Thursday, February 2, 2023
- ማስታወቂያ -
- ማስታወቂያ -

በውጭ ባንኮች ያልተወራረደ ሒሳብ ያለባቸው ባንኮች ዕዳቸውን እስኪከፍሉ ኤልሲ እንዳይከፍቱ ተወሰነ

- ማስታወቂያ -

ተዛማጅ ፅሁፎች

ከውጭ ምንዛሪ አጠቃቀምና ብድር አሰጣጥ ጋር ተያይዞ በውጭ ባንኮች ያልተወራረደ ሒሳብ ያለባቸው ባንኮች ዕዳቸውን እስኪያወራርዱ ድረስ ተጨማሪ ሌተር ኦፍ ክሬዲት (ኤልሲ) እንዳይከፍቱ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ አሳሰበ፡፡

የሪፖርተር ምንጮች እንደገለጹት፣ ሌተር ኦፍ ክሬዲት ኤልሲ በመክፈት የሚፈቅዱትን የውጭ ምንዛሪ ብድር በአግባቡ ውጭ ላለው ባንክ መክፈልና አለመክፈላቸውን ለማረጋገጥ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ባደረገው ፍተሻ፣  ወደ ሰባት የሚደርሱ ባንኮች ከፍተኛ ያላወራረዱት ሒሳብ እንዳለባቸው አረጋግጧል፡፡ በዚሁ መሠረት ለጊዜው ኤልሲ እንዳይከፍቱ በደብዳቤ አሳውቋቸዋል፡፡

 እነዚህ ባንኮች ኤልሲ ከፍተው የፈቀዱትን የውጭ ምንዛሪ ከኢትዮጵያ ውጭ ላለው ባንክ መክፈልና ሒሳባቸውን ማወራረድ ሲገባቸው፣ ይህንን ሒሳብ ሊከፍሉ በሚችሉበት ወቅት ባለመክፈላቸው እየቀረበ ባለ አቤቱታ መሠረት ብሔራዊ ባንክ ወደ ዕርምጃ ሊገባ እንደቻለም ተጠቅሷል፡፡  

ይህንኑ ጉዳይ በሚመለከተው የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ መመርያ መሠረት አንድ ባንክ ሌተር ኦፍ ክሬዲት ከከፈተ በኋላ ሒሳቡን በውጭ በሚገኘው ባንክ ለደንበኛው የፈቀደውን ያህል የውጭ ምንዛሪ መክፈል ይኖርበታል ተብሎ የተቀመጠው በሦስት ወር ውስጥ ሲሆን፣ አብዛኛዎቹ ባንኮች ግን ለዓመታት ያላወራረዱት ሒሳብ አለባቸው ተብሏል፡፡

አሁንም ብሔራዊ ባንክ ሰሞኑን የወሰደው ዕርምጃ በጣም ብዙ የተከማቸ ዕዳ ያለባቸውን ለይቶ ስለመሆኑም ያገኘነው መረጃ ያስረዳል፡፡  

ባንኮቹ በውጭ ባንክ በኩል ማወራረድ የነበረባቸውን ገንዘብ ባለማወራረዳቸው እየፈጠረ ያለውን ተፅዕኖ ከግምት ውስጥ በማስገባት ሰሞኑን የተወሰደው ዕርምጃ አስተዳደራዊ ቅጣትንም ያካተተ ስለመሆኑ ለማወቅ ተችሏል፡፡  

ከዚህ ቀደም ለኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ በቀረበ አቤቱታ መሠረት ደቡብ ግሎባል ባንክ እንዲህ ያለውን ሒሳብ ባለመክፈሉ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ የደቡብ ግሎባልን የ2012 የትርፍ ክፍፍል እንዳይፈጸም ማገዱ ይታወሳል፡፡

በኅዳር ወር 2013 ዓ.ም. ደቡብ ግሎባል ባንክ ዓመታዊ ጠቅላላ ጉባዔ ለማካሄድ በተሰናዳበት ወቅት ከብሔራዊ ባንክ በደረሰው ደብዳቤ መሠረት ለውጭ  ባንክ መክፈል ያለበትን ገንዘብ በወቅቱ ባለመክፈሉ ይህ እስኪጣራ ድረስ የትርፍ ክፍፍሉን እንዳያካሂድ በሰጠው ትዕዛዝ መሠረት እስካሁን የትርፍ ክፍፍሉ አልተካሄደም፡፡

ከደቡብ ግሎባል ባንክ ያገኘነው መረጃ እንደሚያመለክተው፣ የትርፍ ክፍፍሉ እስካሁን ያልተለቀቀ ሲሆን፣ ብሔራዊ ባንክ በራሱና በውስጥ ኦዲተር የባንኩን ሒሳብ እስካሁን እየመረመረ ነው ተብሏል፡፡ በሌላ በኩል ደግሞ ባንኩ ያለበትን የውጭ ባንክ ዕዳ እያቃለለ በመሆኑ በቅርቡ የታገደው የትርፍ ክፍፍል ይለቀቅለታል ተብሎ እየተጠበቀም ነው፡፡

ብሔራዊ ባንክ ሰሞኑን የወሰደው ዕርምጃ መነሻ የሆነው ይህ የደቡብ ግሎባል ባንክ አልከፈለም የተባለው የውጭ ባንክ ገንዘብ መጣራት ከጀመረ በኋላ መሆኑ አንዱ ምክንያት ሲሆን፣ ለኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ከውጭ ባንኮች የሚቀርበው ጥያቄም ገፊ ምክንያት ነበር ተብሏል፡፡

ከኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ያገኘነው መረጃ እንደሚያመለክተው፣ ዕርምጃው የተወሰደው አንዳንድ ባንኮች ኤልሲ ከፍተው በውጭ አገር ለሚገኝ ዕቃ አቅራቢው ባንክ መክፈል የሚገባቸውን የውጭ ምንዛሪ ሳይከፍሉ መቆየታቸው የአገር ስም እያስነሳ በመሆኑም ነው፡፡

የአንዳንዱ የዕቃ አቅራቢ ባንኮች በቀጥታ ለብሔራዊ ባንክ በደብዳቤ ጭምር እገሌ የሚባለው ባንክ ክፍያ ሊፈጸምልን አልቻለም በሚል እየጠየቁ በመሆኑና ይህ ደግሞ የአንድ ባንክ ጉዳይ ሳይሆን እንደ አገር የሚያሳስብ ስለሆነ ባንኮቹ ያለባቸውን ዕዳ እንዲከፍሉ ለማድረግ የተወሰደ ዕርምጃ መሆኑንም ይኸው የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ መረጃ ያመለክታል፡፡

በጥቅል ሲታይ እንዲህ ያለው ዕዳ መከማቸት የኢትዮጵያ ባንኮች አይከፍሉም ወደሚል የሚወስድ በመሆኑ ዝም ሊባል የማይገባና በቶሎ መታረም ያለበት ስለሆነ ዕርምጃ ተወስዷል፡፡ ምክንያቱም እንዲህ ያለው ተደጋጋሚ የውጭ ባንኮች ጥያቄ ከአገር አንፃር ሊያሳድር የሚችለው ተፅዕኖ እንዲሁም ገጽታ ላይ የሚያሳርፈው አሉታዊ ተፅዕኖ ስላለ በቶሎ እንዲስተካከል ለማድረግ ለተወሰነ ጊዜ ከፍተኛ ጫና ያለባቸው ባንኮች ዕዳቸውን እስኪያቃልሉ ድረስ ሌተር ኦፍ ክሬዲት እንዳይከፍቱ በደብዳቤ እንዲያውቁት መደረጉን ለመረዳት ተችሏል፡፡

ይህ ደብዳቤ የደረሳቸው ባንኮች ከብሔራዊ ባንክ ጋር የመከሩበት ሲሆን፣ በመመርያው የተቀመጠውን አስተዳደራዊ ቅጣት ተቀጥተው ኤልሲ አትክፈቱ የሚለው የብሔራዊ ባንክ ትዕዛዝ ግን እንዲታይላቸው ጠይቀዋል፡፡ ትዕዛዙ ከተተገበረ ባንኮች አደጋ ላይ የሚወድቁ በመሆኑ ይህ ታሳቢ መደረግ እንዳለበት አቤት ያሉ ሲሆን፣ አቤቱታቸው እስካሁን አዎንታዊም ሆነ አሉታዊ መልስ አላገኘም፡፡

እንደ ምንጮች ገለጻ፣ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ አሁን አደረገ በተባለው ማጣራት የተወሰኑ ባንኮችን በተመሳሳይ ተግባር ያገኘ ቢሆንም፣ ሁሉም ባንኮች በሚባል ደረጃ ለከፈቱት ኤልሲ በውጭ ባንክ ይከፈል ብለው ያዘዙት የውጭ ምንዛሪ ጊዜውን ጠብቆ እየተከፈለ አይደለም፡፡

አንዳንድ ባንኮች እንደውም የሁለትና የሦስት ዓመት ክፍያ ያለባቸው መሆኑን የሚጠቁመው የምንጮች መረጃ፣ ዓመታት ያስቆጠረ ያልተከፈለ ዕዳ እያለ አሁንም አልሲ እንዲከፍቱ የሚፈቀድ ከሆነ ዕዳቸውን ማብዛት ይሆናል የሚሉ ወገኖች በኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክን ዕርምጃ ትክክለኛነት ላይ ይስማማሉ፡፡

የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ውሳኔ ግን በትክክል የሚተገበር ከሆነ አንደገኛ ነው የሚሉት ወገኖች ደግሞ ባንኩ ዕርምጃውን መልሶ ማጤን እንዳለበት ያመለክታሉ፡፡

ባንኮች ኤልሲ ከፈቀዱ በኋላ 30 በመቶውን ለውጭ ባንክ በመክፈል የደንበኛቸው ቀሪ የውጭ ምንዛሪ በውጭ ባንኮች በኩል ክፍያ ለሚፈጸምለት ባንክ ወቅቱን ጠብቆ ያለመከፈሉ ነገር የአገር ገጽታ ማበላሸቱ ብቻ ሳይሆን ባንኮቹን ራሳቸውን የሚጎዳ መሆኑ ነው፡፡ ይኽም ጉዳት ከአገር ጉዳት ጋር የሚያያዝ መሆኑን የሚጠቁሙት ምንጮች፣ እነዚህ ባንኮች መክፈል ያለባቸውን ዕዳ ባዘገዩት ቁጥር ዕዳውን የሚከፍሉት አሁን ባለው የውጭ ምንዛሪ ዋጋ በመሆኑ ያለአግባብ አገሪቱ የውጭ ምንዛሪ እንድታወጣ የሚያደርግ መሆኑም መታሰብ አለበት ይላሉ፡፡

ክፍያው ከተፈጸመ በኋላ 70 በመቶውን ለከፈለው የውጭ ባንክ ባንኮቹ መክፈል የሚኖርባቸው በሦስት ወራት ጊዜ ውስጥ ቢሆንም፣ ብዙዎቹ ባንኮች ይህንን እያደረጉ ያለመሆኑ የባንኮችንም ወጪ የሚያንር እንደሆነ አመልክተዋል፡፡

በተለይ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ የብር ምንዛሪ ለውጥ መደረጉ፣ አንድ ዶላር በ35 ብር ይመነዘር በነበረ ጊዜ ኤልሲ ከፍቶ ያበደረ ባንክ በወቅቱ ባለመክፈሉ አሁን ባለው በ42 ብር ታስቦ ሲከፍል ችግሩ ብዙ ነገሮችን የሚነካካ በመሆኑ በዚህ ዙሪያ ያለው አሠራር መስተካከል እንዳለበትም የገለጹ አሉ፡፡

ብሔራዊ ባንክ እያደረገ ባለው ማጣራት እያገኘ ነው በተባለው መረጃ መሠረት እነዚህ በአግባቡ ሒሳባቸውን ያላወራረዱ ባንኮች ሒሳባቸውን እስኪያወራርዱ ድረስ ኤልሲ በመክፈት ደንበኞችን እንዳያስተናግዱ የሚለው ዕርምጃ ባንኮቹ ላይ ከፍተኛ ተፅዕኖ ይፈጥራል በሚለው አስተያየት ላይ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክም ይስማማል፡፡ ግን በሥርዓቱና በአግባቡ መሠራት ስላለበት ማስተማሪያም ስለሚሆን የተወሰነውን ዕርምጃ ይተገብራል የሚል እምነት አሳድሯል፡፡

በዚሁ ጉዳይ ላይ ያነጋገርናቸው አንዳንድ የባንክ የሥራ ኃላፊዎች ብሔራዊ ባንክ የተጠቀሰውን ዕርምጃ የሚተገብር ከሆነ በጣም የሚያሳስብ ጉዳይ ነው ይላሉ፡፡

ከውጭ ባንኮች ጋር ባለ ውል መሠረት የኢትዮጵያ ባንኮች በወቅቱ ማወራረድ የነበረባቸውን ገንዘብ በቶሎ ያለማወራረድ ችግር እንዳለ የሚጠቁሙት እኝሁ የባንክ ኃላፊዎች፣ ባንኮቹ የውጭ ምንዛሪ እጥረት ስላለባቸው በቶሎ ለውጭዎቹ ባንኮች መክፈል ባይችሉም የውጭ ምንዛሪ ባገኙ ቁጥር ግን ይህንን ሒሳብ ለመቀነስ ይጥራሉ፡፡ ይህ ሁሉ የሚሆነው ካለው የውጭ ምንዛሪ እጥረት አንፃር ስለሆነ ብሔራዊ ባንክ ይህንን ግምት ውስጥ ማስገባት ነበረበት ይላሉ፡፡

አጣብቂኝ ውስጥ የሚገቡት እያንዳንዱ የውጭ ምንዛሪ ግኝታቸው 30 በመቶውን እየተቀነሰ በብር ተለውጦ ለብሔራዊ ባንክ የሚገባ በመሆኑ ያለባቸውን ዕዳ ለመክፈል ያላስቻላቸው ስለሆነ ችግሩ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክም ነው ብለው ይሞግታሉ፡፡

ከፍተኛ ክፍያ አለባቸው ያላቸውን ባንኮች ብሔራዊ ባንክ ኤልሲ  እንዳያስተናግዱ የሚያደርግ ከሆነ፣ ባንኮቹን አደጋ ላይ ይጥላል የሚባለውም አሁን ካለው የአገሪቱ የባንክ ኢንዱስትሪ ውስጥ ባንኮች የቱንም ያህል የውጭ ምንዛሪ ቢያጥራቸው፣ ለገቢ ንግድ ኤልሲ ከፍተኛው የሚፈቅዱት ብድር ከሌሎች የባንክ አገልግሎቶቻቸው የበለጠ የሚያተርፉበት በመሆኑ ክልከላው ከተደረገ የባንኮችን ህልውና ይፈታተናል የሚል እምነት አለ፡፡

ሌሎች አስተያየት ሰጪዎች ደግሞ ችግሩ የተከሰተው ባለው መመርያ መሠረት ብሔራዊ ባንክ ቁጥጥር እያደረገ  ካለመሆኑ ጋር ያያይዙታል፡፡ ከዚህ ጋር የተያያዘው መመርያ ባንኮች ክፍያውን መክፈል ያለባቸው በሦስት ወር ውስጥ ነው ይላል፡፡ ይህንን የተላለፈ ሕጋዊ ዕርምጃ እንደሚወሰድበት ያመላክታልና በዚሁ መመርያ መሠረት ብሔራዊ ባንክ ከሥር ከሥር ይህንን በመፈተሽ ዕርምጃ ቢወስድ ኖሮ ችግሩ ባልተፈጠረ ነበር በማለት ሐሳባቸውን ይገልጻሉ፡፡

አሁን ባለው ሁኔታ ብዙዎች ባንኮች ለገቢ ንግድ የሚከፍቱት ኤልሲና ብድር ዋነኛ የትርፍ ምንጫቸው ከመሆን አልፎ እንደ አንድ መወዳደሪያ እየታየ በመሆኑ ብዙዎቹ ባንኮች ኤልሲ ከፍተው ብድር ለመስጠት የሚያደርጉት ጥረት ሁኔታውን አባብሶታል የሚሉም አሉ፡፡

ብሔራዊ ባንክ የወሰደው ዕርምጃ አግባብ ነው የሚሉ ወገኖች ከዚህ በኋላ ተመሳሳይ ችግር እንዳይፈጠር ከተፈለገ ለዚህ ተበሎ የወጣው መመርያ ተጨማሪ ማሻሻያዎች ተደርገውበት ቁጥጥሩን ማጥበቅ ያስፈልጋል ይላሉ፡፡ ካልሆነ አሁንም የአገርን ስም የሚያስነሱ ተግባራት ሊቀጥሉ ይችላሉ የሚል አተያይም አላቸው፡፡

spot_img
- Advertisement -spot_img

የ ጋዜጠኛው ሌሎች ፅሁፎች

- ማስታወቂያ -

በብዛት ከተነበቡ ፅሁፎች