Tuesday, January 31, 2023
- Advertisement -
- Advertisement -
ማኅበራዊ‹‹ጆሮ ዳባ…›› የተባለው የሴቶች ንፅህና መጠበቂያ

‹‹ጆሮ ዳባ…›› የተባለው የሴቶች ንፅህና መጠበቂያ

ቀን:

ሲጠቀሙት የሚያቃጥል፣ ርጥበት አምቆ የማይዝ፣ የማይመችና የውስጥ ሱሪ ላይ ተጣብቆ የሚቀር፣ ሲለውም በጥቅም ላይ እያለ የሚቦጨቅ የንፅህና መጠበቂያ ለገበያ መቅረቡ ዕሙን ነው፡፡ አንዳንዶች የዚህኛው ምርት  ያቃጥላል፣  ያሳክካል ሌሎች ደግሞ ገና ጥቅም ላይ ሳያውሉት እንደሚፈረፈር ይናገራሉ፡፡

እነዚህ የንፅህና መጠበቂያዎች ብዙ ችግሮች ያሉባቸው ከመሆኑ በበለጠ ዋጋቸው አይቀመሴ ከሆነም ዓመታትን አስቆጥረዋል፡፡ የዋጋው ጉዳይ የሴቶች መብት ተሟጋቾች፣ በጎ ፈቃደኞችና መሰል ሥራ ላይ የተሰማሩ ድርጅቶች ንቅናቄ በማድረጋቸው ምርቱን ለሚያመርቱና ከውጭ ለሚያስመጡ ድርጅቶች የታክስና የቀረጥ ነፃ መደረጉ ይታወሳል፡፡
በዚህም ‹‹አሁን አሁን ከፔሬድ (ወር አበባ) ይልቅ፣ ከሆድ ቁርጠትና የወገብ ሕመም የበለጠ የሚያመኝ ወጪው ነው፤›› የሚሉ እንስቶችም አይታጡም፡፡  በዚያ ላይ ወደ ገበያው አዲስ ሆነው ሲቀላቀሉ የሚመቹ ይሆኑና ከጊዜ በኋላ እየተበላሹ የሚመጡ መሆናቸውም ሌላው ችግር ነው፡፡

ዋጋውም ቢሆን አቅምን የሚፈትሽ መሆኑ አልቀረም፡፡ በተለይም በአንድ ቤተሰብ ውስጥ ብዙ እንስቶች ካሉ ችግሩን በይበልጥ ያውቁታል፡፡ በገጠራማዎቹ የኢትዮጵያ አካባቢዎችማ የተሻሻሉ የንፅህና መጠበቂያዎችን ማግኘት አይደለም ለሚጠቀሙት ጨርቅ ማጠቢያ ውኃና ሳሙና ማግኘቱም ቅንጦት ነው፡፡ የተሻሻሉ የንፅህና መጠበቂያዎችን አስመልክቶ በአብዛኛው ትኩረት የተደረገው ተደራሽነቱ ላይ እንጂ ጥራቱ ላይ ባለመሆኑ ለችግሩ ዕልባት አልተገኘም፡፡

የሴቶች መብት ተሟጋቾች፣ በጎ ፈቃደኞች፣ ሴቶችን የሚመለከቱ የመንግሥት ሴክተሮች ሰሞነኛ ንቅናቄ አድርገውበት ከነበሩት ጉዳዮች ውስጥ የወር አበባ የንፅህና መጠበቂያ ዋጋ ተጠቃሽ ነው፡፡ በንቅናቄውና መሰል ውትወታዎች ምክንያት የገንዘብ ሚኒስቴር ለሴቶችና ሕፃናት ንፅህና መጠበቂያዎች ከቀረጥ ነፃ ማሻሻያ ማድረጉ ይታወሳል፡፡
ሪፖርተር በተለያዩ የገበያ ማዕከሎችና አነስተኛ ሱቆች ተዘዋውሮ እንደቃኘው፣ የአንድ የሴቶች ንፅህና መጠበቂያ እንደ ዓይነቱ 35 ብር ጀምሮ እስከ 60 ብር እና ከዚያ በላይ እየተሸጠ መሆኑን ተመልክቷል፡፡ የአገር ውስጡ በአብዛኛው ከስምንት እስከ አሥር ፓድ የሚይዝ ሲሆኑ የውጪው ከሰባት ፓድ ጀምሮ ይይዛል፡፡ አቅርቦቱም ቢሆን አንዳንድ መሸጫዎች ላይ በተለይም ከውጭ አገሮች የሚገቡ የወር አበባ ንፅህና መጠበቂያዎች (ሞዴስ) ከጥቂት ቦታዎች ውጪ አይገኙም፡፡ ቢገኙም እንኳን ዋጋቸው 60 ብርና ከዚያ በላይ ነው፡፡

የገንዘብ ሚኒስቴር  በንፅህና መጠበቂያ ቀረጥ ላይ ያደረገው ማሻሻያ በአገር ውስጥ ለሚያመርቱ ድርጅቶችም ጭምር ነው፡፡ ጥሬ ዕቃው ከታክስ ነፃ መደረጉ ደግሞ አገር ውስጥ የሚያመርቱ ድርጅቶችን ለማበረታታትና ምርቱ ላይ የዋጋ ማሻሻያ እንዲደረግ ታስቦ ነበር፡፡ ከውጭ ለሚገቡ ደግሞ ቀድሞ ተጥሎባቸው የነበረው 30 በመቶ የታክስ ምጣኔ ወደ 10 በመቶ ዝቅ እንዲል ተደርጓል፡፡ የታክስና የቀረጥ ነፃ መመርያውን ገንዘብ ሚኒስቴር ካወጣው ጀምሮ  ቢተገበርም፣ አሁንም ገበያው ላይ ያለው ዋጋ ማሻቀቡ እንደቀጠለ ነው፡፡ 
ሚኒስቴሩ መመርያውን ካፀደቀበት ጊዜ ጀምሮ ያስተላለፋቸውን የታሪፍ ማሻሻዎች ወዲያው ሲስተም ላይ መተግበር ጀምሯል፡፡ ታሪፍ ሲስተም ላይ ከገባ በኋላ ከተወሰነበት ጊዜ ጀምሮ መሥፈርቱን ለሚያሟሉ ከቀረጥ ነፃ እየተስተናገደ መሆኑን ከጉምሩክ ኮሚሽን ያገኘነው መረጃ ያሳያል፡፡

የጉምሩክ ኮሚሽን የኦፕሬሽን ዘርፍ ምክትል ኮሚሽነር አቶ አዘዘው ጫኔ ለሪፖርተር እንደገለጹት፣ ለምሳሌ የምግብ ፍጆታ ዕቃዎችን መንግሥት ከቀረጥ ነፃ ቢያደርግም ገበያ ላይ እየተሸጡ ያሉት በነበረው ዋጋና ከዚያ በላይ ነው፡፡ በተመሳሳይ መልኩ የሴቶች የንፅህና መጠበቂያ (ሞዴስ) መንግሥት በአገር ውስጥ ለሚያመርቱ ከታክስ ነፃ፣ ለአስመጪ ድርጅቶች ደግሞ 30 በመቶ ወደ አሥር በመቶ ታክስ ቢቀንስም ዋጋው ግን በነበረበት እንደውም ጨምሮ ይታያል፡፡ የታክስ የክፍያ ሥርዓት ዜሮ ስለሆነ ብቻ የገቢ ዕቃ ስለተደጎመም ውጤታማ ላይሆን ይችላል፡፡ አምራቾች በበቂ ሁኔታ ምርት ማቅረብ የሚጠበቅባቸው ሲሆን፣ ገበያውን መስበርና የመሸጫ ዋጋቸው በዚያ ደረጃ መቀነስ እንዳለባቸውም አቶ አዘዘው ይናገራሉ፡፡

ሁሉም ምርቶች ላይ የዚህ ዓይነት ችግር ይከሰታል የሚሉት አቶ አዘዘው፣ ለምሳሌ ብረት አገር ውስጥ ይመረታል፣ ነገር ግን ከውጭ ይገባል፡፡ በዚህም አገር ውስጥ አምራቾች ወይ በጥራት አሊያም በብዛት፣ በዋጋ ተወዳዳሪ ሳይሆኑ ይቀራሉ፡፡
በዚህ ብቻ ሳይሆን የሰዎች ምርጫ በዚሁ ልክ የተለያየ የሚሆንበትን አጋጣሚ ታሳቢ ማድረግ ይገባል በማለት ያስረዳሉ፡፡ ለምሳሌ የአገር ውስጥ ጫማና አልባሳትን ምን ያህል ሰዎች ይፈልጉታል? በዚህና በመሰል ችግሮች መመርያው ቢወጣም በአንድ ተቋም ብቻ ጥያቄው ሊመለስና ችግሩ ሊፈታ አይችልም፡፡ በዋናነት አገር ውስጥ አምራቾች በዋጋም በምርትም ተወዳዳሪ ሆነው መገኘትን ይጠይቃል ያሉት አቶ አዘዘው፣ በጊዜ ሒደት ለውጥ ሊመጣ የሚችል ይሆናል ይላሉ፡፡

የሴቶች የንፅህና መጠበቂያዎች ጥራት እስከ ምን?

የሴቶች የንፅህና መጠበቂያ ደረጃ ዩኒሴፍን፣ የተለያዩ ማኅበራትንና  ባለድርሻ አካላትን በማስተባበር በሁለት ደረጃዎች (ስታንዳርድ) ጥቅም ላይ ውለዋል፡፡ የኢትዮጵያ ጥራትና ደረጃዎች ኤጀንሲ የደረጃ ዝግጅት ዳይሬክተር አቶ ይልማ መንግሥቱ እንደገለጹት፣ የመጀመርያው ማለትም ድጋሚ ጥቅም ላይ የሚውሉ የሴቶች ንፅህና መጠበቂያዎችን የሚያመርቱ ድርጅቶች የጨርቆቹን ዓይነት፣ ከአለርጂና ርጥበትን ከመምጠጥ ጋር የተገናኙ መሥፈርቶች ተያይዘው ወጥቶላቸዋል፡፡ በዚህም በድጋሚ ጥቅም ላይ የሚውለው (የሚታጠበው)  የሴቶች ንፅህና መጠበቂያ በደረጃ አዘገጃጀት ላይ ችግር እንዳልገጠመ ያብራራሉ፡፡ 

በሁለተኛው ዘመናዊ የሚባለው ለአንድ ጊዜ የሚያገለግለው የንፅህና መጠበቂያ በአብዛኛው ጥሬ ዕቃውም ሆነ ምርቱ ከውጭ የሚገባ ነው፡፡ የዚህ ምርት ደግሞ አንዳንዱ ጥቅም ላይ ሳይውል የሚበጣጠስ፣ አለርጂ የሚፈጥርና ትክክለኛ ጥሬ ዕቃ ከመምረጥ ጋር በተያያዘ ዘርፈ ብዙ ችግር ይነሳባታል፡፡ በተለያዩ ጊዜያት የሴቶች ንፅህና መጠበቂያዎች ላይ ብዙ ቅሬታዎችን የሚቀርቡ ቢሆንም፣ እነዚህን ችግሮች ይፈታሉ የተባሉ የጥራት ደረጃዎች የሌሎች አገሮችን ተሞክሮዎች መሠረት በማድረግ መውጣቱን አቶ ይልማ ያስረዳሉ፡፡
ለአንድ ጊዜ ጥቅም ብቻ ለሚያገለግለው ምን ዓይነት ጥሬ ዕቃ መጠቀም አለባቸው፣ ውጤቱ ምንድነው? የሚለውን የቴክኒክ ኮሚቴ አይቶ ደረጃ ተዘጋጅቷል፡፡ የዚህ ደረጃ አተገባበር ግን ፈቃደኛ ለሆኑ የሴቶች ንፅህና መጠበቂያ አስመጪዎች አምራቾች ነው፡፡

    ነገር ግን ቴክኒክ ኮሚቴውና ሌሎች አካላት በተለይም ከውጭ አገር የሚገቡት፣ አገር ውስጥ የሚያመርቱት የጤና፣ የኬሚካልና ተያያዥ ጉዳዮች ስላሉት ደረጃው አስገዳጅ መሆን አለበት በሚል ጥያቄ መነሳቱን አቶ ይልማ ያስረዳሉ፡፡ አስገዳጅ የሚሆነው ንግድና ኢንዱስትሪ ሚኒስቴር ዝግጁነቱን ገልጾ መቆጣጠር በሚችልበት ቢሆንም፣ በመጀመርያ የግንዛቤ ማስጨበጫ ይፈጠር የሚል ምክረ ሐሳብ በመቅረቡ በሒደት ላይ ይገኛል፡፡
        ጥራትና ምቾትን በተመለከተ ለኅብረተሰቡ ግንዛቤ በመፍጠር ጥራትና ምቾትን የጠበቀ መሆንና አለመሆኑን እያየ እንዲሸምት ይደረግ መባሉንም አቶ ይልማ ገልጸዋል፡፡
ከዚህ በኋላ ሁኔታዎች ታይተው አምራቾች ሲበዙ አስገዳጅ ለማድረግ ለመሥራት የታሰበ ሲሆን፣ አምራቾች ገና ወደ ገበያው እየመጡ ባሉበት ሁኔታ ላይ ተፅዕኖ ላለመፍጠር በፈቃደኝነት እንዲሆን ተደርጓል ብለዋል፡፡

የንፅህና መጠበቂያ ከሴቶች በተጨማሪ የሕፃናትና የአዋቂዎች ዳይፐር የሚያመርቱ ድርጅቶች በፈቃደኛነት ላይ የተመሠረተ በመሆኑ እስካሁን ወዶና ፈቅዶ የጥራት ደረጃ ያገኘ አንድም ድርጅት እንደሌለም ሳይናገሩ አላለፉም፡፡

የጥራትና ደረጃዎች ምዘና አስገዳጅ እንዲሆን የጤና ሚኒስቴር፣ የሴቶች፣ ሕፃናትና ወጣቶች ሚኒስቴርና የንግድና ኢንዱስትሪ ሚኒስቴር በጋራ መወሰን የሚገባቸው ዘርፎች ናቸው፡፡ የጥራትና ደረጃዎች ምዘናን በተመለከተ ባለሀብቱም ሆነ ኅብረተሰቡ ያለው የግንዛቤ ክፍተት   ለደረጃዎች ኤጀንሲ ጭምር ሥራውን ፈታኝ አድርጎበታል፡፡

መንግሥት አሁን ላይ ምርትና ምርታማነቱን መጨመሩና ማዳረሱ ላይ  ቢያተኮርም፣ ጥራትና ደረጃዎችን በተመለከተ ያለው አትኩሮት ግን አናሳ መሆኑን ተጠቁሟል፡፡ በደረጃዎች ኤጀንሲ በስፋት የቴክኒክ አቅምና የግንዛቤ ችግሮች በስፋት በመታየታቸው የማሠልጠኛ ተቋም ተገንብቶ ወደ ሥራ መግባቱም ተገልጿል፡፡ ከግብፅና ከደቡብ አፍሪካ ቀጥሎ በዓይነቱ ልዩ የሆነ የማሠልጠኛ አካዴሚ በሁሉም ዘርፎችና ደረጃዎች ላይ በስፋት ለመሥራት አካዴሚው ሚና እንዳለው አቶ ይልማ አብራርተዋል፡፡ በኤጀንሲው በኩል ብዙ ደረጃዎች የወጡ ቢሆንም፣ አተገባበሩ ላይ ክፍተት በመኖሩ አካዴሚው ችግሩን እንደሚፈታ ይጠበቃል ብለዋል፡፡

እስካሁን ባለው መረጃ የሴቶች ንፅህና መጠበቂያ አምራቾች ተብለው የሚታወቁት  ድርጅቶች ስምንት መሆናቸውን ደግሞ ገንዘብ ሚኒስቴር ማስታወቁ ይታወሳል፡፡
በኢትዮጵያ ምግብና መድኃኒት ባለሥልጣን በኩል ፈቃድ ያገኙት ስድስት ድርጅቶች ብቻ መሆናቸውን ከባለሥልጣኑ ያገኘነው መረጃ ያመለክታል፡፡ ባለሥልጣኑ የሴቶች ንፅህና መጠበቂያን በተመለከተ በቅርብ ጊዜ ወደ ሥራ መግባቱንም አስታውቋል፡፡
የንግድና ኢንዱስትሪ ሚኒስትር ዴኤታ አቶ እሸቴ አሰፋ በበኩላቸው፣ የሴቶች ንፅህና መጠበቂያ የደረጃ ምዘና አስገዳጅ እንዲሆን ከጤና ጋር ተያይዞ መጠናት ያለባቸው ጉዳዮች መኖራቸውን ያወሳሉ፡፡

የኢትዮጵያ ደረጃዎች ኤጀንሲ ንፅህና መጠበቂያው በደረጃ ውስጥ እንዲካተት በማጥናት  ላይ ሲሆን፣ እስካሁን ባለው ሁኔታ 57 ምርቶች ወደ ሥርዓቱ ገብተዋል።
ሌሎች ደግሞ የኢትዮጵያ ደረጃ ያላቸው ቢኖራቸውም፣ አስገዳጅ ደረጃ ውስጥ እስካልገቡ ድረስ የቁጥጥር ሥራዎች አይመለከታቸውም፡፡ ሚኒስትር ዴኤታው አቶ እሸቴ እንደተናገሩት፣ አስገዳጅ እንዲሆን የኢትዮጵያ ደረጃዎች ኤጀንሲ በጥናት ውስጥ አካቶ እንዲያየው ክትትል እየተደረገ ነው፡፡

ክትትል የሚደረግባቸው ምርቶች ኅብረተሰቡ ከዕለት ዕለት የሚጠቀምባቸው ላይ ሲሆን፣ የሴቶች ንፅህና መጠበቂያ ደግሞ የምግብንና መድኃኒት ቁጥጥር ባለሥልጣን አጠቃላይ ክትትል ያደርግባቸዋል ተብሏል፡፡

የዋጋ ቁጥጥር የሚደረግባቸው ዕቃዎች በዚህ ዋጋ ይሸጥ ብሎ የሚኒስትሮች ምክር ቤት መወሰን እንዳለበት ያስረዱት አቶ እሸቴ፣ ክትትል እየተደረገባቸው የሚገኙት በመንግሥት ድጎማ የሚደረግባቸው ምርቶች መሆናቸው፣ ነገር ግን በሕገወጥ መልኩ የዋጋ ጭማሪ የሚያደርጉትን አስተሳሰባቸው ላይ እየተሠራ እንደሚገኝ አስረድተዋል፡፡

spot_img
- Advertisement -

ይመዝገቡ

spot_img

ተዛማጅ ጽሑፎች
ተዛማጅ

የገጠር መሬት ማሻሻያና የመሬት ባለቤትነት ጥያቄ በኢትዮጵያ

በኢትዮጵያ ከቅርብ ወራት ወዲህ መሬትን በተመለከተ ጠንከር ያሉ የለውጥ...

በፖለቲከኞች እጅ ያለው ቁልፍ

ኢትዮጵያ በተለይ ካለፉት አምስት ዓመታት ወዲህ ሰላሟ መረጋጋት አቅቶታል፡፡...

የኤክሳይስ ታክስ ረቂቅ አዋጅ ፓርላማው ያፀደቀውን አዋጅ የሚጥሱ ድንጋጌዎችን በማካተቱ እንዳይፀድቅ ተጠየቀ

ሰሞኑን ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የቀረበው የኤክሳይስ ታክስ ማሻሻያ...

በፀጥታ ችግር ሳቢያ ከተለያዩ አካባቢዎች ተፈናቅለው አማራ ክልል የገቡ ዜጎች ቁጥር 800 ሺሕ መድረሱ ተነገረ

በቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልል 112 ሺሕ ተማሪዎች ከትምህርት ገበታ ውጪ...