Monday, June 24, 2024
- ማስታወቂያ -
- ማስታወቂያ -

ከአትራፊነታቸው ፍንክች ያላሉት የግል ባንኮች  

spot_img

ተዛማጅ ፅሁፎች

የኢትዮጵያ የፋይናንስ ኢንዱስትሪ ከሌሎች ኢኮኖሚ ዘርፎች ይልቅ ከዓመት ዓመት በአትራፊነቱ የሚጠቀስ የኢኮኖሚ ክፍል ነው፡፡ በመላው ዓለም እንዲሁም በአገር አቀፍ ደረጃ ኢኮኖሚያዊ ቀውሶች ቢከሰቱም የኢትዮጵያ የፋይናንስ ተቋማት ይልቁን ደግሞ የባንኩ መስክ የዕድገት ግስጋሴው ሳይደነቃቀፍ በትርፍ ላይ ትርፍ እየጨመረ በመስፋፋት ላይ ይገኛል፡፡

የአገሪቱ ኢኮኖሚ በተቀዛቀዘበት ወቅት፣ የውጭ ምንዛሪ እጥረት ፈታኝ በሆነበት ጊዜ ሳይቀር ባንኮች ከውጤታማ ጉዟቸው ፈቀቅ ሳይሉ መዝለቃቸው ዘርፉን የተለየ ያደርገዋል፡፡ ባለፉት አራት ዓመታት ውስጥ ኢኮኖሚው ፈርጀ ብዙ ፈተናዎችንና ውጣ ውረዶችን ሲያስተናግድ ቆይቷል፡፡ ባንኮች ፖለቲካዊ፣ ተፈጥሯዊና ሰው ሠራሽ አደጋዎች በተንቀለቀሉባቸው ዓመታት ውስጥ ሁሉ በተሻለ ውጤት ሲራመዱ ይታያሉ፡፡ ዘንድሮም የበርካታ ምሁራንና የመንግሥት ትንታኔዎች ጭምር የኢኮኖሚ ዕድገት መቀዛቀዝ መከሰቱን፣ እንደ ኮሮና፣ ፖለቲካዊ አለመረጋጋት፣ የበረሃ አንበጣ፣ ድርቅና ጎርፍን የመሳሰሉ ጉዳቶች መከሰታቸው ባንኮችን ከአትራፊነታቸው አላቦዘኗቸውም፡፡ እንደውም ባንኮቹ ከሌላውም ጊዜ የተሻለ ውጤት ማስመዝገብ የቻሉት እንዲህ ያሉት ሰው ሠራሽና ተፈጥሯዊ ጉዳቶች በተበራከቱበት ወቅት ነው፡፡

የተሸኘው የ2012 በጀት ዓመትም ይህንኑ መስከሯል፡፡ የአገሪቱ የግል ባንኮች አፈጻጸምን የሚያመለክቱ የሒሳብ ሪፖርቶች፣ 16ቱም ባንኮች አወንታዊና አዋጭ  ዕድገት ውስጥ እየናኙ እንደሚገኙ ያሳያሉ፡፡

የባንኮች የዕድገት መለኪያ ተደርጎ የሚጠቀሰው አንዱ መመዘኛ ዓመታዊ የትርፍ ምጣኔ ነው፡፡ በተሸኘው በጀት ዓመት 16ቱም የግል ባንኮች ከታክስና ከሌሎች ተቀናሽ ሒሳቦች በፊት በጠቅላላው ከ18.2 ቢሊዮን ብር በላይ አትርፈዋል፡፡ ይህ የትርፍ ምጣኔ ካለፈው በጀት ዓመት አኳያ የ4.3 ቢሊዮን ብር ብልጫ ያለው ሲሆን፣ ከ16ቱ ባንኮች ውስጥ አሥሩ ከአንድ እስከ አራት ቢሊዮን ብር ትርፍ ማስመዝገብ የቻሉበት እንደሆነ ተመክቷል፡፡ ሪፖርተር እንዳገኘው መረጃ ከሆነ፣ ከሁለት ባንኮች በስተቀር ሁሉም ባንኮች የትርፍ መጠናቸውን ከዓምናው አኳያ በተሻለ መጠን ማሳደግ ችለዋል፡፡

በተለይ ከዓመቱ አጋማሽ ጀምሮ ሁሉም ባንኮች ከኮሮና ጋር በተያያዘ ቀድሞ ያስከፍሉበት በነበረው የብድር ወለድ ምጣኔ ላይ ለወራት የሚቆይ ቅናሽ አድርገዋል፡፡ አንዳንዶቹም ለተለያዩ ዘርፎች የብድር ወለድ እስከመሰረዝ የደረሱበት ጊዜ ቢሆንም፣ የትርፍ ዕድገታቸው ላይ ተፅዕኖ አላሳደረባቸውም፡፡ ከትርፍ ዕድገት ባሻገር የተቀማጭ ገንዘብ መጠንም ዕድገት ታይቶበታል፡፡ የሁሉም ግል ባንኮች የተቀማጭ ገንዘብ መጠን እስከ ሰኔ 2012 መጨረሻ ድረስ 447.2 ቢሊዮን ብር መድረሱ ታውቋል፡፡

ይህ የተቀማጭ ገንዘብ ከዓምናው አንፃር ሲታይ በ87.4 ቢሊዮን ብር ብልጫ ያለው ሆኖ ተገኝቷል፡፡ ዓምና የግል ባንኮች የነበራቸው አጠቃላይ የተቀማጭ ገንዘብ መጠን 359.7 ቢሊዮን ብር እንደነበር ይታወሳል፡፡

ባንኮቹ በሒሳብ ዓመቱ ለተለያዩ የቢዝነስ ዘርፎች የሰጡት የብድር መጠንም ከቀዳሚዎቹ ዓመታት ብልጫ የታየበት ነበር፡፡ የሁሉም ግል ባንኮች አጠቃላይ የብድር ክምችት 346.7 ቢሊዮን ብር እንደደረሰ ይኸው የሒሳብ ሪፖርት ሲያመላክት፣ 88.6 ቢሊዮን ብር በብድር መስጠታቸውንም አሳይቷል፡፡

የግል ባንኮቹ በ2011 ዓ.ም. የነበራቸው የብድር ክምችት መጠት 258.1 ቢሊዮን እንደነበር የሚታወስ ሲሆን፣ ኢኮኖሚው ተቀዛቅዟል በተባለበት በዚህ ዓመትም ቢሆን  በብድር የሰጡት ገንዘብ መጠን ከዓምናው እየጨመረ መምጣቱ ታውቋል፡፡

የአገሪቱ ባንኮች ከሌላው የኢኮኖሚ ዘርፍ በተለየ መንገድ አትራፊ ሆነው መዝለቃቸው፣ በአገር ውስጥም ሆነ በዓለም አቀፍ ደረጃ የሚታዩ ኢኮኖሚያዊ ቀውሶች  ሳይጫኗቸውም በትርፍ የመንበሽበሻቸው ሚስጥሩ ምንድን ነው? በማለት ከሪፖርተር ለተጠየቁት፣ ስማቸው እንዲጠቀስ ያልፈለጉ የማክሮ ኢኮኖሚ ባለሙያ፣ የአትራፊነታቸው ነገር ብዙም አነጋጋሪ እንዳልሆነና የሚጠበቅ ጉዳይ እንደሆነ ይገልጻሉ፡፡

ይህን ከሚሉበት መነሻ መካከል የአገሪቱ ባንኮች ተወዳዳሪ የሌለባቸው መሆናቸው አንዱ ምክንያት ነው፡፡ ብዙዎቹ ባንኮች ገቢያቸውን የሚያገኙት ከወለድና ከውጭ ምንዛሪ አገልግሎት ገቢዎች በመሆኑ፣ እነዚህ የገቢ ምንጮች ደግሞ ብዙም ባለመቀነሳቸው የባንኮቹ ገቢ ብሎም ትርፋቸው ሳይቀንስ እያደገ ለመምጣቱ ማመላከቻ ተደርጓል፡፡

‹‹ትልቅ አደጋ የማይወስዱና የብድር ስብጥራቸውም በአብዛኛው ንግድ ላይ በመሆኑ በቀላሉ ማትረፍ የሚችሉበት ዕድል አለ፡፡ የተበዳሪዎች ቁጥር ጨምሯል፡፡ ባንኮች የገንዘብ እጥረት ቢያጋጥማቸውም ያላቸውን ገንዘብ በሙሉ ያበድራሉ፡፡ የ27 በመቶ የቦንድ ግዥ መቅረቱም ለመንግሥት በአነስተኛ ወለድ ከማበደር ይልቅ ለ27 በመቶ ቦንድ ግዥ የሚያውሉትን ገንዘብ አሁን ላይ እስከ 20 በመቶ ወለድ በማስከፈል የማበደር ዕድል ይሰጣቸዋል፤›› በማለት የባንኮች አትራፊነትና ምንጮቻቸውን አብራርተዋል፡፡

የወጪ ንግድ እንቅስቃሴ ከሌላው ጊዜ የተሻለ ሆኖ በመገኘቱና የገቢ ንግዱም ያን ያህል ባለመቀነሱ፣ ለባንኮች አትራፊነትና ውጤታማነት አግዟቸዋል ተብሏል፡፡ ባለሙያው አያይዘው እንዳስረዱት፣ ‹‹በባንክ ኢንዱስትሪው ውስጥ ቢዝነስ ቀዘቀዘ የሚባለው ተበዳሪ ሲጠፋ ነው፡፡ ባንኮች በዚህ ዓመት የሰጡት ብድር ግን ጨምሯል፡፡ የሚሰጡት ብድር በጨመረ ቁጥር ትርፋቸውም ይጨምራል፡፡ ባንኮች ዕቃ አይሸጡም፡፡ የሚሰጡት ብድር ስለሆነ ኢኮኖሚው በተቀዛቀዘ ጊዜም ያተርፋሉ፡፡››

የብድር መጠናቸው ባደገ ቁጥርም ከዚያ የሚያገኙት ገቢ መጨመሩ ስለማይቀር የትርፍ የመጠናቸው ዕድገት ያሳያል፡፡ ምክንያቱም ባንኮች ዋነኛ ገቢና የትርፍ ግኝት ብድር ወለድ የሚገኝ መሆኑን የጠቀሱት ባለሙያው፣ አሁን ባለው ሁኔታ ባንኮች ያለ ችግር የሚተርፉበት ዕድል አላቸው ብለዋል፡፡

የባንኮች የትርፍ ምጣኔ ሊቀነስ የሚችለው ወይም ሊያጋጥማቸው ይችላል ብለው ካስቀመጧቸው ነጥቦች መካከል፣ ወደፊት ከባድ የሚሆንባቸው በአብዛኛው ጠንካራ ተፎካካሪ ሲመጣባቸው እንደሆነ የጠቀሱት የማክሮ ኢኮኖሚው ባለሙያው፣ አሁን ባለው የአገልግሎት አሰጣጥ ደረጃ የትርፍ ምጣኔያቸው ሊቀንስ የሚችልበት ዕድል እንደሌለ ገልጸዋል፡፡

spot_img
- Advertisement -spot_img

የ ጋዜጠኛው ሌሎች ፅሁፎች

- ማስታወቂያ -

በብዛት ከተነበቡ ፅሁፎች