Monday, December 5, 2022
ሌሎች ዓምዶች

    የፍትሕ ዘርፉን ለውጥ የሚያጠይቀው የሰሞኑ የእስረኞች ፍቺ ጉዳይ

    - Advertisement -spot_img

    በብዛት የተነበቡ

    ባለፈው ሳምንት ዓርብ ታኅሳስ 29 ቀን 2014 ዓ.ም. በገና ዕለት በመንግሥት የተላለፈው የእስረኞች መፈታት ውሳኔ በበርካቶች ዘንድ ሲያከራክር ሰንብቷል፡፡ በውሳኔው መሠረትም በእነ ደብረ ጽዮን ገብረ ሚካኤል (ዶ/ር) መዝገብ ከተከሰሱ 62 ግለሰቦች መካከል ስድስቱ በዕድሜ መግፋትና በጤና መጓደል ሳቢያ ክሳቸው እንዲቋረጥ እንደተደረገና በእነ አቶ ጃዋር መሐመድ መዝገብ የተከሰሱ 20 ግለሰቦች፣ እንዲሁም በእነ አቶ እስክንድር ነጋ መዝገብ የተከሰሱ ሰባት ግለሰቦች ሙሉ ለሙሉ ክሳቸው ተቋርጦ መፈታታቸውን መንግሥት አስታውቋል፡፡

    ይኼንንም አስመልክቶ የመንግሥት ኮሙዩኒኬሽን አገልግሎት በዕለቱ ባወጣው መግለጫ፣ መንግሥት ከአሁን ቀደም በተፈጸሙ ወንጀሎች የታሠሩና ከትግራይ ክልል ጋር በተያያዘ የታሰሩ ሰዎችን የሚያካትት ምሕረት አድርጓል ይላል፡፡

    አገልግሎቱ በመግለጫው፣ ‹‹በሕዝብ ይሁንታ የተመረጠ መንግሥት፣ አካታች አገራዊ ምክክር እንዲሳካ ከሚጠበቅበት ሞራላዊ ግዴታዎች አንዱ ምሕረት በመሆኑ ለተሻለ ፖለቲካዊ ምኅዳር ሲባል የተወሰኑ እስረኞችን መንግሥት ዛሬ በምሕረት ከእስር ፈትቷል። ይህ ምሕረት ከዚህ በፊት በተፈጸመ ጥፋት የታሰሩትንም ሆነ በቅርቡ ከተፈጠረው ጦርነት ጋር በተያያዘ የታሰሩትን ይጨምራል።  መንግሥት ይኼንን ውሳኔ ሲወስን ዓላማው የኢትዮጵያን ችግሮች ሰላማዊ በሆነ፣ ከእልህና ከመጠፋፋት በራቀ ሁኔታ፣ በአገራዊ ምክክር በዘላቂነት ለመፍታት እንዲቻል መንገድ ለመክፈት ነው፤›› ሲል አስታውቋል፡፡

    የኦሮሚያ ክልል መንግሥት በበኩሉ ይኼንን አስመልክቶ ባወጣው መግለጫ፣ የእስረኞቹ መፈታት ለታሰበው አገራዊ ምክክር ጠቃሚ ነው ሲል ያትታል፡፡ የክልሉ መንግሥት በመግለጫው፣ የመንግሥት የምሕረትና ይቅርታ ዕርምጃ ለብሔራዊ የምክክር መድረክ ስኬት ያግዛል የሚል አንድምታ የያዘ ነው ብለዋል፡፡

    ሆኖም የመንግሥት ኮሙዩኒኬሽን አገልግሎት ያወጣውን መግለጫ ተከትሎ እስረኞቹ የተፈቱበትን አግባብ በተመለከተ ጥያቄዎች ሲነሱ የተደመጠ ሲሆን፣ አገልግሎቱ ባወጣው መግለጫ ላይ እንደተመለከተው ይቅርታ ወይም ምሕረት ተደርጎ ከሆነ በትክክለኛው የሕግ አግባብ ለምን አልተገለጸም የሚሉ አልጠፉም፡፡

    የሕገ መንግሥቱ አንቀጽ 71 በንዑስ አንቀጽ ሰባት ሥር ይኼንን ሥልጣን ለፕሬዚዳንት የሚሰጥ ሲሆን፣ በሕግ አግባብ ፕሬዚዳንት ምሕረት ያደርጋል ይላል፡፡ ይኼ ሲሆንም የፕሬዚዳንት ጽሕፈት ቤት ምሕረት የተደረገላቸውን ሰዎች ይፋ ያደርጋል፡፡

    በቀጣይ ግን የፍትሕ ሚኒስቴር በሰጠው ማብራሪያ እስረኞቹ የተፈቱት በይቅርታም፣ በምሕረትም ሳይሆን ክሳቸው ተቋርጦ ነው ሲል ገልጿል፡፡ ይኼም በአዋጅ ቁጥር 943/2008 መሠረት የተከናወነ እንደሆነ በመጥቀስ፣ ክስ አቋርጫለሁ ብሏል፡፡ አዋጁ አሁን የፍትሕ ሚኒስቴር ለሆነው ጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ የፌዴራል መንግሥትን ወክሎ ክሶችን እንዲመሠርትና ለሕዝብ ጥቅም ሲያስፈልግ ክሶችን ለማቋረጥ፣ እንዲሁም የተቋረጡ ክሶችን ማስቀጠል እንዲችል ሥልጣን ይሰጠዋል፡፡

    ይኼ የፈጠረውን ውዝግብ ተከትሎ የፌዴራል ጠቅላይ ፍርት ቤት ሒደቱ የሕግ አግባብን የተከተለ እንደሆነ ለማብራራት፣ ጥር 2 ቀን 2014 ዓ.ም. ባወጣው መግለጫ ሒደቱ ሕግን የተከተለና በፍርድ ቤት ፈቃድ እስረኞቹ እንደተፈቱ አስታውቋል፡፡

    ሆኖም በእነ ደብረ ጽዮን (ዶ/ር) መዝገብ የተከሰሱ ስድስት እስረኞች የተፈቱት የጤና ችግር ስላለባቸውና ዕድሜያቸው ስለገፋ በሚል ምክንያት ሲሆን፣ አንዳንዶች ውሳኔው ለሰላም በር ከፋች ነው ሲሉ የደገፉት ሲሆን፣ ብዙዎች ደግሞ በመንግሥት መገናኛ ብዙኃን የሕወሓት ጥፋቶች ጠንሳሽ ተደርገው የቀረቡት መፈታታቸው ጥያቄን ያጭራል ሲሉ ተቃውሟቸው ተደምጧል፡፡

    የአዲስ ዘመን ጋዜጣ የጥር 1 ቀን 2013 ዓ.ም. ዕትም የፊት ገጽ ዜና፣ ‹‹የጥፋት ስትራቴጂስቱና ዋነኛው የጁንታ መሪ ስብሐት ነጋ በቁጥጥር ሥር ዋለ፤›› የሚል ዘገባ ማስነበቡ ይታወሳል፡፡

    ጥር 1 ቀን 2014 ዓ.ም. የኢትዮጵያ ዜጎች ለማኅበራዊ ፍትሕ ፓርቲ (ኢዜማ) ብሔራዊ ሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴ ባወጣው መግለጫ፣ ‹‹ በሕግ ጥላ ሥር የነበሩ ሰዎች በክስ ማቋረጥ የተለቀቁት በእነሱ አነሳሽነት የተቀጠፉ ሕይወቶች ቁስል ባልሻረበትና የወደሙ አካባቢዎች እስካሁን ባላገገሙበት ሁኔታ ነው፤›› ሲል የመንግሥትን ውሳኔ የተቸ ሲሆን፣ ‹‹ሕይወት ተቀጥፏል፣ ሕዝብ ተፈናቅሏል፣ ብዙም ሰቆቃ በምድራችን ታይቷል፡፡ ፀፀት ይቅርታን ትቀድማለች፣ ፍትሕ ደግሞ የሁላችን ተስፋ የአብሮ መኖራችንም ማስተማመኛ ውል ነች፡፡ ተበዳይ ፍትሕ ሳያገኝ እንዲሁም ሳይካስ በዳይን ነፃ ማውጣት በፍትሕ ሥርዓቱ መቀለድ፣ የሕዝባችንን ጉዳትም ማቃለል ነው፤›› በማለትም ወቅሷል፡፡

    ኢዜማ እንዲህ ያለው ውሳኔ አንዳንድ ቡድኖች የሚፈልጉትን ለማሳካት፣ ጉልበትን እንደ አማራጭ እንዲጠቀሙ ሊያደርጋቸው ይችላል የሚል ሥጋትም አንፀባርቋል፡፡

    የሕግ ባለሙያው አቶ አንዷለም በቀለ በፌስቡክ ገጻቸው ባሠፈሩት መከራከሪያ፣ ከሕወሓት ጋር ግንኙነት እንዳላቸው ተጠርጥረው የታሰሩ ሰዎችን በምሕረትም ሆነ በይቅርታ ወይም ክስ አቋርጦ መፍታት በሕገ መንግሥቱ በሰብዓዊነት ላይ የተፈጸሙ ወንጀሎች፣ በይቅርታ ወይም በምሕረት እንደማይታለፉ ከደነገገው ድንጋጌ መንፈስ አንፃር ስህተት ነው ይላሉ፡፡

    በሌላ ወገን ደግሞ ከከፍተኛ አመራሮቹ አቶ ጃዋር መሐመድና አቶ በቀለ ገርባ መፈታት በኋላ፣ የኦሮሞ ፌዴራሊስት ኮንግረስ (ኦፌኮ) ማክሰኞ ጥር 2 ቀን 2014 ዓ.ም. ባወጣው መግለጫ ቢዘገይም በመንግሥት የተወሰነው ውሳኔ የበለጠ ጥፋትን የሚያቆም፣ እንዲሁም አገሪቱን መልሶ ለመገንባት የሚያስችል ሰላም ለመመለስ ዕርቅ የሚደረግበትን ዕድል ይሰጣል ሲል ገልጿል፡፡ በኦሮሚያ፣ በትግራይና በቤንሻንጉል ጉሙዝ ክልሎች ያለውን ጦርነት ለማስቆም ድርድር በማድረግ መፍትሔ ማግኘት እንደሚገባም ያስገነዝባል፡፡

    ይኼንን ውሳኔና አንድምታውን አስመልክተው ከሪፖርተር ጋር ቆይታ ያደረጉት የሕግ ባለሙያውና ጠበቃ አቶ ቸርነት ሆርዶፋ፣ መንግሥት ያስተላለፈው ውሳኔ ከሰሜኑ የአገሪቱ ክፍል ጦርነት ባህርይ አኳያ ትክክል ነው ይላሉ፡፡ ይኼም አስቀድሞ የሕግ ማስከበር ዘመቻ የነበረው ጦርነት በውጭ ኃይሎች ተሳትፎ ምክንያት ወደ ህልውና ችግር ሆኖ በመምጣቱ፣ ችግሩ ከሕግ ማስከበር በላይ መሆኑ ነው ይላሉ፡፡ ከውጭ ኃይሎች ጋር በመተባበር በተሰነዘረ ጥቃት፣ እንዲሁም ተያያዥ በሆኑ የጂኦ ፖለቲካ ፍላጎቶች ሳቢያ ችግሩ ተወሳስቧል የሚሉት አቶ ቸርነት፣ ቀድሞ መንግሥት በወታደራዊ ኃይል ጦርነቱን ያሸነፈ ቢሆንም ተመልሶ ችግር እንደተፈጠረ ያስገነዝባሉ፡፡ እንደ እሳቸው ምልከታ ይኼ የሆነበት ምክንያት የተወሰደው ወታደራዊ ዕርምጃና መፍትሔ ውጤታማ የነበረ ቢሆንም፣ ፖለቲካዊ መፍትሔ ማምጣት ባለመቻሉ ነው፡፡ ስለዚህም ዋናው ችግር ፖለቲካዊ መፍትሔ አለመኖሩ ነውና የታለመው ብሔራዊ ምክክር ሁሉን እንዲያካትት ለማድረግ እስረኞቹ መፈታታቸውን እሳቸው የጠበቁት ውሳኔ እንደሆነ ያስረዳሉ፡፡

    ‹‹እኔ ሌሎች አገሮች ተመሳሳይ ችግሮቻቸውን እንዴት እንደፈቱ ሳጠና ነበር፡፡ ዋናው መረዳት ያለብን ጉዳይ ችግሩን በጉልበት ብቻ መፍታት እንደማይቻል ነው፡፡ ጥልቅ የሆነ የፖለቲካ ችግር ነውና ፖለቲካዊ መፍትሔዎች ያስፈልጉታል፤›› በማለት ይከራከራሉ፡፡

    ሰላም ለማምጣት መንግሥት የበለጠ መራር ውሳኔዎችን ሊወስን እንደሚችል፣ በጦርነት ጊዜ የተገኘ አንድነት ሰላም ለማምጣት በሚደረግ ጥረት መከፋፈል እንዳይኖር ጥንቃቄ ያስፈልጋል ሲሉ ያስጠነቅቃሉ፡፡

    ሆኖም ክፍፍሉ ከአሁኑ መታየት የጀመረ ይመስላል፡፡ በአንድ ይፋዊ የኢሜል ግሩፕ ላይ ሐሳባቸውን ያሰፈሩ የካሊፎርኒያ ዩኒቨርሲቲ አማካሪ፣ ‹‹የስብሃት ነጋ መፈታት የዓለም መጨረሻ ላይሆን ይችላል፣ በትግራይ የሚገኙ አንዳንድ ሰዎች የድል አድራጊነት ቅዥት ውስጥ እንዲገቡ ያደረገ ፖለቲካዊ ስህተት ነው፤›› ሲሉ የተከራከሩ ሲሆን፣ ‹‹ዓብይ ከሕወሓት ጋር ለመደራደር የፈለጉ ይመስላል፡፡ ይኼ የሚሆን ከሆነ፣ ሕዝቡ የድርድር ነጥቦች በባለሙያዎች እንዲዘጋጁና በተለይም በአማራና በአፋር ክልሎች አመራሮችና በጠቅላላው ሕዝብ ውይይት እንዲደረግባቸው ግፊት ሊያደርጉና ይኼ እስከሚሆን ድረስ ከሕወሓት ጋር ምንም ድርድር እንዳያደርጉ የተቀናጀ ጥረት ያስፈልጋል፡፡ ዓብይ ለወደፊት ከሕወሓት ጋር ለሚደረግ ማንኛውም ድርድር ግልጽ አሠራር በማኖር ባለሙያዎችን በማሳተፍ መምራት ይኖርባቸዋል፤›› ሲሉ ያሳስባሉ፡፡

    በሌላ ወገን ደገሞ በአገር ውስጥም ሆነ በዳያስፖራው የሚገኙ የፖለቲካና የሲቪክ ድርጅቶች፣ ከሕወሓት ጋር ምንም ዓይነት ድርድር መደረግ የለበትም ሲሉ ያስጠነቅቃሉ፡፡

    በዚህኛው የእስረኞች ፍቺ የተለቀቁት የባልደራስ ለእውነተኛ ዴሞክራሲ ፓርቲ አባላት ሐሙስ ጥር 5 ቀን 2014 ዓ.ም. በጽሕፈት ቤታቸው በሰጡት ጋዜጣዊ መግለጫ፣ መንግሥት የመከላከያ ሠራዊት ባለበት ረግቶ እንዲቆም ማዘዙን በመቃወም፣ ሕወሓትን ያለበት ድረስ ዘልቆ እንዲያጠፋው ጠይቋል፡፡

    የቀድሞ የጎንደር ዩኒቨርሲቲ የሕግ ትምህርት ቤት ዲን የነበሩትና አሁን በካናዳ ኩዊንስ ዩኒቨርሲቲ የሦስተኛ ዲግሪያቸውን እያጠኑ የሚገኙት አበበ አሰፋ በበኩላቸው፣ ይኼንን ጉዳይ አስመልክተው ከሪፖርተር ለቀረበላቸው ጥያቄ በኢሜል በሰጡት ምላሽ፣ ‹‹በኢትዮጵያዊያን ላይ ላለፉት ሰላሳ ዓመታት በግልጽና በህቡዕ በተለይ ካለፈው ዓመት ጀምሮ የአገር ጠበቃ ሆኖ እነሱን ሲጠብቅ በኖረው መከላከያ ላይ፣ እንዲሁም ባለፉት ወራት በአፋርና በአማራ ንፁሀን ላይ የግፍ በትራቸውን ያሳረፉ፣ የመሩና ያቀናበሩ የሕወሓት የጦር ምርኮኞች በድንገት መፈታታቸውን ስሰማ ማመን አቅቶኝ ነበር፤›› ይላሉ፡፡ ምክንያቱን ሲያስረዱም፣ ‹‹ለምን ቢባል የተፈናቀሉ ሚሊዮኖች ወደ ቤታቸው ሳይመለሱ፣ በርካታ ቤተሰቦቻቸውን ያጡ ወገኖች እርማቸውን ሳያወጡ፣ በየጥሻው ለአገራቸውና ለሕዝባቸው የተዋደቁትን አፅም ፈልገን አፈር ሳናለብስ፣ ትሕነግም ሆነ ኦነግ አሁንም በርካታ ቦታዎችን እንደ ወረሩና ጦርነቱ በቀጠለበት ሁኔታ የጦርነቱን ጠንሳሾች ፈትቶ መልቀቅ ያሳምማል፤›› ሲሉ ያብራራሉ፡፡

    ስለሆነም ለእሳቸው ከእስረኞቹ አፈታት ጋር የተያያዙ የሕግ ቃላት እምብዛም የጎላ ትርጉም የሌላቸው ሲሆን፣ መንግሥት በራሱ ሚዲያ ‹‹የወንጀለኞች ቁንጮ የሆነውን አቶ ስብሃት ነጋና ግብረ አበረሮቹን በቁጥጥር ሥር አዋልን›› ብሎ የተናገረው ራሱ ነውና እነዚህን ሰዎች ለመያዝ በርካታ የክፉ ቀን ጀግኖ ተሰውተው፣ ሚሊዮኖች እንደተበተኑ ሳሉና የፈሰሰው ደም ሳይደርቅ እነዚህን ሰዎች ለቀቅን ሲባል ሕዝቡ ደንግጧል ይላሉ፡፡

    አቶ ቸርነትም በበኩላቸው፣ እስረኞቹ በምሕረትም ሆነ በይቅርታ አልያም ክሳቸው ተቋርጦ ተፈቱ መባሉ እምብዛም የሚያሳስብ ጉዳይ እንዳልሆነና ዋናው ከቃሉ ሳይሆን ከውሳኔው እንደሆነ በመጠቆም፣ ለወደፊት ግን እንዲህ ያሉ ግድፈቶች የሕግና የፖለቲካ አንድምታ ስለሚኖራቸው ጥንቃቄ ግድ ይላል በማለት ይመክራሉ፡፡

    ነገር ግን አሁንም ቢሆን ደም ሳይደርቅ እያሉ በቂመኝነት የሚፈታ ችግር እንደሌለ፣ ዴሞክራሲን ለመገንባትና ችግሮችን በሠለጠነ መንገድ ለመፍታት ከሚያልመው የሪፎርም ሥራ አኳያ መታየት አለበት ሲሉ ይከራከራሉ፡፡

    ‹‹አሁን ትኩስ ደም ስለሆነ እንጨራረስ፣ አገራችንን እናፍርስ ማለት አያስኬድም፤›› ሲሉ አመክንዮ በማስቀመጥ፣ ‹‹ለእነሱ ስንል ሳይሆን ለኢትዮጵያና ለሰላማዊ ሕዝቦቿ ነው፤›› ይላሉ፡፡

    ችግሩ በጉልበት ብቻ ይፈታ ቢባል መንግሥት ትግራይን ተቆጣጥሮ ሳለ ሊፈታ ይችል ነበር በማለት፣ ችግሩ ግን ፖለቲካዊ መፍትሔ ያስፈልገዋል ይላሉ፡፡ ይኼም ሕወሓትን ከትግራይ ሕዝብ የመነጠል ሥራን እንደሚጠይቅ፣ ምክንያቱም የትግራይ ሕዝብ ታፍኖ ነው ያለው ብለው ያምናሉ፡፡

    ‹‹መንግሥት ይኼንን ያድርግ፣ ያንን አያድርግ እያልን መነታረክ ሳይሆን፣ ሐሳብ ማዋጣት ነው ያለብን፡፡ በላቲን አሜሪካ ኮሎምቢያ፣ በአውሮፓ የሰሜን አየርላንድ፣ እንዲሁም በእስያ ተመሳሳይ ችግሮች እንዴት ተፈቱ? ለእኛስ የሚያዋጣን የቱ ነው? ብለን ማየት ያስፈልጋል፤›› የሚሉት የሕግ ባለሙያው አቶ ቸርነት፣ ‹‹መንግሥትን ማንጓጠጥ ሳይሆን፣ አማራጭ ሐሳብ ነው ማምጣት ያለብን፡፡ ለዚህ ደግሞ ችግሩን እንረዳ፡፡ መንግሥት የሚያውቀውን ሁሉ የምናውቅ ይመስለናል፡፡ ነገር ግን አይደለም፡፡ ለአገር ተብሎ ግን በብዙኃኑ ዘንድ የማይወደዱ ውሳኔዎች ሊተላለፉ ይችላሉ፡፡ ጦርነቱ እኮ ኢትዮጵያን እየበላ ነው፤›› በማለት ምክራቸውን ይለግሳሉ፡፡

    እንደ እሳቸው ዕይታ እነዚህ ውሳኔዎች የሚያሙ አይሆኑም፣ መንግሥትም ውሱንነቶች የሉበትም በማለት ሳይሆን፣ ጊዜ ሰጥቶ ፖሊሲ የሚሆን ነገር በጥናት ማቅረብ ግድ ስለሚል ነው፡፡ በተጨማሪም የምዕራቡ ዓለም ችግሩን ለመፍታት የሚፈልግበት መንገድ አስቸጋሪ ነው ይላሉ፡፡

    በዚህ አግባብ፣ የተላለፈው ውሳኔ ለታለመው ብሔራዊ ምክክር አስተዋጽኦ ያደርጋል ብለው ቢያስቡም፣ አቶ አበበ ግን ውሳኔው ለብሔራዊ ምክክሩ እምብዛም እንደማያግዝ ይከራከራሉ፡፡

    አቶ አበበ ‹‹እንደ እኔ እምነት የሕወሓት አመራሮች መለቀቅ ለድርድሩ ከአሁኑ እንቅፋት ከመፍጠሩ በቀር አዎንታዊ ሚና አለው ብዬ አላምንም። በእርግጥ አገራዊ መግባባት የምትፈልገውንም የማትፈልገውንም ለመስማት መዘጋጀትና ተደማምጦና ተቻችሎ የጋራ ራዕይን መንደፍ ስለሚፈልግ አካታች መሆን ይኖርበታል። ያለንበት ሁኔታም ከመደበኛው የሕግ አሠራርም ወጣ ብለን ሁሉን አቀፍ ዘዴዎች መጠቀምን ይጠይቃል። ይሁንና አገራዊ መግባባት ድርድሮች ከሌሎች አገሮች እንደምንረዳው በጥድፊያ የተሞላና የይስሙላ ሳይሆን፣ በእርጋታና በቅደም ተከተል ነው የሚፈጸመው። በአገራዊ መግባባት ውይይቶች/ድርድሮች ቀድሞ ድምፁ የሚሰማው ተበዳይ እንጂ፣ በዳይም አይደለም፣ መንግሥትም አይደለም። ከሁሉም በፊት በርካታ ቤተሰቦቻቸውን ያጡ ወገኖች፣ ልጆቹንና ንብረቱን መስዋዕት ያደረገው የአፋርና የአማራ ሕዝብ፣ ልጆቹንና ንብረቱን መስዋዕት ያደረገው የኢትዮጵያ ሕዝብ ቅድሚያ ድምፁ ሊሰማ በተገባ ነበር፤›› በማለት ይከራከራሉ፡፡ ስለዚህም፣ ‹‹አሁን የሆነው የደማው፣ የሞተው፣ የተፈናቀለውና ንብረቱን ያጣው ሕዝብ ባይተዋር ሆኖ ድርድሩ ሳይጀመር መንግሥት ይቅርታ አድራጊ ሆኖ ፍትሕን ለሚጠብቅ የተበደለ ሕዝብ እንደተበተነ ‹ለሰብዓዊነት ስንል ለቀቅናቸው› ሲባል ነገሩ የተገላቢጦሽ ሆነ፤›› ይላሉ፡፡

    ከዚህ ባለፈም እንዲህ ያሉ ተግባራት መለመዳቸው የፍትሕ ሥርዓቱን የተመለከተ አንድምታ ሊኖራቸውና ድርጊቶቹ አላግባብ ጥቅም ላይ ሊውሉ ይችላሉ በማለት ያሳስባሉ፡፡ መንግሥት እንዲህ ዓይነት ውሳኔዎችን እንደሚያስተላልፍ ስለሚያውቁ፣ ‹‹ዓቃቤ ሕግና ፖሊስ ሆን ብለው ባያደርጉት እንኳን እንዲህ ዓይነት በፖለቲከኞች የሚፈጸሙ ወንጀሎችን የመመርመር ሒደት በእጅጉ ያዳክመዋል። እነሱም እንደ ሕዝቡ በፖለቲከኞቹ ተስፋ ይቆርጡና ነገ ለሚለቀቅ እያሉ ጥረት እንዳያደርጉ ያደርጋቸዋል፤›› ብለው በመከራከር፣ ‹‹ስለሆነም ይኼ ክስተት ለሙያውና ለአገሩ ታማኝ ሆኖ የሚተጋ የፀጥታ ኃይል ሞራሉ እንዲጎዳ ያደርጋል፣ ቸልተኛ እንዲሆን ያደርጋል፣ መጨረሻም የፍትሕ ሥርዓቱ ላይ ያለችውን እንጥፍጣፊ እምነት አሟጥጦ እንዲያጣ ያደርገዋል፤›› ሲሉ ምልከታቸውን ያጋራሉ፡፡

    ዓቃቤ ሕግ አሳማኝ መረጃና ማስረጃ ማቅረብ አቅቶት ይኼንን አማራጭ ድክመቱን ለመሸፈን ይጠቀምበት እንደሆነ ተጠይቀው ያብራሩት አቶ ቸርነት በበኩላቸው፣ እንዲህ ያለው ሁኔታ እንዲፈጠር የሚያደርግ ጠንካራ የፍርድ ቤት የመረጃና የማስረጃ ጥያቄ እንዳልቀረበና በፍርድ ቤት ውሏቸው እንዲህ ያለውን ጠንካራ ፍላጎት ከፍርድ ቤት እንዳልተመለከቱ ያስረዳሉ፡፡

    ‹‹ዓቃቤ ሕግም ክሱ የማያዋጣ ሆኖ ለወደፊት ከሚያመጣው ኪሳራ ለመትረፍ ሲል ክስ ሲያቋርጥ ተመልክቼም አላውቅም፡፡ ይኼ ቢሆን የሚደነቅና ለተከሳሾችም ዕፎይታ ነው፤›› ይላሉ፡፡ ስለዚህም እንዲህ ያለውን ጉዳይ በዚህ አገር አሁን ማሰብ ቅንጦት ነው ባይ ናቸው፡፡

    በተለያየ መንገድ ቢሆንም ቅሉ፣ ሁለቱም የሕግ ባለሙያዎች የሚስማሙበት ጉዳይ የፍትሕ ዘርፉ ለውጥ የሚያስፈልገው መሆኑን ነው፡፡

    እንደ አቶ ቸርነት ምልከታ፣ እዚህ አገር ያለው ችግር በተራው የፍትሕ ሥርዓት ይፈታል ብሎ ማሰብ ስህተት ሲሆን፣ በዚህ አገር እስከ ዛሬ የመጠየቅ ፍላጎቶች  እንዳልነበሩ፣ እዚህም ተቋማት አለመኖራቸውንና የመንግሥት ተጠያቂነት አለመስፈን እንደነበር ያስታውሳሉ፡፡ ስለዚህም ለውጥ ሲባል በሁሉም ዘርፍ ነው መምጣት ያለበት በማለት፣ በሁሉም አገሮች እንደተለመደው ወደ ብሔራዊ ምክክር ሲገባ የሽግግር ፍትሕን ስለማምጣት ማሰብ የግድ ይላል ሲሉ ይመክራሉ፡፡ ለዚህም ታልሞ በመንግሥት የተቋቋመው የዕርቀ ሰላም ኮሚሽን እንዳለ በመጥቀስ፣ ይደረጋል ተብሎ በሚጠበቀው ምክክር ለአገሪቱ የሚያዋጣት የሽግግር ጊዜ ፍትሕ ምን ዓይነት መሆን እንዳለበትና የጋራ ዕውነት እንዲኖር ለማድረግ ውይይቶች መደረግ አለባቸው ሲሉ ያሳስባሉ፡፡ ይኼንን በማድረግም የሕግ የበላይነትን ማስከበር ይኖርብናል በማለት ችግሩ የህልውና ነው እየተባለ፣ የፀጥታ ችግር ብቻ ሳይሆን ፖለቲካዊ መፍትሔ የሚሻ ችግር እንደሆነ ያመላክታሉ፡፡ በዚህም አግባብ እንደ ቺሊ፣ ፖርቹጋልና መሰል ችግር አጋጥሟቸው እንደነበሩ አገሮች ጥፋት ተመዝግቦ ተጠያቂነት በመፍጠር፣ ካሳ ለሚገባው ካሳ ተሰጥቶ ያንን ምዕራፍ ዘግተን ማለፍና ለወደፊት ማሰብ ይኖርብናል ይላሉ፡፡

    አቶ አበበ በበኩላቸው፣ ‹‹ይቅርታ፣ ምሕረት ወይም ክስ መቋረጥ በምክንያትም ሆነ በውጤት የተለያዩ ቢሆኑም በአመዛኙ የሕዝብ ጥቅምን መሠረት ያደረጉ እንደሚሆኑ ግምት ይወሰዳል። ይህንን የሚፈቅደው አካልና አሠራሩም ከአገር አገር ይለያያል። በእኛ አገር አሠራር አስፈጻሚው አካል ሥልጣን ተሰጥቶታል። ይሁንና የሕዝብን ጥቅም ባስጠበቀ መንገድ ስለመፈጸማቸው ሕዝብ ሽፋን ሆነ እንጂ በተግባር በሥልጣን ላይ ያለ የፖለቲካ ፓርቲን በሚጠቅም ነው የሚፈጸመው። ይህ አካሄድ እጅግ ጥብቅ የሆነ የቁጥጥር ሥርዓትና በተለይ እንዲህ ግዙፍ የሆነ የሕዝብ ጉዳይ ሲሆን፣ ተዓማኒነት ያለው ሕዝብ የሚሳተፍበት አሠራር ሊቀየስ ይገበዋል፤›› በማለት ያሳስባሉ፡፡ በሁለተኛ ደረጃ ኢትዮጵያ በፈረመቻቸው ዓለም አቀፍ ሕጎች በግልጽ ተቀምጦ ኢትዮጵያ ያልተገበረችው የሰብዓዊ መብቶች ጥሰት ተጎጂዎች፣ እንደ ግለሰብም ሆነ እንደ ቡድን የሚካሱበት የሕግ ሥርዓት በአፋጣኝ መዘርጋት መቻል አለበት ይላሉ፡፡

    ‹‹መንግሥት ዜጎቹን እንደ ግለሰብም ሆነ እንደ ቡድን የመጠበቅ ግዴታ አለበት። ይኼንን ግዴታውን ለመወጣት ወንጀለኞችን በገንዘብም ሆነ በሌላ መንገድ ይቀጣል። አልያም ልክ እንደምናየው ይዞ ይለቅቃል። መንግሥት የሰብዓዊ መብት ጉዳት ያደረሱትን የመቅጣት ብቻ ሳይሆን፣ ተጎጂዎቹን የማኅበረሰብ ወይም የግለሰብ ካሳ የመክፈል ግዴታ በግልጽ ሊጣልበት ይገባል። ይህ ሲሆን ሦስት ነገሮችን ማረጋገጥ ይቻላል፡፡ መንግሥት ዜጎቹን ተግቶ ከጥቃት ይጠብቃል፣ ይቅርታ፣ ምሕረት ወይም ክስ ማቋረጥ በዘፈቀደ እንዳይፈጸም ያደርጋል፣ እንዲሁም መንግሥት ከወንጀለኞች በቅጣት የሚሰበስበው ገንዘብ በድርጊቱ ቤተሰቡን ላጣ የቤተሰብ አባል የሞራል መጠገኛና የኑሮ መደጎሚያ ይሆነዋል፤›› ይላሉ፡፡

    spot_img
    - Advertisement -

    ትኩስ ጽሑፎች

    ተዛማጅ ጽሑፎች

    - Advertisement -
    - Advertisement -