Monday, July 22, 2024

እየተለወጠ ካለው ዓለም ጋር አለመጣጣም ለኪሳራ ይዳርጋል!

አገሮች ዘላቂ ጥቅማቸውንና ብሔራዊ ደኅንነታቸውን ለማስከበር አዋጭ ናቸው የተባሉ ምርጥ ልምዶችን በመቀመር፣ በዲፕሎማሲው ዘርፍ በሚያደርጉት ግንኙነት ለእያንዳንዱ አገር የሚሰጡት ሥፍራ የተለያየ ነው፡፡ ለምሳሌ አሜሪካ ጥቅሟን ለማስከበር በምታደርገው ማንኛውም እንቅስቃሴ፣ ተፅዕኖዋን ለማሳረፍ በምትፈልግበት ሥፍራ ሁሉ ሁነኛ ጉዳይ አስፈጻሚ ይኖራታል፡፡ በመካከለኛው ምሥራቅና በአፍሪካ ቀንድ አካባቢ ካሉ አገሮች ግብፅ ዋነኛዋ ጉዳይ አስፈጻሚ ስለሆነች፣ አሜሪካ የግብፅን ፍላጎት ለማሳካት የማትፈነቅለው ድንጋይ የለም፡፡ ጠቀም ካለ የወታደራዊና የፋይናንስ ድጋፍ በተጨማሪ፣ ግብፅ በአካባቢው ኃያል ሆና ለመገኘት የምታደርገውን ጥረት በሌሎች አገሮች ኪሳራ ጭምር ታግዛለች፡፡ በታላቁ ህዳሴ ግድብ ግንባታ የኢትዮጵያን ፍትሐዊ የመጠቀም መብት ከመደገፍ ይልቅ፣ ለጉዳይ አስፈጻሚዋ ግብፅ በማድላት ፍርደ ገምድል መሆኗ ተጠቃሽ ነው፡፡ የግብፅን ኢፍትሐዊ የበላይነት ዓላማ ለማሳካት ሲባል ብቻ ኢትዮጵያ በአሜሪካ ፊት የመስዋዕት ጠቦት እየሆነች ነው፡፡ ኢትዮጵያም ለዚህ ፍርደ ገምድል ውሳኔ ተመቻችታለች፡፡ በአሁኑ ጊዜ የፖለቲካ፣ የዲፕሎማሲ፣ የኢኮኖሚና የሌሎች ተዛማጅ ግንኙነቶች ቅርፅና ይዘት እየተለወጠ ነው፡፡ ትናንት የአሜሪካ የፀረ ሽብርተኝነት ዘመቻ አጋር የነበረችው ኢትዮጵያ ዛሬ በውስጥ ጉዳይዋ ጭምር ጣልቃ እየተገባባት ትዕዛዝ ሲዥጎደጎድላት፣ በጥድፊያና በሁካታ ሳይሆን በተጠና መንገድ ከነባራዊ ሁኔታዎች አኳያ ለለውጥ መዘጋጀት ብልህነት ነው፡፡

ፈጣን የኢኮኖሚ ልማትን፣ የዴሞክራሲ ግንባታንና ሰላምን ማረጋገጥ በከፍተኛ ደረጃ ኋላቀርና የድህነት አዘቅት ውስጥ ለምትገኘው ኢትዮጵያ የህልውና ጉዳይ መሆኑ አጠያያቂ እንዳልሆነ መገንዘብ ይገባል፡፡ በመሆኑም መንግሥት ለአገሪቱና ለሕዝቡ ህልውና ቁልፍ ለሆኑት ጉዳዮች ከምንም ነገር በላይ ቅድሚያ መስጠት አለበት፡፡ መንግሥት የሚከተለው አጠቃላይ አገራዊ የፖሊሲ አቅጣጫም ይህንን መሠረታዊ እውነታ በሚገባ ያገናዘበ ካልሆነ በስተቀር፣ ብሔራዊ ደኅንነትና ጥቅም አደጋ ውስጥ መውደቁ እንደማይቀር ግልጽ ነው፡፡ አሁን ካለው የዓለም ተጨባጭ ሁኔታ አንፃር ለአገር ህልውና አሥጊ የሆኑ በርካታ ጉዳዮች አሉ፡፡ እነዚህን በሚገባ አውቆ መዘጋጀት ለአገርና ለሕዝብ ህልውና ይበጃል፡፡ ከአገሮች ጋር ከሚኖር የሁለትዮሽ ግንኙነት ጀምሮ፣ በበርካታ ውስብስብ ግንኙነቶች የሚስተዋሉ አስቸጋሪ አዳዲስ ክስተቶች ለለውጥ የሚያነሳሱ ናቸው፡፡ ክስተቶቹ ግን በሚገባ ተጠንተው ለውሳኔ መቅረብ ይኖርባቸዋል፡፡ በዘፈቀደ ውሳኔ ላይ በመድረስ አገርን ችግር ውስጥ መክተት አይገባም፡፡ በተጠና መንገድ ዲፕሎማሲውን መቃኘት ያዋጣል፡፡

በምዕራቡ ዓለም እየተለወጠ ካለው የፖለቲካና የኢኮኖሚ አስተሳሰብ በተጨማሪ፣ ከጎረቤት አገሮች ጀምሮ ኢትዮጵያ ያለችበት የጂኦ ፖለቲካ ቀጣና አስቸጋሪ ሁኔታ ውስጥ ነው የሚገኘው፡፡ ከጎረቤት አገሮች ጋር ሊፈጠሩ የሚችሉ አላስፈላጊ ውዝግቦችን በሰላማዊ መንገድ መፍታት ያስፈልጋል፡፡ ኢትዮጵያን ከጎረቤት አገሮች ጋር ለማጋጨትና ትርምስ ለመፍጠር ለሚፈልጉ ኃይሎች መመቻቸት አይገባም፡፡ በታላቁ የህዳሴ ግድብ ሳቢያ ግብፅና ሱዳን እየተናበቡ የሚፈጽሙትን አሻጥር መግታት የሚቻለው፣ ‹‹ለአፍሪካዊ ችግሮች አፍሪካዊ መፍትሔ›› በሚለው መርህ መሠረት መሆኑ ዕሙን ነው፡፡ ነገር ግን ከዓባይ ተፋሰስ አባል አገሮችና ከተቀሩት የአፍሪካ አገሮች ድጋፍ ለማግኘት ከፍተኛ የዲፕሎማሲ ጥረት ይጠይቃል፡፡ በየአገሩ የኢትዮጵያን የዲፕሎማሲ ሚሲዮኖች የሚመሩ ግለሰቦችንና ስብስቦችን ከእንቅልፋቸው ማንቃት፣ ወይም ሊሠሩ በሚችሉ ባለሙያዎች መተካት ይገባል፡፡ ግብፅ በኢትዮጵያ ዙሪያ ያሉ ጎረቤት አገሮችን ከጎኗ ለማሠለፍ በትጋት እየሠራች ነው፡፡ የኢትዮጵያ ዲፕሎማሲ አቅም ደግሞ እየተገዘገዘ ነው፡፡ በዚህ ዕሳቤ አገርን ከአደጋ ሊከላከሉ የሚችሉ የቤት ሥራዎችን ማከናወን ካልተቻለ ለጥቃት ያጋልጣሉ፡፡ ሁሉንም እንደ አመጣጡ ማስተናገድ የሚቻለው በፖለቲካውም ሆነ በዲፕሎማሲው ግንባር በቂ ዝግጅት ሲደረግ ብቻ ነው፡፡

የኢትዮጵያ መንግሥት፣ ዲፕሎማቶች፣ የውኃና የጂኦ ፖለቲክስ ባለሙያዎች፣ ፖለቲከኞች፣ በተለያዩ መስኮች የተሰማሩ ባለሙያዎችና እያንዳንዱ አገር ወዳድ ዜጋ የአገር ብሔራዊ ደኅንነትና ጥቅም የሚከበረው በአንድነት በመቆም ብቻ እንደሆነ ሊረዱ ይገባል፡፡ አሁን ከአገር ህልውና በፊት የሚቀድም ምንም ነገር እንደሌለ በመረዳት፣ ሙሉ ጊዜያቸውን ለኢትዮጵያ ደኅንነትና ጥቅም ብቻ ሙሉ ጊዜያቸውን መሰዋት ይጠበቅባቸዋል፡፡ ኢትዮጵያ ከድህነት ካልወጣች ማንም አያከብራትም፡፡ በዓለም አደባባይ ተደማጭነት የሚገኘው በተባበረ ክንድ ከድህነት በመውጣት ብቻ ነው፡፡ ውስጣዊ ችግሮችን በሰላማዊና በዴሞክራሲያዊ መንገድ በመፍታት ለታላቁ ህዳሴ ግድብ ግንባታ በስኬት መጠናቀቅ መረባረብ የግድ ነው፡፡ ይህ ግድብ በግብፅ ተንኮል ተደናቀፈ ማለት ለኢትዮጵያዊያን ውርደት ነው፡፡ ግብፅ የኢትዮጵያን ውስጣዊ ሰላም የምትነሳው፣ በጎረቤት አገሮች የጦር ሠፈር ለመመሥረት በማቀድ የምታስፈራራውና አሜሪካን ከጎኗ በማሠለፍ ጫና የምትፈጥረው ግድቡ በተያዘለት ቀጠሮ መሠረት የውኃ ሙሌቱ እንዳይደረግ ነው፡፡ የኢትዮጵያን አንገት በማስደፋት በአካባቢው ብቸኛ ኃይል በመሆን ለማንበርከክ ነው፡፡ ለዚህም ነው በጥበብ በመመራት ወደፊት ለመራመድ ፈጣን ዲፕሎማሲያዊ ለውጥ የሚያስፈልገው፡፡

በሕዝብና በመንግሥት መካከል የሚኖረውን ግንኙነት በተመለከተ በኢትዮጵያ ባለፉት በርካታ ዓመታት ምን እንዳጋጠመ ይታወቃል፡፡ በአገሪቱ ውስጥ የተከሰቱ ችግሮች መነሻቸው በሕዝብና በመንግሥት መካከል ለረጅም ዓመታት የተፈጠረ ቅራኔ ውጤት መሆናቸው ሊታወቅ ይገባል፡፡ የበርካታ ዜጎች ሕይወት ያለፈባቸው፣ የብዙዎች አካል የጎደለባቸውና ከፍተኛ መጠን ያለው የአገር ሀብት የወደመባቸው አሳዛኝ ክስተቶች ታይተዋል፡፡ ይህም ችግር አሁን ላለንበት ቀውስ ዳርጎናል፡፡ ካለፈው ስህተት በመማርአንድም ሰው ሕይወት የማይጠፋበት አሠራር እየተዘረጋ ነው ወይ? የዴሞክራሲ ምኅዳሩ አሳታፊነት ላይ በተጨባጭ ምን እየተሠራ ነው? በዜጎች ሰብዓዊና ዴሞክራሲያዊ መብቶች አያያዝ ላይ የሚታየው ብሶት የተላበሰ  ቅሬታ መልስ እያገኘ ነው ወይ? በዓለም ዙሪያ ሕዝብ በመንግሥታት ላይ እያሰማ ካለው እሮሮ አንፃር የአገራችን አጠቃላይ ሁኔታስ ምን ይመስላል? ኢትዮጵያ ውስጥ ከተከሰተው ችግርም ሆነ በዓለም ዙሪያ እየታየ ካለው ክስተት ምን ያህል ትምህርት ተገኝቷል? አደገኛ ክስተቶች እንደ ጊዜያዊና ኃላፊ ነው የሚታዩት? ወይስ ዳግም እንዳይከሰቱ በቂ ዝግጅት ይደረግባቸዋል? ወዘተ የመሳሰሉት በሚገባ ካልተጤኑ መጪው ጊዜ ይከብዳል፡፡ መንግሥት በምዕራባውያን አገሮች ጫናው እየበረታበት ሲመጣ ችግሮችን ለመፍታት የሚወስደው ዕርምጃ ግብታዊ ነው? ወይስ የአገርን ህልውና ለማስቀጠል በምክክር ላይ የተመሠረተ ነው? ይህ ጉዳይ ሊሰመርበት ይገባል፡፡

የአገሪቱ የውጭና የአገራዊ ደኅንነት ፖሊሲ የትኩረት አቅጣጫ በውጭ በሚካሄድ እንቅስቃሴ ላይ ብቻ ከሆነ ፋይዳ አይኖረውም፡፡ ለአገርና ለሕዝብ ህልውና ወሳኝ የሆኑ ውስጣዊ ችግሮችን በበቂ ሁኔታ መመልከት ያስፈልጋል፡፡ ውስጣዊውንና ውጫዊውን ሁኔታ ማጣጣም ተገቢ ነው፡፡ በሰብዓዊ መብት ጥሰት ውንጀላው እየጨመረ በመሆኑ፣ በተቻለ መጠን የእርምት ዕርምጃዎች ላይ ማተኮር ይገባል፡፡ የዲፕሎማሲው ጫና በተከታታይ ሊጣሉ በሚችሉ ማዕቀቦች ሊታጀብ ስለሚችል ይታሰብበት፡፡ ሕዝቡ በአገሩ የጋራ ጉዳይ ወሳኝ ተሳትፎ እንዲኖረው፣ የፖለቲካ ፓርቲዎች በእኩልነት የሚሳተፉበትና ለሁሉም የተመቻቸ ምኅዳር ተፈጥሮ መጪው ምርጫ በሰላም እንዲጠናቀቅ፣ ለብሔራዊ መግባባት የሚያግዙ መድረኮች በስፋት እንዲያብቡ፣ ሐሳብን በነፃነት የመግለጽ መብትን ጨምሮ በርካታ መሠረታዊ መብቶች እንዲከበሩ፣ የሕግ የበላይነት በተግባር እንዲረጋገጥ፣ ሰላምና መረጋጋት በአስተማማኝ ሁኔታ እንዲኖር ተገቢው ጥረት መደረግ አለበት፡፡ በዚህ ሁኔታ የተቃኙ ፖሊሲዎችና ስትራቴጂዎች መቀረፅ አለባቸው፡፡ ለአገርና ለሕዝብ ዘለቄታዊ ህልውና ሲባል ከልማዳዊና ከኋላቀር ድርጊቶች በመላቀቅ፣ ለአጠቃላይ ሕዝቧ የምትመች አገር ግንባታ መሠረት መጣል ተገቢ ነው፡፡ ለዚህም ሲባል እየተለወጠ ካለው ዓለም ጋር መጣጣም የግድ መሆን አለበት!

በብዛት የተነበቡ ፅሁፎች

- Advertisment -

ትኩስ ፅሁፎች

ኢትዮጵያዊ ማን ነው/ናት? ለምክክሩስ መግባባት አለን?

በደምስ ጫንያለው (ዶ/ር) የጽሑፉ መነሻ ዛሬ በአገራችን ውስጥ በተለያዩ አካባቢዎች ግጭቶችና...

ዴሞክራሲ ጫካ ውስጥ አይደገስም

በገነት ዓለሙ የዛሬ ሳምንት ባነሳሁት የኢሰመኮ ሪፖርት መነሻነትና በዚያም ምክንያት...

ኢትዮጵያ በምግብ ራሷን የምትችለው መቼ ነው?

መድረኩ ጠንከር ያሉ የፖሊሲ ጉዳዮች የተነሱበት ነበር፡፡ ስለረሃብ፣ ስለምግብ፣...

ደረጃውን የጠበቀ ስታዲየም በሌላት አገር ዘመናዊ ስታዲየም እየገነቡ ያሉ ክልሎች

አዲሱ የማዕከላዊ ኢትዮጵያ ክልል ዘመናዊ ስታዲየም ለማስገንባት ከ500 ሚሊዮን...

የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ከፍተኛ ትርፍ ቢያገኝም የውጭ ምንዛሪ ገቢው ቅናሽ ማሳየቱ ተጠቆመ

የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ በ2016 የሒሳብ ዓመት ያሰባሰበው የውጭ ምንዛሪ...
spot_img

ተዛማጅ ፅሁፎች

ለልዩነት ዕውቅና የማይሰጥ ፖለቲካ ፋይዳ ቢስ ነው!

በፍርኃትና በሥጋት የተኮማተረ አገር ለመለወጥም ሆነ ለማደግ ዝግጁ መሆን አይችልም፡፡ አጉል ድፍረትና ምግባረ ብልሹነት በተንሰራፋበት ስለነፃነት መነጋገር አይቻልም፡፡ ፍርኃት እንደ ወረርሽኝ አገር ምድሩን አዳርሶ...

ለሕዝብ መሠረታዊ ፍላጎቶች ልዩ ትኩረት ይሰጥ!

በዚህ ዘመን ለሰው ልጅ የሚያስፈልጉ ነገሮች ብዛታቸው እየጨመረ ቢመጣም፣ በኢትዮጵያ ተጨባጭ ሁኔታ ግን መሠረታዊ የሚባሉ ፍላጎቶች ከመቼውም ጊዜ በላይ ትኩረት ሊቸራቸው ይገባል፡፡ በአሁኗ ኢትዮጵያ...

ሚዲያው በሕዝብ የህሊና ችሎት ከተዳኘ በቂ ነው!

መሰንበቻውን ድንገት ሳይታሰብ ያለ ማስጠንቀቂያ ጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይ አህመድ (ዶ/ር) የተገኙበት የሚዲያ ሽልማት ሥነ ሥርዓት መካሄዱ ይታወሳል፡፡ ‹‹ለብሔራዊ ጥቅም መከበር ለሠሩ የአገር ውስጥና የውጭ...