Wednesday, July 24, 2024
- ማስታወቂያ -
- ማስታወቂያ -

የፋይናንስ ተቋማትን የሚፈታተነው የኮሮና ዳፋ ወደ ኅብረት ሥራ ማኅበራትም ተዛምቷል

ተዛማጅ ፅሁፎች

የኮሮና ቫይረስ ከጤና ባሻገር የሚያስከትለው ማኅበራዊና ኢኮኖሚያዊ የጉዳት መጠን እንደ ዘርፎቹ ተጋላጭነት ሁኔታ  ቢለያይም፣ በሁሉም የንግድ መስኮች ላይ ተፅዕኖቹን እያሳረፈ መምጣቱ እየታየ ነው፡፡ የቢዝነስ እንቅስቃሴም በእጅጉ እየተደቆሰ ይገኛል፡፡

በወረርሽኙ ሳቢያ ተጎጂ የሚሆኑ የንግድ ዘርፎች ተለይተው መፍትሔ ይሆናሉ የተባሉ ዕርምጃዎች እየተወሰዱ ነው፡፡ ተጨማሪ ውሳኔዎችም እየተጠበቁ ነው፡፡ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ ወረርሽኙ ተፅዕኖ እያሳረፈባቸው ከሚገኙ ኢንዱስትሪዎች መካከል የፋይናንስ ዘርፉ ተጠቃሽ ነው፡፡ ዘርፉ ሲጓዝበት በነበረው ፍጥነትና ግስጋሴ እንዳይራመድ እየተገደደ ነው፡፡ የባንኮች የዕለት የገንዘብ እሽክርክሪትና ዝውውር እያሽቆለቆለ መጥቷል፡፡ አንዳንዶቹ ባንኮች ዕለታዊ የገንዘብ እንቅስቃሴያቸው በግማሽ መቀነሱን እየገለጹ ሲሆን፣ የብድር ፍላጎትም በዚያው ልክ መቀነሱን እያስታወቁ ይገኛሉ፡፡ የደንበኞች ብድር የመክፈል አቅም መዳከም በባንኮች ላይ ጫና ፈጥሯል፡፡ የተቀማጭ ገንዘብ መጠንም ካለፉት ሁለት ወራት ወዲህ እየቀነሰ ስለመምጣቱ እየተነገረ ነው፡፡

ከዚህም የከፋ ሊመጣ እንደሚችል በማሰብ መዘጋጀት የሚያስፈልግበት ወቅት ሲሆን፣ የሕዝብ ህልውና አደጋ ላይ የወደቀበት አሳሳቢ ጊዜ በመሆኑም ጭምር ትልቁ ትኩረት ለንግድና ለፋይናንስ እንቅስቃሴና ትርፋማነት ሳይሆን፣ ወረርሽኙን መመከት መቻል ብሔራዊ ተልዕኮ በመሆኑ ባንኮችም በዚሁ አግባብ ምላሽ በመስጠት ላይ ይገኛሉ፡፡

በዚህም ሳቢያ ተበዳሪዎች የመክፈል አቅማቸው በማዳከሙ፣ ንግድና ኢንቨስትመንትም በመቀዛቀዙ ባንኮች የብድር ወለድ ማስከፈያ ምጣኔያቸው ላይ ለውጥ በማድረግ ደንበኞቻቸውን ለመታደግ ሲሞክሩ ይታያሉ፡፡ የተለያዩ አገልግሎቶች ላይ የሚታሰቡ ክፍያዎችን በመተው አሳሳቢውን ቀውስ ለመሻገር እየጣሩ ነው፡፡ እንዲህ ያሉ ለውጦች ግን ገቢያቸው ላይ ተፅዕኖ ማሳረፋቸው አልቀረም፡፡ ማሻሻያና ቅናሾች ተደርገውም የንግድና የኢኮኖሚ እንቅስቃሴው ወደ ነበረበት ሊመለስ ስለመቻሉ ማረጋገጫ ባይገኝለትም፣ ተጨማሪ ለውጦችን ማድረግ የሚያስገድዱ ውሳኔዎች ሊወጡ የሚችሉበት ዕድል መኖሩ እንደማይቀር የሚያመላክቱ ሁኔታዎች እየታዩ ነው፡፡  ወረርሽኙ እየተባባሰና የሚያደርሰው ጉዳትም እየከፋ ከሄደ፣ በፋይናንስ ዘርፉ ላይ  ከባድ ኪሳራ ማስከተሉ አይቀሬ እንደሆነ ይስማሙበታል፡፡

እንደ ባንኮች የተጋለጡት የፋይናንስ ተቋማት

የበሽታው ተፅዕኖ ከመደበኛ ባንኮች ባሻገር በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ ሚሊዮችን በቅርበት በማግኘት ኅብረተሰብዓዊ ትስስር የፈጠሩ የኅብረት ሥራ ማኅበራትና አነስተኛ ገንዘብ አቅራቢ ድርጅቶች ወይም ማይክሮ ፋይናንስ ተቋማት ላይም ታይቷል፡፡ ከባንኮች በብዙ ልቀው በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ አባላትን ያቀፉት እነዚህ ተቋማት፣ የችግሩ መባባስ ብዙዎችን የሚነካ ሆኖ ተገኝቷል፡፡

በአብዛኛው በአነስተኛና ጥቃቅን የንግድ ዘርፎች ላይ ለተሰማሩ ዜጎች አነስተኛ ብድር የሚያቀርቡ ማይክሮ ፋይናንስ ተቋማት፣ በ38 የኅብረት ሥራ ማኅበራት የተደራጁ፣ በአክሲዮን የተደራጁ የማይክሮ ፋይናንስ ተቋማት በወረርሽኙ ተፅዕኖ ለጉዳት ተጋልጠዋል፡፡ ከእነዚህ ተቋማት መካከል አዋጭ የገንዘብ ቁጠባና ብድር ኃላፊነቱ የተወሰነ የኅብረት ሥራ ማኅበር አንዱ ነው፡፡ በወረርሽኙ ተፅዕኖ ሳቢያ አነስተኛ አቅም ያላቸውን የማኅበሩን ደንበኞች ለአደጋ የሚዳርጋቸው ሥጋት በመደቀኑ አዋጭ የቁጠባና የብድር ተቋም የተለያዩ የድጋፍ ዕርምጃዎች ለመውሰድ ተገድዷል፡፡

ከ27 ሺሕ በላይ አባላት ያሉት ይህ ተቋም፣ ኮሮና በእንቅስቃሴው ላይ ያሳደረበትን ተፅዕኖ የአዋጭ መሥራችና ዋና ሥራ አስኪያጅ አቶ ዘሪሁን ሸለመ ለሪፖርተር ገልጸዋል፡፡

ችግሩ በዓለምም በአገርም ላይ የመጣ ከመሆኑ ባሻገር፣ እ.ኤ.አ. በ2008/9 የዓለም የፋይናንስና የኢኮኖሚ ቀውስ በተሰከተ ጊዜም፣ የኅብረት ሥራ ማኅበራትና የማይክሮ ፋይናንስ ተቋማት ተፅዕኖ ውስጥ ወድቀው እንደነበር አቶ ዘሪሁን አስታውሰው፣ የኮሮና ወረርሽኝ ግን የኅብረት ሥራ ማኅበራትን ለበለጠ ጉዳት እንደዳረጋቸው ይጠቅሳሉ፡፡

እ.ኤ.አ. በ2008/9 የኢኮኖሚ ቀውስ በኢትዮጵያ ያስከተለው ጉዳት ስላልነበር የኅብረት ሥራ ማኅበራትንም ሳይነካቸው አልፏል፡፡ ይሁን እንጂ ከባንኮች ይልቅ የኅብረት ሥራ ማኅበራት ችግሩንም ሆነ ጥቅሙን እኩል ስለሚካፈሉና ፍትሐዊ የሀብት ክፍፍል እንዲኖር የሚያስችል ሚና ስላላቸው፣ ድጋፍና ማበረታቻ ይፈልጋሉ ያሉት አቶ ዘሪሁን፣ አሁን ግን ቀውሱ የሚነካቸው ሁኔታዎች እያመላከቱ እንደሚገኙ  አብራርተዋል፡፡ በዚህ መነሻም አዋጭ የገንዘብ ድርጅት፣ መፍትሔ ይሆናሉ ያላቸውን  ውሳኔዎች በማሳለፍ እየተገበረ እንደሚገኝ ገልጸዋል፡፡

የኮሮና ወረርሽኝ በተቋሙ ተበዳሪዎች ላይ ሊፈጥር የሚችለውን ተፅዕኖ በመረዳት፣ የሁለት ወራት የብድር መክፈያ የጊዜ ማራዘሚያ እንዲሰጣቸው ወስኗል፡፡ ችግሩ ማኅበራዊ ኃላፊነትና ጥንቃቄን የሚጠይቅ በመሆኑ፣ አዋጭ በሚያንቀሳቅሳቸው ቅርንጫፎች ሁሉ ጥንቃቄ የተሞላበት አገልግሎት መስጠትና የሙቀት መለኪያ ጭምር በማዘጋጀት ተገልጋዮችን እንደሚያስተናግድ አቶ ዘሪሁን አስታውቀዋል፡፡  

የኅብረት ሥራ ማኅበሩ ብድር የሚሰጠው ከአባላቱ ከሚሰበስበው የቁጠባ ገንዘብ በመሆኑ በጥንቃቄ መሥራት ግድ እንደሚሆንበት ያብራሩት ኃላፊው፣ የኮሮና ቫይረስ በኢትዮጵያ ከተከሰተ ጀምሮ በአነስተኛ የማይክሮ ፋይናንስ ተቋማት ላይም ተፅዕኖ በማሳደሩ አዋጭ ኅብረት ሥራ ማኅበር ሁኔታውን ገምግሟል ይላሉ፡፡

ችግሩን በመፈተሽ ዕርምጃ ሲወሰድ፣ የተበዳሪዎች የቢዝነስ እንቅስቃሴ በመቀዛቁና በመታጎሉ ብድር የመክፈል አቅማቸውም በመዳከሙ የብድር ማራዘሚያ እንዲሰጣቸው ተደርጓል፡፡ ‹‹አባላቶቻችን ካልሠሩ ብድር መክፈል አይችሉም፡፡ የሰጠነው ገንዘብ ደግሞ የሕዝብ ነው፡፡ ይህ ትልቅ ተፅዕኖ ነው፤›› ሲሉ ገልጸውታል፡፡ ሆኖም ችግሩ ከሁለትና ከሦስት ወራት በላይ ላይራዘም ይችላል ብለው የሚያስቡት አቶ ዘሪሁን፣ የብድር ማራዘሚያውና ሌሎችም ድጋፎች የተሰጡት ከዚህ ዕሳቤ በመነሳት እንደሆነ ይገልጻሉ፡፡

 ተቋሙ ከዚህ ቀደም ለሰጣቸው ብድሮች ማራዘሚያ ከመስጠት ባሻገር፣ አዳዲስ ብድር መስጠት እንዳቆመ አስታውቋል፡፡ አቶ ዘሪሁን እንደገለጹትም ማኅበራቸው በአሁኑ ወቅት በየወሩ ያቀርብ የነበረውን ብደር መስጠት አቁሟል፡፡ ይህ ደግሞ አዳዲስ ብድሮች በማቅረብ ያገኝ የነበረውን ገቢ እንዳሳጣው አመላካች ነው፡፡ አሁን ላይ ለጤና፣ ለሕክምናና ለሌሎች አስቸኳይ ጉዳዮች ካልሆነ በቀር ለቢዝነስ የሚውሉ ብድሮች ተቋርጠዋል፡፡

በሁለት ወር ጊዜ ውስጥ 160 ሚሊዮን ብር ያቀርብ የነበረበትን እንቅስቃሴ በማስቆም ከብድሩ ይገኝ የነበረውን የወለድ ገቢ አሳጥቶታል ብለዋል፡፡ በአንፃሩ ማኅበሩ ሥራ ባለማቆሙ፣ ተጨማሪ ወጪዎች የሚጠይቁ ጉዳዮችም ስላሉበት፣ በዚህ ወቅት ለማግኘት አቅዶ የነበረው ትርፍ ማሽቆልቆሉ ከወዲሁ እየታየ ነው፡፡ ሆኖም የኅብረት ሥራ ማኅበራት ትርፍ ተኮር ብቻ ባለመሆናቸው፣ ከሌሎች ባለድርሻዎች ጋር በመደጋገፍ ችግሩን ለማለፍ ርብርብ ማድረግ እንደሚያስፈልግ ገልጸዋል፡፡ ‹‹ዋና ዓላማ ያደረግነው ችግሩን እንዴት እንለፈው በሚለው ሐሳብ ላይ ነው፡፡ አባላት መጨነቅ የለባቸውም፡፡ ማኅበራችን ላይ ተፅዕኖ መፈጠሩ እርግጥ ቢሆንም፣ አባሎቻችን መጎዳት የለባቸውም፡፡ ትርፉንም፣ ሀብቱንም በጋራ እንደተካፈሉት ሁሉም ችግሩን በጋራ መካፈል አለባቸው፤›› ብለዋል፡፡

ኮሮና ባስከተለው ቀውስ ሳቢያ የታሰበውን ያህል ትርፍ ማግኘት አይቻልም ያሉት ኃላፊው፣ የኅብረት ሥራ ማኅበሩ ኪሳራ ውስጥ እንዳይገባ አስፈላጊው ዕርምጃ እንደሚወሰድ አስታውቀዋል፡፡ ‹‹የምንችለውን እናደርጋለን፡፡ ከዚህ ውጭ በዕቅድ ይዘን የነበረውን ትርፍ ማግኘት አይጠበቅብንም፡፡ እንደ አዋጭ ያሉ አነስተኛ የብድር ተቋማት የማበደር አቅማቸውን፣ የአባላት ቁጥራቸውን በማሳደግ ይሠሩ የነበረውን ሥራ በወረርሽኙ ምክንያት መጠኑን አሁን መግለጽ ባይቻልም ሊያስተጓጉልባቸው እንደሚችል ይገመታል፤›› ይላሉ፡፡

አዋጭ ኅብረት ሥራ ማኅበር፣ በ2007 ዓ.ም. 2.7 ሚሊዮን ብር የነበረው የማበደር አቅሙ አሁን ወደ አንድ ቢሊዮን ብር አድጎ ነበር፡፡ በዚህ ዓመት ይህን አቅሙን በማሳደግ ተጨማሪ ብድር ለማቅረብ እየሠራ ነበር፡፡ በወቅቱ ሁኔታ ምክንያት ግን ዕቅዱን ማሳካቱ ከባድ እየሆነበት መጥቷል፡፡  

‹‹ተበዳሪዎቻችን በአብዛኛው በአነስተኛ ቢዝነስ ላይ የተሰማሩ ናቸው፡፡  በትራንስፖርት ዘርፍ የተሰማሩ አሉ፡፡ በራይድ ትራንስፖርት ኩባንያ ሥር የሚሠሩ በርካታ አባላት አሉን፡፡ የሚኒባስና የላዳ ታክሲ ሥራ ላይ ሁሉ የተሰማሩ አሉ፡፡ ለወንዶች ፀጉር ቤት ሥራ የተበደሩ አባሎችም አሉ፤›› ብለዋል፡፡

ከዚህ ባሻገር ከተቋሙ ደንበኞች ውስጥ ቤት ሠርተው የሚያከራዩ ሁሉ እንዳሉበት አቶ ዘሪሁን ገልጸው፣ ‹‹እነዚህ ተበዳሪዎች ቤት ሠርተው የሚያከራዩ አባሎቻችን አሁን ካለው ችግር አንፃር የሁለት ወር የብድር መክፈያ የዕፎይታ ጊዜ ስለሰጠናቸው እነሱም ለተከራዮቻቸው የሁለት ወር ዕፎይታ እንዲሰጡ ተደርጓል፡፡ እነሱ ዕፎይታ ሲሰጡ እኛም ለእነሱ ዕፎይታ መስጠታችን አግባብ ነው፤›› ብለዋል፡፡

እንዲህ ያለው አሠራር ቤተሰባዊ አስተሳሰብ እንደሚፈጥር የሚያምኑት አቶ ዘሪሁን፣ ለወደፊቱ የማኅበሩ ዕድገትም አስተዋጽኦ ያደርጋል ይላሉ፡፡ እንዲህ ያሉ አገር አቀፍ ችግሮች መልካም ዕድልም ይዘው የሚመጡበት አጋጣሚ እንደሚኖር፣ በችግር ጊዜ አለሁ የሚል ተቋም ሲኖር፣ ለወደፊቱ ችግርና መፍትሔ በመሆን ቀድመው የሚገኙት አባላቱ መሆናቸውንም ይገልጻሉ፡፡

ከማኅበሩ መረጃ መረዳት እንደሚቻለው፣ በ2011 ዓ.ም. ለአባላቱ ከሰጠው አንድ ቢሊዮን ብር ገደማ ብድር ውስጥ ለንግድ 414.6 ሚሊዮን ብር፣ ለትምህርት 8.2 ሚሊዮን ብር፣ ለሕክምና 4.5 ሚሊዮን ብር፣ ለንግድ መኪና ግዥ 16.4 ሚሊዮን ብር፣ ለቤት ተሽከርካሪዎች 303.8 ሚሊዮን ብርና ለቤት ግንባታ 171.28 ሚሊዮን ብር ብድር መስጠቱን ያመለክታል፡፡

ይህ የብድር መጠን ከቀዳሚዎቹ ዓመታት አንፃር እያደገ የመጣ መሆኑን የሚያሳይ ነው፡፡ በ2010 የሒሳብ ዓመት 661.1 ሚሊዮን ብር በ2009 የሒሳብ ዓመት ደግሞ ዓመታዊ ብድር 304 ሚሊዮን ብር ነበር፡፡ አዋጭ የብድር መጠኑ እያደገ ስለመምጣቱ ማሳያ የሚሆነው በ2007 የሒሳብ ዓመት ለአባላቱ ሰጥቶ የነበረው ጠቅላላ ብድር 2.4 ሚሊዮን ብር ብቻ መሆኑ ሲሆን፣ ይህ ብድር አሁን አንድ ቢሊዮን ብር ደርሷል፡፡

እንደ አቶ ዘሪሁን ገለጻ አዋጭ በ2011 ዓ.ም. 21 ሚሊዮን ብር የተጣራ ትርፍ አግኝቶ የነበረ ሲሆን፣ በ2012 የሒሳብ ዓመቱ በሰባት ወራት ውስጥ ግርድፍ የትርፍ መጠኑ 29 ሚሊዮን ብር ነበር፡፡  

ይህ እንደ ኅብረት ሥራ ማኅበር ትልቅ የሚባል መሆኑን ያመለከቱት አቶ ዘሪሁን፣ ይህንን ያህል ትርፍ መመዝገብ የተቻለውም ማኅበሩ የሚሰጠውን ወርኃዊ የብድር መጠን ከ80 ሚሊዮን ብር በላይ በመሆኑ ነው፡፡

አሁን ላይ በቀጣዩ ወራት ይህንን ያህል ብድር ለመስጠት ባይችልም፣ ችግሩ ተፈትቶ ቢዝነሱ ይመለሳል የሚል እምነታቸው ግን የጠነከረ ነው፡፡

አዋጭ የገንዘብ ቁጠባና ብድር ኃላፊነቱ የተወሰነ የኅብረት ማኅበር ከተመሠረተ 15 ዓመቱ ነው፡፡ በ15,600 ሚሊዮን ብር ካፒታል የተመሠረተ ነው፡፡ በወቅቱ የተመሠረተው በ41 አባላት ነው፡፡ አሁን 27 ሺሕ በላይ አባላት ሲኖሩት፣ ከ800 ሚሊዮን ብር በላይ ካፒታል ያለው ሆኗል፡፡ እንደ ኅብረት ሥራ ማኅበር 27 ሺሕ አባላትን የያዘ ተቋም የሌለ በመሆኑ፣ እንደ ትልቅ የሚታይ ነው ይላሉ፡፡ አዋጭ 116 ሠራተኞች ሲኖሩት፣ አሥር ቅርንጫፎች አሉት፡፡

spot_img
- Advertisement -spot_img

የ ጋዜጠኛው ሌሎች ፅሁፎች

- ማስታወቂያ -

በብዛት ከተነበቡ ፅሁፎች