Thursday, July 25, 2024
- Advertisment -
- Advertisment -

የአነስተኛዎቹ ዕድገት የብዙኃን ብልፅግና እንዲሆን

በወልደ አማኑኤል ጉድሶ

በአገራችን ምጣኔ ሀብታዊ ዕድገት ቀላል የማይባል ድርሻና ዘላቂነት ያለውን አስተዋጽኦ እያበረከቱ ካሉ የፋይናንስ ዘርፎች አነስተኛ የብድርና ቁጠባ ተቋማት ግንባር ቀደም ተጠቃሾች ናቸው፡፡ እነዚህም ተቋማት አብዛኛዎቹ በሚያስችል ደረጃ የደርግ መንግሥት መገርሰስን ተከትለው የተቋቋሙና አነስተኛ ገቢ ላላቸው ብዙኃን የኅብረተሰብ ክፍሎች በተለይም ደግሞ የቁጠባን ባህል በማስተማርና አነስተኛ ብድሮችን በማሠራጨት ተግባራት ላይ የተሰማሩ ናቸው፡፡ ተቋማቱ በእነዚህም አስተዋጿቸው ለብዙኃን የኅብረተሰብ ክፍሎች የሕይወታቸው አንቀሳቃሽ ሞተሮች ሆነው መቀጠላቸው መልካም ጅምር ነው፡፡ በዚሁ መንገድም ዘላቂነቱ እንደሚቀጥልም ጥርጣሬ የለም፡፡  

አነስተኛ የብድርና ቁጠባ ተቋማት የሚሰጧቸው አገልግሎቶችና ምርቶች፣ ቀደም ባሉት ዓመታት በአራጣ አበዳሪዎችና በመንደር ጉልበተኞች ያለ ርኅራኄ ያለችውን ይነጠቅ ለነበረው ኅብረተሰብ አማራጭ የዕድገት መንገድ ከመሆኑም ባሻገር፣ ይህም አማራጭ ኅብረተሰቡ ያለችውን ጥሪትና ቁራጭ የመሬት ይዞታ በእጁ ለማቆየት መልካም አጋጣሚ ነበርም ማለት ይቻላል፡፡

ሪፖርተር ጋዜጣ በጥር 16 ቀን 2013 ዓ.ም. በቢዝነስና ኢኮኖሚ ዓምዱ ገጽ 18 ላይ፣ በአገር አቀፍ ደረጃ አርባ ሦስት የማይክሮ ፋይናንስ ተቋማት እንደሚገኙና ከነዚህም መካከል ሠላሳ ዘጠኙ በአዋጅ የተሰጣቸውን ተልዕኮ እንደየአቅማቸው እየተወጡ ያሉ ስለመሆናቸው አስፍሯል፡፡ ጋዜጣው በመቀጠልም እስከ ሰኔ 2011 ዓ.ም. የአነስተኛ ብድርና ቁጠባ ተቋማት አጠቃላይ ተበዳሪዎች ቁጥር አምስት ሚሊዮን መድረሱንና የባንኮቹ ደግሞ 280 ሺሕ እንደሆነ አስነብቧል፡፡

ከዚህ ሪፖርት በትክክል መረዳት የምንችለው አነስተኛ የብድርና ቁጠባ ተቋማት በአገራዊ ልማት እንቅስቃሴ ድርሻቸው ጉልህ መሆኑን ብቻ ሳይሆን፣ የአነስተኛዎቹን ዕድገት ከፍ ማድረግ የሚያስችሉና የተሻሻሉ ዕርምጃዎችን ማልማት ከተቻለ ወደ ብዙኃን ብልፅግና ለማሸጋገር ሰፊ ዕድል እንዳለ ነው፡፡ እነዚህም ዕርምጃዎች ዕውን ከተደረጉ ከውስጣዊና ውጫዊ ደንበኞችና ባለድርሻ አካላት ጋር ያለው ተግባቦት የጨመረ ይሆናል፣ ፈጣንና ዘላቂ መሻሻል ማምጣት እንደሚቻልም ያሳያል፡፡

የየተቋማቱን የ2012 በጀት ዓመት አፈጻጸም ስንመለከትም፣ ያሰባሰቡት ተቀማጭ ገንዘብ መጠን 59.6 ቢሊዮን ብር ሲሆን ለብድር ያዋሉት መጠንም 41.3 ቢሊዮን ብር ነው፡፡ ይህ መረጃ የሚያሳየን የፋይናንስ ተቋማቱ አገራዊ ልማትን ለማሳለጥና የበርካቶችን ማኅበራዊ ሕይወት ወደ ተሻለ ደረጃ ለመለወጥ እየሠሩ መሆናቸውን ነው፡፡ ይህ አገራዊ ምጣኔ ሀብታዊ ዕድገት ከሁሉም በላይ የመንግሥትም ሆነ የግሉ ባንክ ባልተዳረሰባቸው ጠርዞች (ኮርነሮች) አገራዊ ልማቱን ማሳለጥ ብቻ ሳይሆን የባንክ ዘርፍ ተደራሽነትን የሚያሰፉ ናቸው፡፡

እነዚህም ተቋማት የሚያገለግሉትና እያገለገሉ ያሉት በአብዛኛው በታህታይ ዕርከን (grass root level) የሚባሉትንና ሐረጉ ብዙ ባይመጥንም “ከድህነት ወለል በታች” ወይም ወደ መካከለኛ የዕድገት ደረጃ ለመሸጋገር ቁርጠኝነት ያላቸውን የኅብረተሰብ ክፍሎች ነው፡፡ እነዚህም ማኅበረሰባዊ ክፍሎች በአገራችን የተለያየ አስተዳደራዊ ክልሎች የተለያየ መጠሪያ ያላቸው ናቸው፡፡ ጠቅለል ባለ ሁኔታ ሲታዩ ግን የከተማና ገጠር ደሃ ኅብረተሰብ፣ አርሶ አደሮች፣ አርብቶ አደሮች፣ ወጣቶች፣ ሴቶች፣ ተማሪዎች፣ አቅመ ደካሞች፣ መምህራን፣ በጥቃቅንና አነስተኛ ኢንዱስትሪዎች የተሰማሩ ኢንተርፕራይዞች፣ የመንግሥት ሠራተኞች፣ ወዘተ ናቸው፡፡

በዚህ ረገድ በአገር አቀፍ ደረጃ ፋና ወጊ በመሆን ከሃያ አራት ዓመታት በፊት ከተቋቋሙት አነስተኛ የብድርና ቁጠባ አክሲዮኖች መካከል የትግራዩ (ደደቢት)፣ የአማራው (አብቁተ)፣ የኦሮሚያው (የኦሮሚያ ብድርና ቁጠባ ተቋም)፣ የአዲስ አበባው (አዲስ ብድርና ቁጠባ ተቋም)፣ እንዲሁም ለደቡብና ሲዳማ ክልሎች አገልግሎት እየሰጠ ያለው ኦሞ ማይክሮ ፋይናንስ ተቋም ግዙፎቹ ናቸው፡፡ እነዚህም አምስቱ አነስተኛና የብድርና ቁጠባ ተቋማት የየራሳቸው ጠንካራና ደካማ አፈጻጸም፣ የአመራር ብቃት፣ የባለሙያዎች ቅንጅትና ቁርጠኝነት እንዲሁም ሙሰኝነትን ለመታገል ያላቸው ተነሳሽነትና አርዓያነት፣ ከደንበኞች ጋር ያላቸው አብሮ የመሥራትና የማደግ ዓላማና ራዕይ፣ ባለድርሻ አካላት ለየተቋሞቻቸው ድጋፍና ክትትል ለማድረግና ራዕይና ተልዕኳቸውን ለማሳካት ያለባቸው ልባዊ ቁርጠኝነት ወሳኝነት አላቸው፡፡

ተቋማቱ የሚሰጧቸው አገልግሎቶች/ምርቶች እንደየአካባቢዎቻቸው ነባራዊ ሁኔታ ለአብነት የኦሞ ማይክሮ ፋይናንስ ተቋምን ብንወስድ፣ በብድር ረገድ የወጣቶች ሥራ ዕድል ፈጠራ ብድር አገልግሎት፣ የሴቶች ብድር፣ የኢኔርጂ ዘርፍ ብድር፣ የኢንተርፕራይዞች ዘርፍ ብድር፣… ናቸው፡፡ በቁጠባ ረገድም የውዴታ ቁጠባ፣ የውዴታ ግዴታ ቁጠባ፣ የጊዜ ገደብ ቁጠባ፣ የሳጥን ቁጠባ እንዲሁም አነስተኛ ኢንሹራንስ አገልግሎት፣ ሞባይል ባንኪንግ አገልግሎትና ወለድ አልባ የግዥና ዱቤ አገልግሎቶች ናቸው፡፡

በዚህ ሁኔታ ኦሞ ማይክሮ ፋይናንስ ተቋም አገልግሎቶቹንና ምርቶቹን ከሚሰጣቸው የኅብረተሰብ ክፍሎች መካከል እንደ አንዳንድ ክልሎች በተለይም የአርብቶ አደር ማኅበረሰብ መኖሩ የተለየ ያደርገዋል፡፡ የአርብቶ አደር ማኅበረሰብ ቀደም ባሉ ሥርዓቶች በጣም የተረሳ  ከመሆኑም ባሻገር ኑሮው በጣም ያልተረጋጋና ከእንስሳት ጋር ከቦታ ወደ ቦታ እየተዘዋወረ የሚኖር ማኅበረሰብ ነው፡፡

እነዚህ ማኅበረሰቦች ከቅርብ ዓመታት ወዲህ ሙሉ በሙሉ በሚያሰኝ ደረጃ እንኳን ባይሆን፣ የግጦሽ ሣር ችግር የሚኖርበት ወይም አስከፊ ድርቅ የሚከሰትበት ወቅት ካልሆነ በስተቀር የተረጋጋ ኑሮ መኖር ጀምረዋል፡፡ ከተቋሙ ተበድሮ ማልማት ለምደዋል፡፡ ካላቸው ሀብት የቻሉትን ያህል ጥሪት መቆጠብም ጀምረዋል፣ ብድር ስጦታ ሳይሆን ዕዳ መሆኑን አውቀው በወቅቱ የመመለስን ባህል እያዳበሩ መጥተዋል፡፡

በመድረኩ የቀረበው የዓመቱ ስድስት ወራት ሪፖርት እንደሚያመለክተው ተቋሙ በአብዛኛዎቹ የዕቅድ አፈጻጸሞች ተስፋ ሰጪ እመርታዎችን አስመዝግቧል፡፡ የተቋሙ ዋና ዋና ተግባራት በሆኑት ደንበኛ ማፍራት፣ በማስቆጠብና በብድር ሥርጭት እንዲሁም በብድር ማስመለስ ተጨባጭ መሻሻሎችን ማሳየቱ ተብራርቷል፡፡

በሻሽመኔ ከተማ በተካሄደው የስድስት ወራት ዕቅድ ግምገማ ላይ ዋና ሥራ አስፈጻሚው አቶ ዓለማየሁ ኃይለ ጊዮርጊስ በመክፈቻ ንግግሩ ወቅት፣ ተቋሙ የዜጎችን ማኅበራዊ ሕይወት ለማሻሻልና በአገር አቀፍ እንዲሁም በክልል ደረጃ የተረጋጋ ምጣኔ ሀብታዊ ዕድገት ማምጣት በሚያስችል መልኩ በመንቀሳቀስ ላይ መሆኑን አስረድተዋል፡፡

ተቋሙ ከግብርናና ገጠር ልማት ቢሮና ከሌሎችም ባለድርሻ አካላት ጋር በቅንጅት ስለሚሠራም በየመኖሪያ አከባቢያዎቻቸው ለከብቶቻቸው የሚሆኑ መኖ ያመርታሉ፣ ባልተለመደ ሁኔታ በጓሮዎቻቸው አትክልትና ፍራፍሬ እያሳደጉ ራሳቸውንና ቤተሰቦቻቸውን የመመገብ ባህል እያዳበሩ ናቸው፡፡ በማሳዎቻቸው በቆሎና ማሽላ ማምረትና በነዚህም ጥረቶቻቸው ባገኙት ውጤት ምን ያህል ኋላ ቀር አኗኗር ይኖሩ እንደነበረ ግንዛቤ ጨብጠዋል፡፡ ይህም ኦሞ ማይክሮ ፋይናንስ ተቋም ለአርብቶ አደሮቹ እንደ አንድ አነስተኛ የብድርና ቁጠባ ተቋም ይሰጣቸው የነበረው የብድርና ቁጠባ አገልግሎት ምን ያህል ፍሬ እያፈራ እንደሆነ ማሳያ ነው፡፡

በደቡብ ክልል በደቡብ ኦሞና በአዲሱ አደረጃጀት ደግሞ በምዕራብ ኦሞ ዞኖች የሚኖሩ አርብቶና አርሶ አደር ማኅበረሰቦች ኦሞ የማይክሮ ፋይናንስ ተቋም በሚሰጣቸው አገልግሎቶችና ምርቶች ሕይወታቸውን አሻሽለዋል፡፡ አደጋዎች የሚከሰቱባቸው ወቅቶች ካልሆኑ በስተቀር የወሰዱትን ብድር ከመክፈል ጀምሮ ለሌሎችም ማኅበራዊ አኗኗሮች ዕድገት ሲሉ በቋሚ ቦታዎች ተረጋግተው መኖር ጀምረዋል፡፡ ይህ ጅምር እንቅስቃሴ የተናጠል ዕድገታቸውን ወደተሻሻለና ዘመናዊ የብልፅግና መስመር ሊያመራ የሚገባ ይመስለኛል፡፡

የአነስተኛዎቹ ዕድገት የብዙኃን ብልፅግና ሊሆን የሚችለው፣ በኦሞ ማይክሮ ፋይናንስ ተቋምም ሆነ በሌሎች አገራዊ የፋይናንስ ተቋማት ከወቅቱ ነባራዊ ሁኔታና የማኅበረሰቡ አካባቢያዊ አቅም ጋር የተገናዘቡ አገልግሎቶችና ምርቶች እየተሻሻሉ ሲቀርቡለት ነው፡፡ አዳዲስ አገልግሎቶችና ምርቶች በአዲሱ እየተተኩና እየተሻሻሉ መቅረብ አዳዲስ ደንበኞችን በብዛት ለማፍራት ጠቃሚ መነሻ ይኖረዋል፡፡ ይህንኑ አዲስ አገልግሎት ከአዲስ አስተሳሰብ ጋር አቀናጅቶ የሚያሳልጥ አመራርና ባለሙያ መኖር ደግሞ የግድ ይሆናል፡፡

የአነስተኛዎቹ ዕድገት ወደ ብዙኃን ብልፅግና እንዲሸጋገር ለሚደረጉ ጥረቶች ማሳያ፣ አንድ በሀዋሳ ከተማ ባህል አዳራሽ ክፍለ ከተማ የሚኖሩና አርዓያነት ያላቸውን ደንበኛ ለአንባቢ ማቅረቡ አስተማሪ ይሆናል ብዬ እገምታለሁና እነሆ፡፡ ደንበኛው በሀዋሳ ከተማና አከባቢው በነበሩ የመንግሥት እርሻ ጣቢያዎች ይሠሩ የነበሩ ናቸው፡፡ የቀድሞ የመንግሥት እርሻ ልማቶች መዳከምን ተከትሎ እርሳቸውም የመፈናቀል ዕድል ይገጥማቸዋል፡፡ በዚህን ጊዜ ነበር ደንበኛው ከኦሞ ማይክሮ ፋይናንስ ተቋም ጋር ግንኙነታቸውን መመሥረት የጀመሩት፡፡

አቶ ደሳለኝ ተክሌ የተጠቀሰው ዕድል ሲገጥማቸው አንዲት ሲንጀር የልብስ ስፌት መኪናና ሥራውን መሥራት የሚያስችላቸውን ዕውቀት ጉልበትና ጊዜ ነበራቸው፡፡ ተስፋ አልቆረጡም፡፡ አልደከማቸውም፡፡ የግድ የራሳቸውንና የቤተሰቦቻቸውን ህልውና ለማቆየት በዚህችው የስፌት መኪና ጥቃቅን የቆዳ ውጤቶችን ማምረት ጀመሩ፡፡ ለብስክሌት ኮርቻ የሚሆኑ የቆዳ ውጤቶችን አሳምረው በማዘጋጀት በደንበኞች ዘንድ ተወዳጅ እየሆኑ መጡ፡፡ የምርታቸው ተፈላጊነትና ተወዳጅነት እየጨመረ በመጣ ቁጥር ሥራውን ማስፋፋት የሚያስችል የፋይናንስ እጥረት አጋጠማቸው፡፡ ይህንኑ የፋይናንስ እጥረት ለአንድ የልብ ጓደኛቸው ሲያማክሩ በኦሞ ማይክሮ ፋይናንስ ተቋም እየቆጠቡ መበደር እንደሚችሉና ሄደው ተጨማሪ መረጃ ማግኘት እንዳሉባቸው ያሳስባሉ፡፡ ደንበኛም ሆኑ፡፡

ከተቋሙ ጋር ከአስራ ስድስት ዓመታት በላይ ደንበኝነት ያላቸው አቶ ደሳለኝ ከኦሞ ማይክሮ ፋይናንስ ተቋም ለመጀመሪያ ጊዜ የተበደሩት የገንዘብ መጠን 20 ሺሕ ብር ብቻ ሲሆን፣ በዚህችው ገንዘብ የተለያዩ ልብሶችንና የብስክሌት ኮርጃዎችን እየሰፉ መሽጥ ጀመሩ፡፡ ከገበያው ተፈላጊነትና ከደንበኞቻቸው ጋር ካላቸው ተግባቦት የተነሳ ብድራቸውን የመክፈያ ጊዜ ሳይደርስ አጠናቀው በመክፈል ለሁለተኛ ጊዜ 50 ሺሕ ብር ተበደሩ፡፡ ይህንን ሁሉ ሲያደርጉ መበደር ብቻ ሳይሆን ቁጠባቸውንም አላቋረጡም፡፡ እንደዚያ እያሉ በደንበኝነታቸው የብድር መጠኑን ከፍ እያደረጉ በመምጣት ሦስት መቶ ሺሕ ብር፣ አምስት መቶ ሺሕ ብር፣ … ድረስ አደረሱ፡፡ ሥራቸውንም እንደ ቀድሞው በጥቃቅን ልብሶችና በብስክሌት ኮርቻ ብቻ መወሰናቸውን ትተው ወደ ድንኳን ሥራ ይሸጋገራሉ፡፡ በአሁኑ ጊዜ አቶ ደሳለኝ ከስምንት ሚሊዮን ብር በላይ ካፒታል አላቸው፡፡ በርካታ መኝታ ክፍሎች ያሏቸው ባለ ስድስት ፎቅ ፔንሲዮንና ባለሦስት ፎቅ መኖሪያ ቤትና ሌሎችም ሥራቸውን የበለጠ ማስፋፋት የሚያስችሉ ዕቅዶች አሏቸው፡፡ የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ በተከሰተበት ጊዜ ፔንሲዮናቸውን ለሦስት ወራት የሕክምና ባለሙያዎች በነፃ እንዲጠቀሙም አድርገዋል፡፡

ከሁሉም ነገር በላይ አቶ ደሳለኝ ተክሌ የአነስተኛዎቹ ዕድገት የብዙኃን ብልፅግና እንዲሆንም ክህሎታቸውን አካፍለውና ሙያውን አሠልጥነው የራሳቸውን ድርጅት እንዲከፍቱ ያደረጓቸው ወጣቶች መኖራቸውን የገለጹ ሲሆን፣ በትጋትና ቁርጠኝነት ሠርቶ የመለወጥን ባህል ለልጆቻቸውና ለባለቤታቸው ጭምር ማውረሳቸውን በእርግጠኝነት ይናገራሉ፡፡ በመሆኑም የኚህ ባለሀብት ታታሪነትና መለወጥ እንዲሁም የኦሞ ማይክሮ ፋይናንስ ተቋም የሥራ ባህል ግንዛቤ ሰጪነት ለሌሎችም ተቋማት መልካም ተመክሮ ነውና የሚመለከታቸው አካላት በትጋትና በቁርጠኝነት ቢሠሩ የተሻለ አገራዊ ውጤት ማስመዝገብ ይቻላል፡፡  

ስለዚህም የአነስተኛዎቹ ዕድገት የብዙኃን ብልፅግና እንዲሆን በተቋማቱ ዘመናዊ መልካም አስተዳደርን ማስፈን፣ አገራዊ ጠቀሜታ ስላለው አንዱ አደረጃጀት ከሌላው ጠቃሚ ልምድ የሚማርባቸውን አካሄዶች መፍጠር፣ በአመራሩና ባለሙያው ሊፈጸም የሚችለውን ኪራይ ሰብሳቢነት አምርሮ መታገል፣ ተግባራት በሠለጠነ ባለሙያና ብቁ አመራር ቅንጅት እንዲመራ ማድረግ፣ ዘመናዊ የገንዘብ ዝውውር፣ ክፍያና ሌሎችንም የመረጃ መመጋገብ ሥርዓቶችን እውን ማድረግ፣ የብሔራዊ ባንክን የቁጥጥርና ክትትል ሪፖርት በአግባቡ መፈጸም፣ … ለበለጠ ውጤት ስኬት ያበቃል፡፡ ለልዩ ልዩ የኅብረተሰብ ክፍሎች ሥራና የሥራ ዕድል ይፈጥራል፡፡ ሰላም ለሁላችን!!

ከአዘጋጁጽሑፉ የጸሐፊውን አመለካከት ብቻ የሚያንፀባርቅ መሆኑን እየገለጽን፣ በኢሜይል አድራሻቸው [email protected] ማግኘት ይቻላል፡፡   

spot_imgspot_img
- Advertisment -

በብዛት የተነበቡ ፅሁፎች

Related Articles