም ደንግጠናል። አዎ ቀልድ አይደለም ኮሮና እውነት ነው! በአሥር ሺዎች የሚቆጠሩ ሞተዋል በመቶ ሺዎች የሚቆጠሩ በበሽታው ተይዘው ማቅቀዋል። ይህ ሁላ የሆነው በሠለጠነውና ጠንካራ የሚባል የጤና አጠባበቅ ሥርዓት አላቸው በሚባሉት በእስያ፣አውሮፓናአሜሪካ ሀብታም አገሮች ነው።

እንደኛ አገር በድህነት ውስጥ ላሉ አገሮች ሁለት አሳሳቢ እውነታዎች/ሥጋቶች ከፊት ለፊታችን ይጠብቁናል። አንደኛው በሽታው በአግባቡ ካልተያዘ በቀጣዮቹ ቀናት፣ ሳምንታትና ወራት ውስጥ ሊያስከትል የሚችለው ሰብዓዊ ቀውስ ሲሆን፣ ሁለተኛው ደግሞ ከበሽታው ከተገላገልን በኋላ የምንቆይበት የኢኮኖሚና ማኅበራዊ ቀውስ ነው። በሽታው ሊያስከትል የሚችለውን ሰብዓዊ ቀውስ በተመለከተ እንዲሁም ሊደረጉ የሚገባቸውን ጥንቃቄዎች በተመለከተ በርካታ መረጃዎች በስፋት የተነገሩ በመሆናቸው በዚህ ላይ የሚነገር አዲስ ነገር ባለመኖሩ እኔም በጤና ባለሙያዎች እንድናደርግ አልያም እንዳናደርግ የሚነገሩንን ትዕዛዞች (Dos and Don’ts) በአግባቡ በመተግበር ራሳችንንና ሕዝባችንን ሊመጣ ከሚችለው የከፋ አደጋ እንከላከል ብቻ ነው ልል የምችለው።

- Advertisement -

በተቃራኒው ከበሽታው ማግሥት (ድኅረ ኮሮና) ሊገጥመን የሚችለው ሁኔታ በተገቢው የታየና ሊከሰት የሚችለው ቀውስ ግዝፈት በአግባቡ ትኩረት ያገኘ መስሎ ስላልተሰማኝ፣ በዚህ ላይ ሐሳብ እንድንለዋወጥ በማሰብ የታየኝን ጥቂት ለማለት ወደድኩኝ። በሽታው በቻይና ውሃን ግዛት ከተከሰተ በኋላ በፍጥነት በመዛመት በሺዎች የሚቆጠሩ ሰዎችን አጥቅቶ ለሞት የዳረገ ነው፡፡ በሽታው ከውሃን ግዛት ውጪ ወደ ሌሎች የቻይና ግዛቶች በመስፋፋት የተጠቂዎች ቁጥር እጅግ በሚያስገርም ፍጥነት እያደገ በመምጣት የአገሪቱ የጤና ተቋማት ከአቅማቸው በላይ መሆን ሲጀምር፣ የአገሪቱ መንግሥት በወሰደው ፈጣን ዕርምጃ በበርካታ ሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ነዋሪዎች ያሏቸው ከተሞች ሙሉ በሙሉ ሊባል በሚያስችል ደረጃ ከእንቅስቃሴ ውጪ እንዲሆኑ ተደርገው ፋብሪካዎች፣ የትራንስፖርት መሠረተ ልማቶች፣ ወዘተ. ተዘግተው የበሽታውን ሥርጭት ለመግታት ጥረት ሲደረግ ቆይቷል። በዚህም የቻይና መንግሥት በሽታውን በመከላከል ረገድ ቢሳካለትም በኢኮኖሚው ረገድ ከፍተኛ የሆነ ጉዳት ደርሶበታል።

ምንም እንኳ የደረሰው ጉዳት በትክክል ተሠልቶ ይፋ የወጣ መረጃ ባይኖርም፣ የቻይና ኢኮኖሚ በዚህ በሽታ ብቻ 60 ቢሊዮን ዶላር በላይ ኪሳራ የደረሰበት መሆኑን የቻይና መንግሥት የዜና አውታሮች፣ እንዲሁም አንዳንድ የኢኮኖሚ ምሁራን የሚያወጧቸው መረጃዎች ያሳያሉ። በሽታው ከቻይና ውጪ በመላው ዓለም በመሠራጨቱና አገሮቹ የኢኮኖሚ እንቅስቃሴያቸውን ገድበው በሽታውን በመከላከል ላይ ትኩረት በማድረጋቸው፣ በርካታ አገሮች እጅግ ከፍተኛ ሊባል የሚችል የኢኮኖሚ ቀውስ እንደሚገጥማቸው የዘርፉ ምሁራን ትንበያቸውን ከወዲሁ እያስቀመጡ ናቸው።

አቅም ያላቸው አገሮች ከወዲሁ ሊደርስ የሚችለውን የኢኮኖሚ ቀውስ ለመቋቋም እጅግ ከፍተኛ የሆነ ገንዘብ መድበው የድርሻ ገበያቸውን (Stock Market)፣ እንዲሁም ኢኮኖሚያቸውን በአጠቃላይ ለማነቃቃት ዝግጅት በማድረግ ላይ ናቸው። ለአብነት ያህል ‹‹Investopedia›› የተባለውና በኢኮኖሚያዊ ጉዳዮች ላይ ትኩረት አድርጎ ጥናቶችን የሚያከናውን ተቋም ያወጣው መረጃ እንደሚያሳየው የአሜሪካ መንግሥት አንድ ትሪሊዮን ዶላር በላይ የሆነ በጀት በመመደብ የኮረና ቫይረስ በኢኮኖሚው ላይ ሊያስከትል የሚችለውን ጫና ለመቋቋም የትራምፕ አስተዳደር በመሥራት ላይ ነው። ከዚህ ውስጥ 200 ቢሊዮን ዶላር ያህሉ የአገሪቱን አየር መንገዶችና ሌሎች ግዙፍ ኩባንያዎችን ለመደገፍ የተዘጋጀ ማዕቀፍ ነው።

ቻይና 245 ቢሊዮን ዶላር የሚሆን የተለያዩ ማዕቀፎችን አዘጋጅታ ኢኮኖሚዋን ለመታደግ በመታተር ላይ ያለች ሲሆን፣ በቀጣዮቹ ቀናት ውስጥ ተጨማሪ ትልቅ ዕርምጃ እንደምትወስድ ይጠበቃል። የአውሮፓ ማዕከላዊ ባንክ 128 ቢሊዮን ዶላር በመመደብ ባንኮች የማበደር አቅማቸው እንዲጎለብት ቦንድ ለመግዛት ወስኗል፡፡ እንዲሁም ጀርመን 610 ቢሊዮን ዶላር በመመደብ ኩባንያዎቿን ለመደጎም ወስናለች።

በአፍሪካም ግብፅ ኢኮኖሚውን ለማነቃቃት አንድ ቢሊዮን ዶላር በላይ በጅታ እንቅስቃሴ ጀምራላች። ሌሎችም እንደ አቅማቸው የፊስካልናሞኒታሪ ዕርምጃዎችን በመውሰድ ኢኮኖሚያቸውን ለመታደግ የሚቻላቸውን በማድረግ ላይ ናቸው። አቅሙ ያላቸው አገሮች ይህንን መሰል ዕርምጃ ሲወስዱ እኛስ ምን እያደረግን ነው? ምንስ ማድረግ ይጠበቅብናል? ድሮውንም በችግር ውስጥ ያለ ኢኮኖሚ ነው ያለን! ኢኮኖሚያችን ባለፉት ዓመታት ሲከማች በመጣ የዕዳ ጫና፣ ከፍተኛ የሆነ የሥራ አጥ ቁጥር፣ ዕያደገ የመጣ የኑሮ ውድነትና ከፍተኛ የሆነ የውጭ ምንዛሪ እጥረት ሰቅሶ ይዞት በመንገራገጭ ላይ ያለ መሆኑ ለሁላችንም ግልጽ ነው።

በተለይ ባለፉት ሁለት ዓመታት በመላ አገሪቱ በነበረው የፖለቲካ አለመረጋጋትና የፀጥታ ችግር ሳቢያ ምርትና ምርታማነት ላይ አሉታዊ ተፅዕኖ ማሳደሩና የውጭ ቀጥተኛ ኢንቨስትመንት ፍሰት ላይ የበኩሉን አሉታዊ ሁኔታ በመፍጠሩ፣ እንዲሁም በቅርቡ በመላው አገሪቱ ሊባል በሚችል ደረጃ ተዳርሶ በሰብል ላይ ቀላል የማይባል ጥፋት ያደረሰው የአንበጣ መንጋ ተደምሮበት በአብዛኛው በግብርና ላይ የተንጠለጠለውን የአገራችንን ኢኮኖሚ ከኮሮና ወረርሽኝ ማግሥት ሁኔታዎችን እንደሚያወሳስብብን በቀላሉ መገመት አያዳግትም። የወጪ ንግዳችን በአብዛኛው የግብርና ምርትን በመላክ ላይ የተንጠለጠለ በመሆኑ በአሁኑ ወቅት በተለይ የአገራችን ተቀዳሚ የኤክስፖርት ምርት የሆኑትን የቡና፣ አበባ፣ የቅባት እህሎችና ጥራጥሬዎች፣ እንዲሁም የሥጋ ምርትን ወደ ውጭ ልኮ የውጭ ምንዛሪ ማግኘት ከባድ ነው የሚሆነው። እኛ እንኳ የመላክ አቅሙ ቢኖረን ምርቶቹን የሚገዙት አገሮች በችግር ውስጥ ስላሉ አጠቃላይ የንግድ ሰንሰለቱ ቆሟል። በአገራችን ያሉት ጥቂት ኢንዱስትሪዎችም ቢሆኑ የሚያመርቷቸውን ምርቶች እንደወትሮው ገበያ አግኝቶ ለመሸጥ አይችሉም።

በተመሳሳይ የኮረና ወረርሽኝ አገራችን ከቱሪዝም ዘርፍ እንዲሁም ከአቪዬሽን ዘርፍ ታገኝ የነበረው ቀላል የማይባል ገቢ ለጊዜውም ቢሆን አቋርጦታል። በሌላ በኩል አገራችን ከውጭ የምታስገባቸው ምርቶች ፍላጎት እንደቀጠለ ነው። በተለይ የነዳጅ ግዥ፣ የመድኃኒትና ሌሎች በቀላሉ ልንተዋቸው የማንችላቸውን መሠረታዊ ምርቶች ከውጭ ገዝተን ለማስገባት እንገደዳለን። አሁን ባለው ነባራዊ ሁኔታ እንኳ ስንዴ፣ ዘይትና ስኳር ሳይቀር ከውጭ ገዝተን የምናስገባ መሆኑ ሊዘነጋ አይገባም። በአሁኑ ጊዜ ቀውሱ በኢኮኖሚያችን ውስጥ ሊያስከትል የሚችለው ጉዳት ከላይ በተጠቀሰው ሁኔታ መታየት የጀመረ ቢሆንም፣ ሊከሰት የሚችለውን የከፋ ሁኔታ ለማስቀረት ባይቻል እንኳ ሊደርስ የሚችለውን አደጋ ለመቀነስ እንዲቻል፣ ሁኔታውን በአግባቡ ያገናዘበና ሁሉንም ባለድርሻ አካላት ያሳተፈ እንቅስቃሴ ከወዲሁ መደረግ አለበት።

በእርግጥ መንግሥት ይህንን ሁኔታ በመረዳት በኢኮኖሚው ላይ ሊከሰት የሚችለውን ቀውስ በመለየት የመፍትሔ ዕርምጃዎችን የሚያቀርብና የሚያስፈጽም ግብረ ኃይል መቋቋሙን፣ ክቡር ጠቅላይ ሚኒስትሩ ለሕዝቡ ይፋ አድርገዋል። ይህ አንድ መልካም ጅማሮ ሲሆን፣ በመንግሥት የሚደረገው እንቅስቃሴ ብቻውን ግን የሚፈለገውን ውጤት ለማምጣት አያስችለንም። መላ ኢትዮጵያውያን ይህን ክፉ ሁኔታ በቅጡ ተገንዝበው ሊመጣ የሚችለውን አደጋ ለመቀነስ የሚደረገውን ጥረት ሁሉም በአቅሙ ሊደግፍ ይገባል። ምን መደረግ አለበት? የበሽታውን ሥርጭት መግታት ሊያስከትል የሚችለውን ጉዳት መቀነስ፣ የመጀመርያውና ተቀዳሚው ተግባር መሆን ያለበት በሽታው በአገራችን ውስጥ ሊኖረው የሚችለውን ሥርጭት እጅግ ከፍተኛ በሆነ ጥረት በመግታትና ቀውሱ በአገራችን የሚኖረውን ቆይታ በማሳጠር፣ በአፋጣኝ ወደ መደበኛ የኢኮኖሚ እንቅስቃሴ ውስጥ እንድንገባ ማድረግ መሆን አለበት። ለዚህ ደግሞ ሁሉም ሰው ራሱን፣ ቤተሰቡንና ማኅበረሰቡን ብሎም አገሩን ከበሽታው ለመከላከል መወሰድ ያለባቸው ጠቃሚ ዕርምጃዎች ናቸው የተባሉትን የግልና የአካባቢን ንፅህና መጠበቅ፣ (በተለይ እጅን በተደጋጋሚ በሳሙናና በንፁህ ውኃ መታጠብ አልያም በአልኮል ማፅዳት) ሰዎች በሚበዙበት አካባቢ አለመገኘት፣ በምናስልበት ወይም በምናስነጥስበት ወቅት አፋችንን በክንዳችን መሸፈን፣ በበሽታ ስለመያዛችን ጥርጣሬ የገባን ሰዎች በአፋጣኝ አፍና አፍንጫችንን መሸፈኛ መጠቀም፣ ራሳቸንን ማግለልና ሁኔታው እየተባባሰ የሚሄድ ከሆነ በአፋጣኝ ወደ ሕክምና ቦታ በመሄድ ተገቢውን ምርመራና ክትትል ማድረግ ያስፈልጋል።

በመንግሥት በኩል የተወሰኑት ዕርምጃዎችን በአግባቡ አፈጻጸሞቻቸውን መከታተል ወሳኝ ነው። በተለይ ወደ አገር ቤት የሚገቡ ሰዎች 14 ቀናት በማግለያ ሥፍራ እንዲቆዩ መወሰኑን ተከትሎ የምንፈልገው ውጤት እንዲመጣ ከተፈለገ፣ ይህንን የሚያስፈጽሙ አካላት በማቆያዎቹ ላይ ጠበቅ ያለ ክትትል ማድረግ ይጠበቅባቸዋል። በአንዳንድ የአፍሪካ አገሮች ማቆያ የገቡ ሰዎች ጠፍተው ወደ ኅብረተሰቡ ለመቀላቀል ሙከራ አድርገዋል፡፡ ወደ ክልሎች የሚወስዱ ዋና ዋና መንገዶች ላይ ኬላዎችን በማቆም የሙቀት ልከታ ሥራ ቢከናወን አስገዳጅ ሁኔታ ካልተፈጠረ በስተቀር፣ ከክልሎች ወደ ትልልቅ ከተሞች የሚደረጉ ጉዞዎችን ለማስቀረት ቢሠራ፣ እጅግ ከፍተኛ የሆነ የግንዛቤ ማስጨበጫ ሥራዎች በሚዲያ (በተለይ በአሁኑ ወቅት የኢንተርኔትና የስልክ አገልግሎት በሌለባቸው ሥፍራዎች) ቢከናወን በቀጣዮች ጥቂት ቀናትና ሳምንታት ውስጥ ሊከሰት ይችላል ተብሎ የሚሠጋውን መጥፎ ሁኔታ በሚገባ ይቀንሰዋል። ይህንን ማድረግ ከቻልን የመከራ ጊዜውን በማሳጠር በአፋጣኝ ወደ መደበኛ ኢኮኖሚያዊ እንቅስቃሴያችን ለመመለስ ዕድል ይሰጠናል። ይህንን ማድረግ ቢያቅተንና በሽታው በከፍተኛ ደረጃ ተስፋፍቶ ለተራዘሙ ጊዜያት በአገራችን ቢቆይ ሊያስከትል የሚችለው ሰብዓዊ ቀውስ እንዳለ ሆኖ፣ ካሁኑ በችግር ውስጥ የገባው የውጪ ንግዳችን ማንሰራራት ካልቻለ እጅግ እጅግ የከፋ ሁኔታ ይጠብቀናል ማለት ነው።

ቢያንስ መራብ የለብንም!

በግብርናው ዘርፍ የተሠማራው ከፍተኛ ቁጥር ያለው የአገራችን አርሶና አርብቶ አደር ማኅበረሰብለበሽታው የመጋለጥ ዕድሉ ኑሮውን በከተማ ካደረገው ማኅበረሰብ በአንፃሩ ያነሰ ነው። ይህ ማለት በገጠራማው የአገራችን ክፍል በሽታው እንዳይስፋፋ የሚደረገውን የመከላከል ሥራ አጠናክሮ ከመሥራት ጎን ለጎን፣ ሕዝባችን በግብርና ሥራ ላይ ከፍተኛ የሆነ ትኩረት ሰጥቶ እንዲሠራና ምርትና ምርታማነት እንዲያድግ ለማድረግ ዕድል አለን ማለት ነው። ለዚህ ደግሞ መንግሥት አስቀድሞ ለዘርፉ በሰጠው ትኩረት የግብርና ምርት ማሻሻያ የሆኑ ግብዓቶችን ከውጭ ገዝቶ የማስገባቱ ሥራ የተሠራ መሆኑን እንደ መልካም አጋጣሚ በመውሰድ፣ ለግብርና ሥራ ከፍተኛ ትኩረት በመስጠት በቀጣዩ የምርት ዘመን ከፍተኛ ሊባል የሚችል ምርት ለማግኘት መሠራት አለበት።

በቆላማ አካባቢዎች የተጀመረው የስንዴ ልማት ሥራም በከፍተኛ ትኩረት መተግበር አለበት። ይህ ደግሞ ሊሳካ የሚችለው በአገራችን በየቦታው ሥራውን ትቶ ራሱን የፖለቲካ አክቲቪስት አድርጎ የተቀመጠው ከፍተኛ ቁጥር ያለውና አምራች ኃይል የሆነው ወጣቱ በአገራችን ላይ የተደቀነውን እጅግ ከፍተኛ የሆነ አደጋ ተገንዝቦ አገርን የሚታደግ ተግባራዊ ሥራ ውስጥ ሲገባ ነው። ለዚህ ደግሞ በየጎራው የቡድን አባት ሆነውወጣቱን ሕይወትና አገር በማይቀይር የማኅበራዊ ሚዲያ አክቲቪስም ላይ አሠልፈው ወጣቱ በገዛ ተንቀሳቃሽ ስልኩ (Smartphone) እስረኛ እንዲሆን አድርገው የብጥብጥ፣ የጥላቻና የብሽሽቅ ፖለቲካ ውስጥ ተዘፍቆ እንዲቀር በማድረግ ላይ ያሉ የፖለቲካ አመራሮች በአገር ላይ ያንዣበበውን አደጋ ተገንዝበው ወጣቱን ካስገቡት የአዕምሮ እስር ቤት ሊፈቱት ይገባል። ይህንን ማድረግ ከቻልን የኮሮና በሽታ በአገራችን የቆየውን ያህል ቆይቶ፣ የገደለውን ያህል ገድሎ ትቶን በሚወጣበት ወቅት ቢያንስ አንራብም ማለት ነው።

አለበለዚያ ከበሽታው የሚተርፈው ሰው በረሃብ ላለመሞቱ ዋስትና አይኖረውም ማለት ነው። በዚህ ጊዜ ዶላሩ እንኳ ቢኖረን የራሱን ሕዝብ አስርቦ ለኢትዮጵያ ሕዝብ ስንዴውን የሚሸጥ አካል አይኖርም ብሎ ማሰብ ቢከብድም፣ ይኖራል በሚል ተስፋ 110 ሚሊዮን ሕዝብን ህልውና አደጋ ላይ ማስቀመጥ ግን ከባድ ነው። ሁላችንም በጠንካራ አገራዊ ስሜት ኃላፊነት ተሰምቶን እጅ ለእጅ ተያይዘን በግብርናው ዘርፍ ውጤታማ ሥራ ከሠራንና የተትረፈረፈ ምርት የሚኖረን ከሆነ ግን፣ በድኅረ ኮሮና ወቅት የሚፈጠረውን ከፍተኛ ዓለም አቀፍ የገበያ ሁኔታ ተጠቅመን ትርፍ ምርቶቻችንን በመሸጥ ሊገጥመን የሚችለውን የውጭ ምንዛሪ ድርቅ በመጠኑ በማስወገድ፣ ቢያንስ መሠረታዊ ለሆኑ አገራዊ ጉዳዮች ለመጠቀም ዕድል ይሰጠናል።

የኢንዱስትሪው ዘርፍ

 የኮሮና በሽታ በዓለም ላይ እያስከተለ ባለው ቀውስ ሳቢያ በዓለማችን ላይ ያሉ አምራች ኢንዱስትሪዎች ምርት ያቆሙ ሲሆን፣ በአሁኑ ወቅት የአገራችን ኢንዱስትሪዎችም ለምርቶቻቸው ገበያ ማግኘት አስቸጋሪ ስለሆነ ምርታቸውን በከፍተኛ መጠን ለመቀነስ የሚገደዱበት ሁኔታ ሊፈጠር ይችላል።

በተለይ በአውሮፓ፣አሜሪካ፣እስያና በመካከለኛው ምሥራቅ በሽታው እያስከተለ ያለው ቀውስ ለተራዘመ ጊዜ የሚቆይ ከሆነ፣ ኢንዱስትሪዎቻችን ለሚያመርቷቸው ምርቶች ዓለም አቀፍ ገበያ ማግኘት አስቸጋሪ ሊሆን ይችላል። በአሁኑ ወቅት በአገራችን ያሉ ኢንዱስትሪዎች ደግሞ የጨርቃ ጨርቅና አልባሳት፣ እንዲሁም የቆዳና የቆዳ ውጤቶች ከፍተኛውን ድርሻ የሚይዙ እንደ መሆናቸው መጠን፣ በአሁኑ ወቅት ተመርተው ለኤክስፖርት ተዘጋጅተው በመጋዘን የሚገኙ ምርቶች በአፋጣኝ ገበያ ተገኝቶላቸው መሸጥ ካልቻሉ ከባድ ሁኔታ ሊፈጠር ይችላል።

ሌላው ይቅርና አብዛኛው የጨርቃ ጨርቅና የቆዳ ምርቶቻችንን የሚረከቡት አገሮች ባላቸው ተለዋዋጭ የአየር ፀባይ ምክንያት፣ አሁን ተመርተው ያሉ ልብሶች ሳይሸጡ ወቅቱ ቢቀየር ምርቶቹ ፈላጊ አይኖራቸውም። ለቀዝቃዛቅት የተመረተ ልብስ በሞቃታማ ወቅት ፈላጊ ስለማይኖረው አምራቾቹ ለኪሳራ ይዳረጋሉ፣ አልያም ምርታቸውን ወደ ገንዘብ መቀየር ባለመቻላቸው ገንዘብ ችግር ይገጥማቸዋል። ይህ ደግሞ በራሱ በቀጣይ ምርት የማምረት አቅማቸውን ይገድበዋል፣ ለአላስፈላጊ የሠራተኛ ቅነሳ ይዳረጋሉ፣ አገር ማግኘት የነበረባትን የውጭ ምንዛሪና የታክስ ገቢ ታጣለች። በመሆኑም በመንግሥት የተቋቋመው ግብረ ኃይል እነዚህ ፋብሪካዎች ያመረቷቸውን ምርቶቻቸውን ለገበያ የሚያቀርቡበትን ሁኔታ ከገዥ አገሮች ጋር በተናጠል በመነጋገር፣ ወይም በአፍሪካ ደረጃ አገሮች ምርቶቻቸውን ለገበያ ማቅረብ ካልቻሉ በአኅጉሩ ሊከሰት የሚችለውን ቀውስ በአንድነት በማስገንዘብ ለበሽታው መስፋፋት አስተዋጽኦ በማያደርግ መንገድ ተገቢው ቅድመ ጥንቃቄ ተደርጎ፣ አምራቾች ምርቶቻቸውን ለገበያ የሚያቀርቡበት ሁኔታ በአፋጣኝ ሊመቻች ይገባል።

በሽታው የሚቆይ ከሆነና የገበያ ችግሩ የማይፈታ ከሆነ የጨርቃ ጨርቅና የቆዳ ውጤቶች አምራቾቻችን ወቅቱንና የገበያውን ፍላጎት ከግንዛቤ ውስጥ ያስገባ የምርት ሒደት መቀየስ እንዲችሉ፣ ተገቢው ድጋፍና ክትትል ሊደረግ ይገባል። ይህ ሳይሆን ቢቀርና ፋብሪካዎቹ ለተራዘመ ጊዜ ማምረት ባይችሉ፣ ወይም ያመረቱትን መሸጥ አቅቷቸውና በገንዘብ ዝውውራቸው ላይ ችግር ቢገጥማቸው፣ ሠራተኛ ወደ መቀነስ ዕርምጃ ከገቡ የበርካታ ሠራተኞችና በእነሱ ሥር የሚተዳደሩ እጅግ በጣም ብዙ ሰዎች ህልውና አደጋ ውስጥ ይወድቅና ቀውሱ ከድጡ ወደ ማጡ እየሆነ ይቀጥላል።

አየር መንገዳችንን ልንታደገው ይገባል!

በዚህ ኮሮና በተባለው የበሽታ ወረርሽኝ ክፉኛ ከተጎዳው የኢኮኖሚ ዘርፍ አንዱና ዋነኛው የአቪዬሽን ኢንዱስትሪው ዘርፍ ነው። የዘርፉ ባለሙያዎች እንደሚሉት ከሆነ ዘርፉ በታሪኩ ያልገጠመው ዓይነት ቀውስ ኮሮና ቫይረስ ምክንያት ገጥሞታል፡፡ የዓለማችን ግዙፍ የሚባሉት አየር መንገዶች ሳይቀሩ የገጠማቸውን ሁኔታ እጅግ በጣም ከባድ የሆነና የየአገራቸው መንግሥታት ለአየር መንገዶቹ ዕገዛ ካላደረጉላቸው፣ በግላቸው ሊወጡት የማይችሉት መሆኑን በመግለጽ ላይ ናቸው፡፡ የአገራችን አየር መንገድም በታሪኩ ገጥሞት የማይታወቅ ከባድ ፈተና ገጥሞታል። የኮሮና በሽታ ከተነሳ ጀምሮ ብቻ 190 ሚሊዮን ዶላር በላይ ኪሳራ እንዳጋጠመው ዋና ሥራ አስፈጻሚው ለሚዲያ ተናግረዋል። ይህ ችግር ለተራዘመ ጊዜ የሚቀጥል ከሆነ የአየር መንገዱን የገንዘብ ዝውውር (Cashflow) ክፉኛ በመጉዳት ሊያዳክመው ይችላል። ይህ አየር መንገድ ደግሞ ለወደብ አልባዋ አገራችን አማራጭ በራፍ የከፈተ የአገራችን ኩራት ብቻ ሳይሆን፣ በሚያስገባው ከፍተኛ የሆነ የውጭ ምንዛሪ የአገራችንን ኢኮኖሚ በከፍተኛ ደረጃ በመደገፍ ላይ ያለ መተኪያ የሌለው የደም ቧንቧችን ነው።

በመሆኑም አንድ ዓይናችንን ልንታደገው ይገባል። እንዴት ነው ልንታደገው የምንችለው የሚለው ትልቁ ጥያቄ ነው። አየር መንገዳችንን ለመታደግ የመጀመርያው ሥራ መሆን ያለበት ጥቂት ኢትዮጵያውያን የአየር መንገዱን አሠራር ካለመረዳት፣ ለአገራችን አማራጭ በር በመሆን እየተወጣው ያለውን ግዙፍ ተልዕኮ ባለመገንዘብ፣ በኢኮኖሚያችን ውስጥ እያበረከተ ያለውን ትልቅ ሚና በቅጡ ባለመረዳት በአየር መንገዱ ላይ የሚሰነዝሩትን መሰረተ ቢስ ክስና የማጥላላት ዘመቻ በአስቸኳይ በማቆም ይሆናል። በሆነ ባልሆነው ምክንያት እየተፈለገ የአየር መንገዱን ስምና ዝና ለማንኳሰስ የሚደረጉት ዘመቻዎች እጅግ አስደንጋጮች ናቸው። ከእኛ ከባለቤቶቹ አልፎ መላው አፍረካዊያን የሚኮሩበት ብቸኛው ስኬታማ አፍሪካዊ አየር መንገድ ለእኛ ለኢትዮጵያውያን የደም ሥራችን ነው። እሱ ባይኖርና ወደብ አልባዋ አገራችን አስቸኳይ ምርቶችን ወደ አገር ቤት ማስገባት ቢያስፈልጋት፣ ብቸኛው አማራጫችን አየር መንገዳችን መሆንኑ ለሰከንድ እንኳ መዘንጋት የለበትም።

ሌላው ይቅርና አሁን እንደገጠመን የኮሮና ወረርሽኝ ቢገጥመንና በአስቸኳይ መድኃኒት ማስገባት ቢኖርብን፣ ነፍሳችንን የሚያተርፈው ብቸኛው በራችን አየር መንገዳችን ነው። አየር መንገዱ በአሁኑ ወቅት የገጠመውን ከፍተኛ የሚባል የኢኮኖሚ ኪሳራ ለመቋቋም በርካታ የመፍትሔ ዕርምጃዎችን ለመውሰድ ሙከራ በማድረግ ላይ ነው። በመውሰድ ላይ ካለቸው የመፍትሔ ዕርምጃዎች መካከል ለአየር መንገዱ ምርትና አገልግሎት የሚያቀርቡ ድርጅቶች የገጠመውን ችግር ከግምት ውስጥ በማስገባት የዋጋ ቅናሽ እንዲያደርጉለት መጠየቅ አንዱ ነው። ሌላኛውና ሌሎች በርካታ አየር መንገዶች እንደ መፍትሔ የወሰዱት ደግሞ የሠራተኞችን ደመወዝ በመቀነስ ይህንን ክፉ ጊዜ ማሳለፍ ነው። ባለፉት ጥቂት ቀናት እንኳ ኤምሬትስ አየር መንገድና የኬንያ አየር መንገድን ጨምሮ በርካታ አየር መንገዶች የሠራተኞቻቸውን ደመወዝ የመቀነስ ዕርምጃ ወስደዋል። ሠራተኞቻቸውም የድርጅታቸውን ህልውና ለማስጠበቅ ሲሉ አብዛኛዎቻቸው ያለ ደመወዝ ዕረፍት በመውሰድ የተቀሩት ከሚያገኙት ደመወዝ ተቀንሶባቸው፣ በአነስተኛ ክፍያ ይህ ክፉ ጊዜ እስኪያልፍ አየር መንገዳቸውን ለማገልገል ተስማምተዋል። የአየር መንገዳችን ሠራተኞች የሆናችሁ የአገራችን ዜጎችም ተመሳሳይ ዕርምጃ በመውሰድ ዓይናችንን ለመጠበቅ የሚደረገውን ዕገዛ መቀላቀል ይኖርባቸዋል። ይህንንም እንደሚያደርጉት ጥርጥር የለኝም። ሌሎች ዜጎችም አስፈላጊ ሆኖ ከተገኘ የሚጠበቅብንን ድጋፍ ለማድረግ ዝግጁ እንደምንሆን አምናለሁ።

አየር መንገዱ ከገባበት ቀውስ ሊወጣ የሚችልበት ሌላ መንገዶችም ካሉ አሟጦ መጠቀም ይጠበቅበታል። ይህ ሁሉ ዕርምጃ ተወስዶ መፍትሔ ማምጣት እንኳ ቢያቅተን ምንም እንኳ እንደ ሀብታሞቹ አገሮች ከፍተኛ ገንዘብ መድቦ ዋስትና በመስጠት ለአገራችን መንግሥት ቀላል ባይሆንም፣ የተከፈለው መስዋዕትነት ተከፍሎም ቢሆን ግን አየር መንገዳችንን በሰማይ ላይ ልናቆየው ይገባል። ይህንን በማድረግ እኛ ኢትዮጵያውያን የዛሬውን ሳይሆን የነገውን በሩቁ የምንመለከት ብልሆች መሆናችንን ለራሳችን ማረጋገጥ ይጠበቅብናል። አየር መንገዱ አውሮፕላኖቹ በሰማይ ላይ ሲበሩ አንጋጥጬ ከማየው ውጪ በሕይወቴ ውስጥ ምንም ትርጉም የለውም ብለህ የምታስብ የአገሬ ሰው ሁሉ (በተደጋጋሚ ይህንን አገላለጽ ማኅበራዊ ሚዲያ ላይ ስላየሁት ነው) ከእንቅልፍ ንቃ! ዛሬ እንኳን የኮሮና በሽታን ለመከላከል የሚያስፈልጉ ግብዓቶችን ከአገራችንም አልፎ ለመላው አፍሪካ በአፋጣኝ በማምጣት ነፍሳችንን መለስ ያደረገልን የኢትዮጵያ አየር መንገድ ነው።

የመጣውን አደጋ ወደ ዕድል መቀየር!

በዓለማችን ላይ የመጣው አደጋ በተለይ አፍሪካውያንን በውል ወደማይታወቅ ሁኔታ (Unchartered Territory) ውስጥ ሊያስገባ ይችላል። በንቃት ካልተከታተልነው አገራችንም ከዚህ የተለየ ዕጣ ፈንታ የላትም። በመሆኑም መንግሥት አሁን እንደ ጀመረው አፍሪካውያን መሪዎችን በማስተባበር የበለፀገው ዓለም ለደሃ የአፍሪካ አገሮች ተገቢውን ድጋፍ እንዲያደርጉ የመሪነት ሚና መጫወት ይጠበቅባታል። በተለይ ክቡር ጠቅላይ ሚኒስትራችን የወቅቱ የሰላም ኖቤል ተሸላሚ እንደ መሆናቸው ያላቸውን ተሰሚነት በመጠቀም ኃያላን አገሮችን፣ እንዲሁም ዓለም አቀፍ የፋይናንስና የሰብዓዊ ዕርዳታ ተቋማትን በማሳተፍ በአፍሪካ አኅጉር ሊከሰት የሚችለውን ቀውስ ለመቀልበስ መሥራት ይጠበቅባቸዋል። ይህን ማድረጉ ትርፉ ድርብ ነው። በዋናነት አገራችንም እንደ ሌሎቹ የአፍሪካ አገሮች ቫይረሱን የመመርመርና የማከም አቅሟ ዝቅተኛ በመሆኑ በሚገኘው ድጋፍ፣ የመመርመርና የማከም አቅም መገንባት የሚያስችል መልካም ዕድል ይፈጥራል። በዕርዳታ የሚገኘው የውጭ ምንዛሪም በኤክስፖርት ንግዱ መቀዛቀዝ፣ የቱሪዝም ዘርፉ መስተጓጎልና የአቪዬሽን ዘርፉ ያስገኝ የነበረው ገቢ በመዳከሙ፣ እንደ አገር ሊገጥመን የሚችለውን የውጭ ምንዛሪ ቀውስ በአንፃሩ ለመቀነስ ይረዳል።

በሁለተኛ ደረጃ አገራችን በአፍረካ ውስጥ ያላትን የዲፕሎማሲ አቅም በማሳደግ ተሰሚነታችንን በመጨመር በአፍሪካውያን ዘንድ የማይረሳ ውለታ ሆኖ ሊያልፍ ይችላል። በአሁኑ ወቅት አብዛኛው የአፍሪካ አገሮች በወረርሽኙ በመደናገጥ በአገር ውስጥ በሽታውን በመከላከል ሥራ ተጠምደው ያሉ በመሆናቸው፣ ዓለም አቀፋዊ ድጋፍ የማሰባሰብና አኅጉራዊ ሚና የመጫወት ዕድላቸው ዝቅተኛ ነው። ቢሞክሩም እንኳ ከአንድ የሰላም ኖቤል ተሸላሚ ከሆነ መሪ የተሻለ ተሰሚነት ስለማይኖራቸው የረባ ውጤት ለማስመዝገብ ይቸገራሉ። አብዛኛው በዕድሜ የገፉ መሪዎች ባሉባት አፍሪካ ራሳቸውን ከበሽታው ከመከላከል አልፈው አኅጉራዊ ሥራ ለመሥራት የሚያስቡ መሪዎች ይኖራሉ ብሎ ማሰቡም ከባድ ነው። ይህን ማድረጋችን ብቻ በቀጣይ አገራችን የህዳሴውን ግድብ ፋይል ጨምሮ የአፍሪካውያን ድጋፍ በሚያስፈልገን ቦታ ሁሉ እየመነዘርን የምንጠቀምበት የመልካም ሥራ ውለታ ነው የሚሆነው።

ማጠቃለያ

እንግዲህ እኔ ባለችኝ ጥቂት ዕውቀት አሁን የገባንበትን አደገኛ ሁኔታ ከግምት ውስጥ በማስገባት ከላይ የሚከተሉትን የመፍትሔ ዕርምጃዎች ጊዜ ሳናባክን በአፋጣኝ ወደ ሥራ ከገባን ሊገጥመን የሚችለውን እጅግ የከፋ ሁኔታ ማስቀረት እንኳ ባይቻለን፣ ሊደርስ የሚችለውን እጅግ የከፋ ሁኔታ በመቀየር ቢያንስ ህልውናችንን ለማስቀጠል ዕድል ይኖረናል ብዬ አስባለሁ። ሐሳቤ በጣም ቁንፅል ሊሆን ይችላል፡፡ ነገር ግን ይህንን መሰል ውይይቶችን ብናደርግ ሁላችንንም ለተግባር ያነሳሳናል ብዬ አስባለሁ። ‹‹ያለውን የወረወረ ንፉግ አይባልም›› እንደሚባለው ማለት ነው። እናንተም ጎድሏል የምትሉትን ጨምሩበትና እንወያይበት።

ከአዘጋጁ፡- ጽሑፉ የጸሐፊውን አመለካከት ብቻ የሚያንፀባርቅ ሲሆን፣ በኢሜይል አድራሻቸው [email protected] ማግኘት ይቻላል፡፡ 

spot_img
- Advertisement -

ይመዝገቡ

spot_img

ተዛማጅ ጽሑፎች
ተዛማጅ

የምግብ ዋጋ ንረት አጣዳፊ ዕርምጃ ያስፈልገዋል!

መንግሥት የሚቀጥለውን ዓመት በጀት ይዞ ሲቀርብ በአንገብጋቢነት ከሚነሱ ጉዳዮች...

ከባለአንድ ዋልታ ወደ ባለብዙ ዋልታ የዓለም ሥርዓት የመሸጋገራችን እውነታ

በአብዱ ሻሎ አንገት ማስገቢያ እ.ኤ.አ. በፌብሩዋሪ 2022 የሩሲያ መንግሥት በዩክሬን ‹‹ልዩ...

የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን የውጭ ግንኙነት የሺሕ ዘመናት ታሪኳና እሴቶቿን የሚመጥን መሆን ይኖርበታል

(ክፍል አንድ) በተረፈ ወርቁ (ዲ/ን) እንደ መንደርደሪያ ለዛሬው የግል ትዝብቴንና ታሪክን ላዛነቀው...

ከአገር ግንባታ ጋር የተያያዙ ወሳኝ የቅርብ ታሪካችን አንጓዎች

በታደሰ ሻንቆ በአያሌው የተመረጡና ልጥ የሌላቸው ነጥቦች የተደራጁበት ይህ ታሪክ...