Monday, June 24, 2024
- Advertisement -
- Advertisement -
ማኅበራዊኮሮና ቫይረስ የተገኘባቸው ቁጥር ጨመረ

ኮሮና ቫይረስ የተገኘባቸው ቁጥር ጨመረ

ቀን:

በኮሮና ቫይረስ (ኮቪድ 19) በሽታ የተያዙ ዘጠኝ ሰዎች በመገኘታቸው በአጠቃላይ በቫይረሱ የተያዙ ሰዎች ቁጥር 65 መድረሱን፣ አንዲት የ65 ዓመት ሴት ማረፋቸውን የጤና ሚኒስቴር ሚያዝያ 2 ቀን 2012 ዓ.ም. በሰጠው መግለጫ አስታውቋል፡፡

በኮቪድ 19 ምክንያት ሕይወታቸው ያለፈው ሴት የዱከም ከተማ ነዋሪ ሲሆኑ፣ በተጓዳኝ በሽታ መጋቢት 26 ቀን 2012 .ም. ወደ ሆስፒታል ገብተው ሕክምና ይከታተሉ የነበሩ መሆናቸውን የኢትዮጵያ ኅብረተሰብ ጤና ሳይንስ ኢንስቲትዩት በማኅበራዊ ገጹ ያወጣው የሚኒስትሯ መግለጫ ያመለክታል፡፡

ግለሰቧ መጋቢት 28 ቀን በተደረገላቸው የላቦራቶሪ ምርመራ በኮሮና ቫይረስ መያዛቸው በመረጋገጡ ወደ ለይቶ ማከሚያ የገቡ ሲሆን፣ ከዚህም ዕለት ጀምሮም በፅኑ ሕክምና ላይ ነበሩ።

የጤና ሚኒስትር ሊያ ታደሰ (ዶ/ር) እንደገለጹት፣ 24 ሰዓታት ውስጥ የላቦራቶሪ ምርመራ ከተደረገላቸው 442 ሰዎች መካከል በኮሮና ቫይረስ መያዛቸው የተረጋገጠው ከኤርትራዊና ከህንዳዊት በስተቀር ሰባቱ ታማሚዎች ኢትዮጵያውያን ናቸው፡፡

ቫይረሱ እንዳለባቸው የተረጋገጠው  አራቱ ኢትዮጵያውያንና አንዱ ኤርትራዊ የዱባይ፣ ሁለቱ የቱርክ፣ሌላኛዋ ኢትዮጵያዊት የእንግሊዝ፣ ህንዳዊቷ የአሜሪካ  የጉዞ ታሪክ ያላቸውና  በለይቶ ማቆያ  ክትትል ሲያደርጉ የነበሩ መሆኑንም ሚኒስትሯ ገልጸዋል፡፡ እንዲሁም  በጽኑ ሕሙማን ክፍል ከሚገኙት ሁለት ግለሰቦች መካከል  አንዱ የጤና መሻሻል  በማሳየቱ ከክፍሉ መውጣቱንም ተናግረዋል።

አገራዊው የኮሮና ቫይረስ ሁኔታ

የጤና ሚኒስቴር እንዳስታወቀው፣ አጠቃላይ የተከናወነ የላቦራቶሪ ምርመራ 3,232 ሲሆን፣ በሃያ አራት ሰዓት ውስጥ የተከናወነ የላቦራቶሪ ምርመራ 442፣ ሚያዝያ 2 ቀን በበሽታ መያዛቸው በላቦራቶሪ የተረጋገጠ 9፣ በአጠቃላይ በቫይረሱ ተይዘው በለይቶ ሕክምና ውስጥ ያሉ 57፣ ያገገሙ 4፣ በበሽታው ሕይወታቸው ያለፈ 3፣ ወደ አገራቸው የተመለሱ 2፣ እስካሁን ድረስ በበሽታው የተያዙ ሰዎች ቁጥር 65 ነው፡፡

ኅብረተሰቡ የበሽታውን ሥርጭት ግምት ውስጥ በማስገባት፣ በቫይረሱ መያዛቸው ከተረጋገጡ ሰዎች ጋር የቅርብ ንክኪ ያላቸው ግለሰቦች በአፋጣኝ በ8335 ወይም 952 በመደወል ወይም ባሉበት ክልል በተዘጋጁ ነፃ የስልክ መስመሮች በመደወል ሪፖርት እንዲያደርጉ፣ ወይም በአካባቢው ለሚገኙ ጤና ተቋማት እንዲሳውቁ ሚኒስትሯ በመግለጫቸው አሳስበዋል፡፡

በተጨማሪም ለተለያዩ ጉዳዮች በአንድ ቦታ መሰባሰብን በማስወገድ፣ እጅን አዘውትሮ በመታጠብ፣ በአካል ንክኪ የሚደረግ ሰላምታን በመተውና አካላዊ መራራቅን ተግባራዊ በማድረግ የበሽታውን ሥርጭት እንዲከላከል ጥሪ አቅርበዋል፡፡

በኢትዮጵያ የኮሮና ቫይረስ ያለበት የመጀመሪያው ሰው የተገኘው መጋቢት 4 ቀን 2012 .ም. መሆኑ ይታወሳል፡፡

ዓለም አቀፍ መረጃ

ጆን ሆፕኪንስ ዩኒቨርሲቲ በድረ ገጹ እስከ ሚያዝያ 2 ቀን 2012 ዓ.ም. 11:00 ሰዓት ድረስ ያሰፈረው መረጃ በዓለም ዙርያ በቫይረሱ መያዛቸው ከተረጋገጡት 1,617,204 ሰዎች መካከል አሜሪካ 466,299 ስፔን 157,022ጣሊያን 143,626ፈረንሳይ 118,790 ጀርመን 118,235፣ ቻይና 82,940  አስመዝግበዋል፡፡

ከአፍሪካ ከፍተኛ ቁጥር ያስመዘገበችው ደቡብ አፍሪካ 1,934 (ሞት 18) ስትሆን  ግብፅ 1,699 (ሞት 118)፤ ከምሥራቅና መካከለኛው አፍሪካ  ኬንያ 184 (ሞት 7)፣ ሩዋንዳ 113፣ ጅቡቲ 140 (ሞት 1)፣ ኢትዮጵያ 65 (ሞት 3)፣ ዑጋንዳ 53፣ ዛምቢያ 39 (ሞት 2)፣ ኤርትራ 33፣ ታንዛንያ 25 (ሞት 1)፣ ሱዳን 15 (ሞት 2)፣ ሶማሊያ 12 (ሞት 1)፣ ደቡብ ሱዳን 3 አስመዝግበዋል፡፡ በዓለም የሟቾች ቁጥር 97,039 ሲሆን ያገገሙት ደግሞ 364,686 መሆኑ ታውቋል፡፡

መንግሥታዊ ማሳሰቢያ

የጤና ሚኒስቴር እና የኢትዮጵያ የኅብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት መንግሥት የበሽታውን ሥርጭት ለመግታትና ለመቆጣጠር ተገቢውንርምጃ እየወሰደ መሆኑን እያረጋገጡ፣ ማኅበረሰቡ የሚከተሉትን የመከላከያ መንገዶችን ችላ ሳይል እና ሳይደናገጥ ተግባር ላይ በማዋል፣ የበሽታውን ሥርጭት ለመግታት የበኩሉን እንዲወጣ ያሳስባል።

  • ሳል ወይም ትኩሳት ካለው ግለሰብ ቢያንስ ሁለት የአዋቂ ዕርምጃ ርቀት ያህል መራቅ
  • እጅዎን በአግባቡ ሳይታጠቡ ዓይንና አፍንጫዎን አይንኩ ከሰዎች ጋር አይጨባበጡ፣
  • እጅን በንጹህ ውኃና ሳሙና አዘውትረው ይታጠቡ፣
  • ሰዎች ወደሚበዙባቸው ቦታዎች በተለይም የሕመም ስሜት ካልዎት አይሂዱ፣
  • በሚያነጥሱበትና በሚያስሉበት ጊዜ አፍና አፍንጫዎን በሶፍት ወይም ክርንዎን አጥፈው በመጠቀም ወደ ሌሎች እንዳያስተላልፉ ይጠንቀቁ፣ የተጠቀሙበትን ሶፍትና ተመሳሳይ ነገሮች በቆሻሻ ክዳን ባላቸው ማጠራቀሚያ ያስወግዱ፣
  • በሥራ ቦታ፣ በትራንስፖርት እና መኖሪያ ወይም የመኝታ ክፍል መስኮት በመክፈት በቂ አየር እንዲኖር ያድርጉ፣
  • መረጃዎችን ከአስተማማኝ ምንጮች ብቻ በመቀበል፣ የተሳሳቱ መረጃዎች የሚያስከትሉትን መደናገርና ፍርሃት እርሶም ይከላከሉ!

የኮቪድ-19 ዕውነታዎች

የዓለም ጤና ድርጅት ስለኮሮና ኖቭል ቫይረስ (ኮቪድ 19) ምንነትና እንዴት መከላከል እንደሚቻል በድረ ገጹ በቃለ ምልልስ ያሰፈረው እንደሚከተለው ቀርቧል፡፡

ጥያቄ፡- ኮሮና ቫይረስ ምንድነው?

መልስ፡- ኮሮና ቫይረስ የተለያዩ የቫይረስ ዓይነቶችን የያዘ የቫይረስ ቤተሰብ ነው፡፡ ይህ ቫይረስ በሰዎችና በእንስሳት ላይ በሽታን ያስከትላል፡፡ በሰዎች ላይ የሚከሰተው ኮሮና ቫይረስ የመተንፈሻ አካላትን በመጉዳት ከተራ ጉንፋን እስከ ከፍተኛ የመተንፈሻ አካል ችግር የሚያደርስ ነው፡፡ ለምሳሌ ሚድል ኢስት ሪስፓራይቶሪ ሲንድሮም (ኤምኢአርኤስ) እና ሲቪየር አኪዩት ሪስፓራይቶሪ ሲንድሮም (ኤስኤአርኤስ) በከፍተኛ ደረጃ የመተንፈሻ አካላት በሽታን የሚያስከትሉና ለሞት የሚያደርሱ ናቸው፡፡ ከሁለት ወራት በፊት ጀምሮ ደግሞ ሞትንም ጭምር የሚያስከትለው ኖቭል ኮሮና ቫይረስ (ኮቪድ 19) ተከስቷል፡፡

ጥያቄ፡- ኮቪድ 19 ምንድነው?

መልስ፡- ኢንፌክሽን የሚያስከትል የመተንፈሻ አካል በሽታ ሲሆን፣ ይህም በቅርቡ የተገኘው የኮሮና ቫይረስ ዝርያ ነው፡፡ ይህ ቫይረስና በሽታ እ.ኤ.አ. በታኅሣሥ 2019 በቻይና ውሃን ከተማ ከመከሰቱ አስቀድሞ አይታወቅም ነበር፡፡

ጥያቄ፡- የኮቪድ 19 ምልክቶች ምንድናቸው?

መልስ፡- የተለመዱት የበሽታው ምልክቶች ትኩሳት፣ ድካምና ደረቅ ሳል ናቸው፡፡ አንዳንድ ሕመምተኞች ራስ ምታትና የሰውነት ሕመም፣ የጉሮሮ ሕመም፣ ተቅማጥ፣ ንፍጥና የአፍንጫ መጠቅጠቅ ሊያሳዩ ይችላሉ፡፡ እነዚህ ምልክቶች በትንሹ ጀምረው ቀስ በቀስ የሚጎለብቱ ናቸው፡፡ አንዳንድ ሰዎች ኢንፌክሽኑ ይዟቸው ምንም ዓይነት ምልክትም ሆነ ሕመም ላያሳዩ ይችላሉ፡፡ 80 በመቶ ያህሉ በቫይረሱ የሚያዙ ሰዎች  ምንም የተለየ ክብካቤ ሳይደረግላቸው ከሕመማቸው የሚያገግሙ ናቸው፡፡ በቫይረሱ ከተያዙ ስድስት ሰዎች አንዱ በፅኑ የሚታመምና ለመተንፈስም የሚቸገር ነው፡፡ አዛውንቶችና የደም ግፊት፣ የልብ ሕመም፣ ስኳርና ሌሎች የጤና እክል ያለባቸው ሰዎች ክፉኛ ሊታመሙ ይችላሉ፡፡ ትኩሳት፣ ሳልና የመተንፈስ ችግር የገጠማቸው ሰዎች ወደ ሕክምና መሄድ አለባቸው፡፡

ጥያቄ፡- ኮቪድ 19 እንዴት ይስፋፋል?

መልስ፡- በሽታው በቫይረሱ ከተጠቁ ሰዎች ወደ ጤነኞቹ በቀላሉ ሊተላለፍ ይችላል፡፡ በሽታው ከሕመምተኛው አፍንጫ ወይም አፍ በሚወጣ ጥቂት ፈሳሽ አማካይነት የሚተላለፍ ነው፡፡ ኮቪድ 19 ያለበት ሰው ሲያስነጥስም ሆነ ሲተነፍስ ወደ ሌሎች ሊያስተላልፍ ይችላል፡፡ ከሕሙማን የሚወጣ ፈሳሽ ያረፈበትን ቦታ የነኩ ሰዎች በበሽታው በቀላሉ ሊያዙ ይችላሉ፡፡ ሰዎች ከሰዎች ጋር ያላቸው ቅርርብ ከአንድ ሜትር በላይ መሆን አለበት የተባለውም በሽታው በትንፋሽ ስለሚተላለፍ ነው፡፡

ጥያቄ፡- ኮቪድ 19 በአየር ውስጥ ይተላለፋል?

መልስ፡- እስካሁን የተደረጉ ጥናቶች የሚያሳዩት ቫይረሱ በአየር ውስጥ ሳይሆን በቫይረሱ ከተያዙ ሰዎች የመተንፈሻ አካላት ከወጡ ፍሳሾች ጋር በሚኖር ንክኪ ብቻ የሚተላለፍ መሆኑን ነው፡፡

ጥያቄ፡- የኮቪድ 19 ቫይረስ ኖሮባቸው ምልክት ካላሳዩ ሰዎች በሽታው ይተላለፋል?

መልስ፡- የዓለም ጤና ድርጅት እስካሁን ባለው ጥናት መሠረት ዋናው የበሽታው መተላለፊያ ከታማሚ መተንፈሻ አካል ከወጣ ፈሳሽ ጋር የሚኖር ንክኪ ነው፡፡ ምንም ምልክት ሳያሳዩ ቫይረሱ ካለባቸው ሰዎች ወደ ሌለባቸው የመተላለፍ አደጋው በጣም አናሳ ነው፡፡ አብዛኞቹ የቫይረሱ ተጠቂዎችም በጣም ዝቅተኛ ምልክት የሚያሳዩ ናቸው፡፡ ይህ ምልክት በሽታው ገና እንደጀመረ የሚታይ ነው፡፡ በዚህ ወቅት ደግሞ ሊተላለፍበት የሚችል አጋጣሚ አለ፡፡

ጥያቄ፡- ቫይረሱ በሰገራ ምክንያት ይተላለፋል?

መልስ፡- በቫይረሱ ከተጠቃ ሰው በሚወጣ ሰገራ አማካይነት በሕመም የመያዝ ዕድሉ አናሳ ቢሆንም፣ ጥንቃቄ መደረግ አለበት፡፡ የተደረጉ ምርመራዎች በአንዳንድ ሁኔታዎች ቫይረሱ በሰገራ ውስጥ እንደሚኖር አመላክተዋል፡፡ የቫይረሱ ዋና ባህሪ በዚህ መንገድ መተላለፉ ሳይሆን፣ በመተንፈሻ አካል መሆኑ ከመተንፈሻ አካላት ለሚመጡ ፍሳሾች ትኩረት እንዲሰጥ አደረገ እንጂ፣ ቫይረሱ በሰገራ ውስጥም ይገኛል፡፡ ለዚህም ነው የተጠናከሩ ጥናቶች እየተሠሩና ሰዎችም መፀዳጃ ቤት በገቡ ቁጥርና ሊመገቡ ሲሉ እጃቸውን በውኃና በሳሙና እንዲታጠቡ የሚመከረው፡፡

ጥያቄ፡- ለቫይረሱ የመጋለጥ ዕድል አለኝ?

መልስ፡- የመጋለጥ ዕድል ሰዎች እንዳሉበት ሁኔታ ይወሰናል፡፡ ለብዙዎች በቫይረሱ የመያዝ ዕድል ዝቅተኛ ነው፡፡ ሆኖም በዓለም ቫይረሱ እየተሠራጨባቸው ያሉ ከተሞች አሉ፡፡ በከተሞች የሚኖሩ ወይም ከተሞችን የሚጎበኙ ለቫይረሱ የመጋለጥ ዕድላቸው ከፍተኛ ነው፡፡ መንግሥትም አዲስ የቫይረሱ ተጠቂ በተገኘ ቁጥር ዕርምጃ እየወሰዱና መሰብሰብን እያገዱ ነው፡፡ ኅብረተሰቡም በጤና ሚኒስቴርና በመንግሥት የሚሰጡ አቅጣጫዎችን በመተግበር መተባበር አለበት፡፡ የኮቪድ 19 ወረርሽኝ በቁጥጥር ስር ሊውልና ሥርጭቱም ሊቆም የሚችል ነው፡፡ ይህ በቻይና ታይቷል፡፡ እንዳለመታደል ሆኖ ደግሞ አዳዲስ ወረርሽኝ በፍጥነት እየተከተሰ ነው፡፡

ጥያቄ፡- ስለኮቪድ 19 መጨነቅ አለብኝ?

መልስ፡- ከቫይረሱ ጋር ተያይዞ የሚመጣ ሕመም ዝቅተኛ ነው፡፡ በተለይ ሕፃናትና ወጣቶች ብዙ አይጎዱም፡፡ ሆኖም ከአምስት ሰዎች አንዱ የሆስፒታል ሕክምና ሊያስፈልገው ይችላል፡፡ ኮቪድ 19 የሚወዱትን ሲያጠቃና ወረርሽኝ ሲሆን መጨነቅ የሰው ባህሪ ነው፡፡ መጨነቁን ግን በሽታውን ለመከላከልና ሌሎችን ለመጠበቅ በሚወሰዱ ዕርምጃዎች ማጀብ አለብን፡፡ መከላከያው መደበኛ የግልና አካባቢ ንጽሕና አጠባበቅ ነው፡፡ ከጤና ባለሙያዎች የሚመከረውን  መስማትና መተግበርም ያስፈልጋል፡፡

ጥያቄ፡- ፀረ ተዋህስያን (አንቲባዮቲክ) ኮቪድ 19 ለማከም ይረዳሉ?

መልስ፡- አይረዱም፡፡ አንቲባዮቲክ ቫይረስን ለማከም አይረዳም፡፡ በአንቲባዮቲክ የሚታከመው በባክቴሪያ አማካይነት የሚመጣ ኢንፌክሽን ብቻ ነው፡፡ ኮቪድ 19 ደግሞ በቫይረስ ምክንያት የሚመጣ በሽታ ነው፡፡ ቀድሞ ለመከላከልም ሆነ ለማከም ስለማያገለግሉም፣ ሰዎች በሐኪም ያልታዘዘላቸውን መድኃኒት ከመጠቀም መቆጠብ አለባቸው፡፡

ጥያቄ፡- ለኮቪድ 19 መድኃኒት ወይም የእንክብካቤ ዓይነት አለ?

መልስ፡- ምዕራባዊ፣ ባህላዊ ወይም ቤት ውስጥ የሚዘጋጁ ባህላዊ መድኃኒቶች የኮቪድ 19 ምልክቶችን የሚያጠፉና ከሕመም ነፃ በማድረግ ሰላም የሚሰጡ ቢሆንም፣ እስካሁን ባለው ሳይንሳዊ ጥናት በባህላዊውም ሆነ በዘመናዊው በሽታውን የሚቆጣጠርና የሚያድን መድኃኒት አልተገኘም፡፡ የዓለም ጤና ድርጅትም ሰዎች በማንኛውም መድኃኒት ራስን ከማከም እንዲቆጠቡ፣ ፀረ ተህዋስያን እንዳይወስዱ ይመክራል፡፡ አሁን ላይ ምዕራባዊውም ሆነ ባህላዊው መድኃኒት ቫይረሱን ለመቆጣጠርም ሆነ ለማዳን ይችል እንደሆነ ክሊኒካል ሙከራ እየተደረገ ነው፡፡

ጥያቄ፡- ክትባት አለው?

መልስ፡- እስካሁን ክትባት አልተገኘም፡፡ መድኃኒትም የለውም፡፡ ሆኖም በበሽታው የተጠቁ ሰዎችን ሆስፒታል በማስገባትና በቫይረሱ ምክንያት የሚመጡ ተጓዳኝ ሕመሞችን ማከም ተችሏል፡፡ አብዛኞቹም ድነው ከቤተሰባቸው ተቀላቅለዋል፡፡

ጥያቄ፡- ከቫይረሱ ለመጠበቅ የአፍና አፍንጫ መሸፈኛ (ማስክ) መጠቀም አለብኝ?

መልስ፡- በሽታው ካለብህ ወይም የታመመ የምታስታምም ከሆነ ተጠቀም፡፡ የታመመ በሌለበት ማስክ መጠቀም ሀብት ማባከን ነው፡፡ ሆኖም ሰው በተፋፈገበት ቦታ መጠቀሙ ጉዳት የለውም፡፡

ጥያቄ፡- ከቤት እንስሳት ኮቪድ 19 ሊይዘኝ ይችላል?

መልስ፡- በሆንግኮንግ አንድ ውሻ በቫይረሱ ተይዞ ከመገኘቱ ውጪ በውሻ፣ ድመትና ሌሎች የድመት ቤተሰቦች ላይ ቫይረሱ ስለመተላለፉ አልተረጋገጠም፡፡ እስካሁን ባለው መረጃ በቫይረሱ ከተያዘ ሰው በሚወጣ ፈሳሽ ንክኪ ጋር ይተላለፋል፡፡

ጥያቄ፡- ቫይረሱ ከሰው ከመጣ በኋላ ባረፈበት ቦታ ላይ ለምን ያህል ጊዜ ይቆያል?

መልስ፡- እንደ ቦታው አየር ፀባይ፣ ዓይነትና ወበቅ ባለባቸው ቦታዎች ላይ የቫይረሱ የቆይታ ጊዜ ይለያያል፡፡ ኮሮና ቫይረስ  ከታማሚው ከወጣ በኋላ ከጥቂት ሰዓታት እስከ ቀናት ሊቆይ ስለሚችል የግልና አካባቢን ንፅሕና መጠበቅ ዓይነተኛ መከላከያው ነው፡፡

ጥያቄ፡- ኮቪድ 19 ካለባቸው ሥፍራዎች ታሽገው የተላኩ ዕቃዎችን መቀበል እችላለሁ?

መልስ፡- ይቻላል፡፡ በቫይረሱ በተያዘ ሰው ድንገት ተበክለውና ታሽገው የተላኩ ዕቃዎች በመጓጓዝ ጊዜ በሚኖረው የተለያየ የአየር ፀባይ ምክንያት እንደተበከሉ የመቆየት ዕድላቸውን ስለሚያጡ ይህ ሥጋት አይደለም፡፡

spot_img
- Advertisement -

ይመዝገቡ

spot_img

ተዛማጅ ጽሑፎች
ተዛማጅ

አስጨናቂው የኑሮ ውድነት ወዴት እያመራ ነው?

ከቅርብ ጊዜያት ወዲህ የኑሮ ውድነት እንደ አገር ከባድ ፈተና...

‹‹ወላድ ላማቸውን አርደው ከደኸዩት ወንድማማቾች›› ሁሉም ይማር

በንጉሥ ወዳጅነው   የዕለቱን ጽሑፍ በአንድ አንጋፋ አባት ወግ ልጀምር፡፡ ‹‹የአንድ...

የመጋቢቱ ለውጥና ፈተናዎቹ

በታደሰ ሻንቆ ሀ) ችኩሎችና ገታሮች፣ መፈናቀልና ሞትን ያነገሡበት ጊዜ እላይ ...

ጥራት ያለው አገልግሎት መስጠት የሚያስችል ሥርዓት ሳይዘረጉ አገልግሎት ለመስጠት መነሳት ስህተት ነው!

በተለያዩ የመንግሥትና የግል ተቋማት ውስጥ ተገልጋዮች በከፈሉት ልክ የሚፈልጉትን...