Sunday, February 5, 2023

በኦሮሚያ ክልል ለሚታየው የፀጥታ ችግር ተጠያቂው ማነው?

- Advertisement -spot_img

በብዛት የተነበቡ

በአንዳንዶች ዕይታ በኦሮሚያ ክልል የሚስተዋለው የሕግ ማስከበርም ሆነ ሰላምና ደኅንነትን የማረጋገጥ ሥራ በቂ ነው ተብሎ አይታመንም፡፡ ከ30 ዙሮች በላይ በሠለጠነው የልዩ ፖሊስ ኃይልና በዋና ዋና ሚዲያዎች ሲቀርቡ የሚታዩ የጦር ተሽከርካሪዎችና ጦር መሣሪያዎች፣ የኦሮሚያ ክልል በጠንካራ ቁመና ላይ የሚገኝ የፀጥታ ኃይል ያደራጀ ክልል ያስመስሉታል፡፡ የክልሉ የፀጥታ ኃይል ከኦሮሚያ አልፎ ለሌሎች ክልሎች ሰላም መከበር ጭምር ዋስትና የሚሆን ነው ተብሎ ቢታመንም፣ ራሱ በሚቆጣጠረው በኦሮሚያ ክልል የሰዎች ሕይወት በየአጋጣሚው ሲቀጠፍ መታየቱ የክልሉን የፀጥታ መዋቅር ጥያቄ ውስጥ መክተቱ የማይቀር ነው፡፡

በኦሮሚያ ክልል ባለፉት ሦስት ዓመታት ሄድ መለስ እያለ ሲስተዋል የቆየው ሰላምና መረጋጋትን የሚያደፈርስ ሁኔታ፣ ዛሬም በጉልህ የሚንፀባረቅ መሆኑን ሰሞነኛ ዜናዎች ይጠቁማሉ፡፡ ከቀናት በፊት ባልታወቁ ታጣቂዎች መኪና በማስቆም የተፈጸመ የአሽከርካሪዎች ግድያን ተከትሎ መዘጋትና የትራንስፖርት መስተጓጉል በገጠመው የባህር ዳር – አዲስ አበባ መንገድ፣ ሁኔታዎች የመሻሻል ምልክት አለማሳየታቸውን መረጃዎች ያሳያሉ፡፡ ይህ ሪፖርት እስከ ተጠናቀረበት ጊዜ ድረስ የዓባይ በረሃ መንገድ አስተማማኝ የመተላለፊያ ኮሪደር ሊሆን አለመቻሉን የአካባቢው ምንጮች ይናገራሉ፡፡

ከዚህ በላይ ግን ከሰሞኑ በቄለም ወለጋ ዞን ጊዳሚ ወራዳ 81 በጅምላ ተገድለው፣ 87 ደግሞ በጅምላ ተቀብረው በአጠቃላይ 168 ሰዎች ተጨፍጭፈው የመገኘታቸው ዜና ነበር፣ የኦሮሚያ ክልልን ሰላምና ፀጥታ ማስከበር ሥራ ትልቅ ጥያቄ ያስነሳበት፡፡ ጥሩ የሚባል የሎጂስቲክስ አቅርቦና ሥልጠና ያለው፣ በጥሩ ቁመና ላይ የሚገኝ የፀጥታ ኃይል ባለቤት ነው ተብሎ የሚታመን ትልቅ ክልል፣ ለዜጎች መሠረታዊ የመኖር ዋስትና መስጠት አለመቻሉ በብዙዎች እምነት በሁለት መንገድ የመጣ ነው፡፡

የኦሮሚያ ክልል ሰላምና ፀጥታ የሰፈነበት ከመሆን ይልቅ፣ ሥርዓተ አልበኝነት እየተባባሰበት የመጣው አንድም ለሰላም መከበር አመራሩ የፖለቲካ ቁርጠኝነት በማጣቱ ሊሆን ይችላል የሚሉ አሉ፡፡ ክልሉ ግድያና ውድመት የሰፈነበት ሆን ተብሎ በሚካሄድ የፖለቲካ አሻጥር ሊሆን እንደሚችልም በርካቶች ይገምታሉ፡፡

የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤትና የኦሮሚያ ብልፅግና ፓርቲ አባል አቶ ሃንጋሳ  አህመድ ኢብራሂም በፌስቡክ ገጻቸው በቀጥታ ቀርፀው ባሠራጩት ቪዲዮ ጉዳዩን እስኪያፈንዱት ድረስ፣ የከረዩ ሚችሌ ገዳ አባላት ግድያ በኦሮሚያ ክልል በስፋት በሚንቀሳቀሱ ታጣቂዎች ላይ የተላከከ ወንጀል ሆኖ ነበር የቆየው፡፡ ጉዳዩ በራሱ በኦሮሚያ ክልል ባለሥልጣናት ጭምር መስተጋባቱ ሲጠነክርና በገለልተኛ አካል ተጣርቶ ይቅረብ የሚለው ሐሳብ ሲያጋድል፣ የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብቶች ኮሚሽን በጉዳዩ ላይ ምርመራ ጀመረ፡፡ ከታኅሳስ 7  እስከ 12 ቀን 2014 ዓ.ም. ማጣራት ያካሄደው ኮሚሽኑ በስተመጨረሻ ይዞት በወጣው የምርመራ ውጤትም ለ14 የሚቺሌ ገዳ አባላት ግድያ ዋና ተጠያቂው ሌላ ማንም ሳይሆን የኦሮሚያ የፀጥታ ኃይል መሆኑን አረጋግጧል፡፡

ይህ የኮሚሽኑ ግኝት ደግሞ በኦሮሚያ ክልል ባለው የፀጥታ ሥርዓትና የፀጥታ አጠባበቅ ላይ የሚነሳውን ጥያቄ ከፍ አድርጎታል፡፡ በኦሮሚያ በተለምዶ ‹‹መጤ›› እና ‹‹ሠፋሪ›› በሚል ፍረጃ ለጥቃት የሚዳረገው ከኦሮሚኛ ተናጋሪ ውጪ ያለው ማኅበረሰብ ብቻ ሳይሆን፣ ራሱ ኦሮሚኛ ተናጋሪው ኅብረተሰብም ለጥቃት ተጋላጭ መሆኑን ከዚህ ቀደም የቀረቡ የሰብዓዊ መብት ተቋማት ሪፖርቶች ጭምር አረጋግጠዋል፡፡ የአሁኑ የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብቶች ኮሚሽን ሪፖርት ደግሞ፣ በኦሮሚያ ክልል ያለው የሕግ ማስከበር ሥርዓት በተራው ዜጋ ብቻ ሳይሆን፣ ለአባ ገዳዎች ጭምር በቂ ጥበቃ የሚያደርግ መሆኑን ነው ያመላከተው፡፡

የሰብዓዊ መብቶች ኮሚሽን ሪፖርት ከወጣ በኋላ ኦሮሚያ ለዜጎቹ በሰላም ወጥቶ ለመግባት የሚያስችል የደኅንነት ዋስትና ማቅረብ እያቃተው የመጣ ክልል ሆኗል የሚል አስተያየት፣ በብዙዎች ዘንድ ሲንሸራሸር ቆይቷል፡፡ የኦሮሚያ የፀጥታ ኃይልና የሕግ አካላት ንፁኃን በገፍ ሲጨፈጨፉና በወጡበት ሲቀሩ ከማስቆም ይልቅ፣ ነገሩን ዓይተው እንዳላዩ ያልፉታል የሚለውን ትችትንም ጉዳዩ አጉልቶታል፡፡ በደምቢዶሎ አማኑኤል በተባለ ወጣት ግድያ፣ በሻሸመኔ ውድመት፣ በወለጋ፣ በጉጂና በሐረርጌ በደረሱ ተደጋጋሚ ዕልቂቶች በቸልተኝነት ሲታማ በቆየው የኦሮሚያ የፀጥታ ኃይል ላይ አሁን ደግሞ፣ ‹‹ለሕገወጥነት ሆን ብሎ ተባባሪ እየሆነ ነው›› የሚል ትችት እንዲነሳበት ያደረገ ነበር፡፡

የከረዩ ሚቺሌ አባ ገዳዎች ግድያ ጉዳይ የኦሮሚያ ክልል የፀጥታ አጠባበቅ በምን ሁኔታ ላይ ነው የሚገኘው? በክልሉ ያለው ሕግ ማስከበርና የሕግ የበላይነት የገጠመው ፈተና ምንድነው? እንዲሁም ችግሩ በአገር ላይ የደቀነው አደጋ ምንድነው? የሚሉ ጠንካራ ጥያቄዎች በኅብረተሰቡ ውስጥ እያስነሳ ነው፡፡ በማኅበራዊ የትስስር ገጾችም ሆነ በዋና ዋና የመገናኛ አውታሮች ከሚንሸራሸሩ ሐሳቦች መገንዘብ እንደሚቻለው፣ በኦሮሚያ ክልል ሕግ ማስከበር ሥርዓት ላይ የሚነሳው ጥያቄ በእጅጉ በርካታ ነው፡፡

ሪፖርተር እነዚህን ጥያቄዎች አሰባስቦ ከሚመለከታቸው የኦሮሚያ ክልል ባለሥልጣናት ምላሽ ለማግኘት ያደረገው ተደጋጋሚ ሙከራ ለጊዜው መሳካት አልቻለም፡፡ የጉዳዩ በተለይ ቀጥተኛ ባለቤት ለሆነው የኦሮሚያ ክልል ፖሊስ ኮሚሽን በአካል ጭምር ጥያቄውን ለማቅረብ የተሞከረ ቢሆንም፣ ለጊዜው ከቀጠሮ በዘለለ ምላሽ ማግኘት አልተቻለም፡፡  

የኦሮሚያ ክልል አመራሮች በተለይ ጉዳዩ በቀጥታ ይመለከታቸዋል ተብሎ ጥያቄ የቀረበላቸው ባለሥልጣናት ምላሽ ከመስጠት ቢቆጠቡም፣ ሌሎች ይመለከተናል ያሉ ወገኖች ግን ስለጉዳዩ ከመናገር ወደኋላ አላሉም፡፡ ሰሞኑን ተከታትለው ከተፈጠሩት የከረዩ አባ ገዳዎች ግድያ ሪፖርት ይፋ መደረግን በኋላ፣ በቄለም ወለጋ ጊዳሚ ወረዳ የ168 ሰዎች ግድያን በማስመልከት የተለያዩ የፖለቲካ ኃይሎች ጠንካራ መግለጫዎችን በማውጣት ላይ ናቸው፡፡

የአማራ ብሔራዊ ንቅናቄ (አብን) በኦሮሚያ ክልል ያለውን ሁኔታ፣ ‹‹የመንግሥት ደንታ ቢስነትና አንዳንዴም ቀጥተኛ ተሳትፎ የታከለበት›› በማለት ነበር በጠንካራ ቃላት ያወገዘው፡፡ የኢትዮጵያ ዜጎች ለማኅበራዊ ፍትሕ (ኢዜማ) ፓርቲ ባወጣው መግለጫ ደግሞ፣ ‹‹የኦሮሚያ ክልል መንግሥት በክልሉ እየተፈጸሙ ላሉ አሰቃቂ ግድያዎች ተጠያቂነት አለበት›› በማለት ነበር የጉዳዩን አሳሳቢነት በመግለጫው ይፋ ያደረገው፡፡

አብን በመግለጫው፣ ‹‹በኦሮሚያ ክልል በተለይ በአማራ ሕዝብ ላይ ያነጣጠረ ዘር ተኮር ጭፍጨፋ፣ ማፈናቀልና ንብረት ማውደም በመፈጸም ላይ ነው፡፡ ይህ ወንጀል ሲፈጸም ደግሞ የኦሮሚያ ክልል ማስቆም አልቻለም፣ ወይም ሆን ብሎ ይተባበራል፤›› ሲል ኮንኗል፡፡ ከዚህ በመነሳትም፣ ‹‹ሕዝባችን የሚፈልገው የመኖር መብቱን የሚያስከብርለት ዝቅተኛ መንግሥት (Minimal State) እንጂ፣ ነባራዊ ተጨባጫዊነት የጎደለው መዋቅር አይደለም፤›› በማለት ነው እንደ አጠቃላይ ኢትዮጵያ የምትገኝበትን አሳሳቢ ያለውን የፖለቲካ ቅኝት ፓርቲው ያወገዘው፡፡

በሌላ በኩል በኦሮሚያ ክልል የማያባራ ግድያ እየተከናወነ መሆኑን ያወሳውና ለዚህም መንግሥት በየደረጃው እንደሚጠየቅ ያሳሰበው ኢዜማ፣ የኦሮሚያ ክልል መንግሥት ሕግ የማስከበር ጥረቱ በቂ አለመሆኑን ተችቶታል፡፡ ‹‹ግድያና ጭፍጨፋ በተፈጸመ ቁጥር መግለጫ ከመስጠትና መፅናናት ከመመኘት የዘለለ ሥራ የኦሮሚያ ክልል መንግሥት አልሠራም፤›› ሲል ነበር ኢዜማ፣ የሰሞነኛውን የኦሮሚያ ግድያ አስታኮ በመግለጫው ያወገዘው፡፡

ከዚሁ የኦሮሚያ ሕግ ማስከበር ጉዳይ ጋር በማስታከክ ስለሁኔታው ያላቸውን ግምገማ አስተያየት የተጠየቁ የፖለቲካ ሰዎችም ቢሆኑ አሉታዊ ነበር ምላሻቸው፡፡ የባልደራስ ለእውነተኛ ዴሞክራሲ ፓርቲ (ባልደራስ) ድርጅት ጉዳዮች ኃላፊ አቶ ስንታየሁ ቸኮል፣ ‹‹በኦሮሚያ ባለው ሕገወጥነትና ጥቃት ውስጥ የራሱ የኦሮሚያ ክልል የፀጥታ ኃይል እጅ እንዳለበት በተደጋጋሚ ስንወተውት የቆየውን ጉዳይ፣ ሰሞኑን ሰብዓዊ መብት ኮሚሽን በሪፖርቱ አረጋግጦታል፤›› በማለት ነበር ስለጉዳዩ አስተያየታቸውን የሰጡት፡፡

አንጋፋው የፖለቲካ ሰው አቶ ኤፍሬም ማዴቦ በበኩላቸው፣ የኦሮሚያ ክልል መንግሥት ሊወጣው ይገባ የነበረ ተፈጥሯዊ ሕግ የማስከበር የመንግሥት ሥራን ሠርቷል ብለው እንደማያምኑ ይናገራሉ፡፡ የኦሮሚያ ክልል መንግሥት የራሱን የውስጥ የቤት ሥራ ባለመሥራቱም፣ የክልሉ ችግር ከራሱ አልፎ ለአገር እየተረፈ ነው ሲሉም አቶ ኤፍሬም አስረድተዋል፡፡

በኦሮሚያ ክልል የአባ ገዳዎችና የፖሊሶች፣ እንዲሁም የንፁኃን ዜጎች መጨፍጨፍ ለባልደራስ በእጀጉ እንደሚያሳስበው አቶ ስንታየሁ ቸኮል ይናገራሉ፡፡ ‹‹ጭፍጨፋው ሰለባ ያደረጋቸውን ዜጎች በቅርቡ ወደ ተጠለሉበት ደብረ ብርሃን ሄደን ከራሳቸው አንደበት እንዳደመጥነው፣ በጥቃቱ የመንግሥት አካላት እጅ መኖሩን ተረድተናል፡፡ ይህ ተጨባጭ መረጃ ደግሞ መንግሥት ችግሩን ለማስቆም የማጥራት ሥራውን ከራሱ መጀመር እንዳለበት የሚጠቁም ሆኖ አግኝተነዋል፤›› ሲሉ ነው አቶ ስንታየሁ ስለኦሮሚያ ሰላም መደፍረስ ያላቸውን ግምገማ የተናገሩት፡፡

የኦሮሚያ ክልል የሰላም መደፍረስ ችግር ባለቤትነት የተለያየ ምንጮች እንዳሉት የሚያስረዱት አቶ ኤፍሬም  በበኩላቸው፣ ችግሩ በአንድ አካባቢ የሚወሰን ሳይሆን ወደ አገር አቀፍ ቀውስነት እየተሸጋገረ መምጣቱ እንደሚያሳስባቸው ያስረዳሉ፡፡ ‹‹ኦሮሞ በሁሉም የኢትዮጵያ አቅጣጫ ቢኬድ አለ፣ ወደ ፈለገው የኢትዮጵያ ክፍል ለመሄድ ቢታሰብ ኦሮሚያ ክልልን ሳይረግጡ ማለፍ አይታሰብም፡፡ ኦሮሚያ ሰላም ካልሰፈነበትና የዜጎች በሰላም ወጥቶ በሰላም የመግባት ዋስትና ካልተረጋገጠበት ከአዲስ አበባ ወይም ከሠፈራችን መንቀሳቀስ የማንችልበት አደጋ ሊፈጠር ይችላል፤›› በማለት ነበር አንጋፋው ፖለቲከኛ አቶ ኤፍሬም በቅርበት የሚታዘቡትን የኦሮሚያ ክልል ፀጥታ ችግር ያስረዱት፡፡         

spot_img
- Advertisement -

ትኩስ ጽሑፎች

ተዛማጅ ጽሑፎች

- Advertisement -
- Advertisement -