Monday, February 6, 2023
- Advertisement -
- Advertisement -
ማኅበራዊመፍትሔ ያልተገኘለት የመንገድ ዳር ንግድ

መፍትሔ ያልተገኘለት የመንገድ ዳር ንግድ

ቀን:

በአዲስ አበባ ከተማ የእግረኛ መንገድ ላይ ሸራቸውን ዘርግተው የሚሸጡ ነጋዴዎች ቁጥር ከጊዜ ወደ ጊዜ እየጨመረ መጥቷል፡፡ እነዚህም ነጋዴዎች የሚሸጡት ግብዓት በዝቅተኛ የኑሮ ደረጃ ላይ ለሚገኙ ዜጎች ትልቅ መፍትሔ ቢሆንም፣ እየተከተሉት ያለው አሠራር ሕገወጥ መሆኑ ከደንብ አስከባሪዎች ጋር አባሮሽ መጫወት የዕለት ከዕለት ተግባራቸው ሆኗል፡፡ ይህም አንድም ለኪሳራ በሌላ መልኩ ደግሞ ለተለያዩ አደጋዎች እንዲጋለጡ መንገድ ከፍቷል፡፡

በመንገድ ዳር ላይ ጫማና አልባሳትን ሸጠው ኑሮን ለማሸነፍና የዕለት ጉርሳቸውን ለመሙላት ደፋ ቀና ከሚሉት መካከል አቶ አብዱልፈታ ሲራጅ ይገኙበታል፡፡ አቶ አብዱልፈታህ በዚህ ሥራ ከተሰማሩ ሰባት ዓመት ማስቆጠራቸውን ከደንብ አስከባሪዎች ጋርም ‹‹ሌባና ፖሊስ›› መጫወት እንደሰለቻቸው ተናግረዋል፡፡ በሳሪስ፣ በመገናኛ፣ በሜክሲኮና በሌሎች ቦታዎች ላይ ተዘዋውረው መሬት ላይ ሸራ ዘርግተው እንደሚሸጡ የሚናገሩት ግለሰቡ፣ ቋሚ የሆነ የንግድ ቦታ አግኝተው መሸጥ እንደሚፈልጉ ተናግረዋል፡፡ ከዚህ በፊት ሳሪስ አካባቢ እየሸጡ እያለ በደንብ አስከባሪዎች ንብረታቸው እንደተወሰደ፣ በዚህም የተነሳ ለከፍተኛ ኪሳራ መጋለጣቸውን አስታውሰዋል፡፡

አቶ አብዱልፈታህ በሰባት ዓመታት ቆይታቸው መራራ የሚባል የንግድ ሥራ ማሳለፋቸውን ከሁሉም በላይ ደግሞ በደንብ አስከባሪዎች ዱላ ተመዞባቸው ሰውነታቸው ላይ ጉዳት ደርሶባቸው ለአንድ ሳምንት የአልጋ ቁራኛ ሆነው እንደነበር አልሸሸጉም፡፡ የመንገድ ላይ ንግድ ከእጅ ወደ አፍ እንደሆነ የሚናገሩት እሳቸው፣ መንግሥት በዚህ ሥራ የተሰማሩ ነጋዴዎችን የቦታ ይዞታ ቢያመቻች፣ ሕገወጥ የሆነ ንግድ ይቀራል ብለው ያምናሉ፡፡ በመንገድ ዳር ተሰማርተው የሚሠሩ አብዛኞች ነጋዴዎች ከዚህ በፊት ይሠሩበት የነበረውን የቦታ ይዞታ ተነጥቀው መሆኑን፣ እሳቸውም ይህ ዕጣ ፈንታ እንዳጋጠማቸው ለሪፖርተር አስረድተዋል፡፡

ከዚህ በፊት ፒያሳ አካባቢ ከመንገድ ዳር ገባ ያለ የመሸጫ ሱቅ እንደነበራቸው ያስታወሱት አቶ አብዱልፈታህ፣ መንግሥት ‹‹ለልማት እፈልገዋለሁ›› በማለት የቦታ ይዞታቸውን እንዳፈረሰባቸው ገልጸዋል፡፡ ተቀያሪ የቦታ ይዞታ እንዲሰጣቸው በተደጋጋሚ ቢጠይቁም ምንም ዓይነት ምላሽ አለማግኘታቸውን፣ በዚህም የተነሳ ወደዚህ ሥራ መግባታቸውንም ተናግረዋል፡፡  

‹‹የዚህ ሁሉ ችግር መንግሥት ነው፡፡ ከዚህ በፊት ይነስም ይጥበብም አነስተኛ የቦታ ይዞታ ነበረኝ፣ አሁን ግን አደባባይ ላይ ወጥቼ ልነግድ ተገድጃለሁ፤›› ብለዋል፡፡ ከዚህ ቀደም የተሻለ ኑሮ ይኖሩ እንደነበር፣ አሁን ላይ ግን ሁለት ልጆቻቸውን ለማሳደግ ቀርቶ የቤት ኪራይ እንኳን መክፈልም እንዳቃታቸው ተናግረዋል፡፡

ሌላዋ ሽንኩርት፣ ቲማቲምና ሌሎች አትክልትን ሃና ማርያም አካባቢ በመንገድ ዳር ላይ የምሸጡት ወ/ሮ ብርቱካን ደስታ፣ ‹‹በዚህ ሥራ ከተሰማራሁ አራት ዓመታት አስቆጥሪያለሁ፡፡ ሁሌም ግን ከደንቦች ጋር መሯሯጥ የዕለት ከዕለት ሥራዬ አድርጌዋለሁ፤›› ብለዋል፡፡

ከዚህ ሁሉ በላይ ደግሞ የያዙትን አትክልት ሸጠው ለመጨረስ ከታች ላይ በሚሉበት ጊዜ መደበኛ የቦታ ይዞታ ካላቸው ነጋዴዎች ጋር እሰጥ አገባ ውስጥ እንደሚገቡ የሚናገሩት ወ/ሮ ብርቱካን፣ በዚህም የተነሳ አንዳንዴ የያዙትን ነገር ሁሉ ሸጠው እንደማይገቡ ተናግረዋል፡፡

ከዚህ በፊት የያዙትን አትክልት በደንብ አስከባሪዎች እንደተወሰደባቸው ያስታወሱት ወ/ሮ ብርቱካን፣ የተወሰደባቸውንም ንብረት ሄደው በሚጠይቁበት ወቅት ደቂቃ ባልሞላ ጊዜ ውስጥ ንብረታቸው ለሌላ ሰዎች ሲሸጥና ሲከፋፈሉት ማየታቸውን ገልጸዋል፡፡

መንግሥት ሕገወጥ ንግድ ይቁም ከማለቱ በፊት በዚህ ሥራ ለተሰማሩ ነጋዴዎች የቦታ ይዞታ ማመቻቸት እንዳለበትና አብዛኛውን ጊዜም እዚህ ሥራ ላይ የተሰማሩ ነጋዴዎች በዝቅተኛ የኑሮ ደረጃ ላይ የሚገኙ መሆናቸውን አስምረውበታል፡፡

አብዛኛውን ጊዜ በዚህ ሥራ የተሰማሩ ነጋዴዎች ኑሮን ለማሸነፍ ደፋ ቀና በሚሉበት ጊዜ ብዙ ችግሮች እንደሚገጥማቸው፣ ይህንን ችግር ለመጋፈጥ አማራጭ እንዳጡ ይናገራሉ፡፡

በከተማዋ በርካታ ሕገወጥ ተግባሮች እያሉ እዚህ ነገር ላይ ብቻ መንግሥት ትኩረት መስጠቱ ግራ የሚያጋባ ነው ይላሉ፡፡

ከዚህ በፊት የቤታቸው አጥር ሥር ሸራ ወጥረው ይነግዱ እንደነበር ያስታወሱት ወ/ሮ ብርቱካን፣ ከጊዜ ወደ ጊዜ ግን ደንበኛ በማጣታቸው ምክንያት የጎዳና ንግድ ሊጀምሩ እንደቻሉ ተናግረዋል፡፡

የንፋስ ስልክ ላፍቶ ክፍለ ከተማ ወረዳ 11 የደንብ ማስከበር ጽሕፈት ቤት ኃላፊ አቶ አውራሪስ ቲያስከብ እንደገለጹት፣ በሕገወጥ መንገድ ሲነግዱ የተያዙ ነጋዴዎችን የያዙትን ግብዓት ወይም ጥሬ ዕቃ በመውረስ ቀጥታ ወደ ስቶር ይገባል፡፡ እነዚህም የተወረሰባቸው ነጋዴዎች ይህን ያህል ዕቃ ተይዞባቸዋል ተብለው ደረሰኝ እንደሚሰጣቸው፣ ከዚያ በኋላ ለሚመለከተው አካል የገባው ዕቃ በጨረታ እንዲሸጥ ደብዳቤ ለፋይናንስ ዘርፍ እንደሚጻፍ አክለው ገልጸዋል፡፡

ከዚህ ሁሉ ችግር በፊት ግን ወረዳው ከፀጥታ አካላት ጋር በመሆን የመከላከል ሥራ እንደሚሠራ የገለጹት ኃላፊው፣ ከአቅም በላይ ካልሆነ በቀር የያዟቸውን ዕቃዎች እንደማይወረስባቸው አብራርተዋል፡፡

ንብረቱ የተወረሰበት አካል ወረዳው ድረስ መጥቶ የመጠየቅ መብት እንዳለው ገልጸው፣ በጊዜው አፋጣኝ የሆነ መልስ እንደሚያገኝ ለሪፖርተር አስረድተዋል፡፡

ሃና ማርያም አካባቢ ከፍተኛ የሆነ የሕዝብ ቁጥር በመኖሩ ሕጋዊ የሆኑና ያልሆኑ ነጋዴዎችን መለየት እንደሚከብድ ያስታወሱት አቶ አውራሪስ፣ ከመጠን በላይ በርካታ ነጋዴዎች በመኖራቸው ምክንያት አንበሳ አውቶቡስ የትራንስፖርት አገልግሎት በሚሰጥበት ወቅት አንዳንድ ጊዜ ለመዞር እንደሚቸገር ተናግረዋል፡፡

በዚህም የተነሳ የአንበሳ አውቶቡስ እስከ አዲስ አበባ ደንብ ማስከበር ቢሮ ድረስ ማመልከቻ ማስገባቱንና አገልግሎቱን አቋርጦም እንደነበር አስታውሰዋል፡፡ በዚህም የተነሳ እንደ አማራጭ የተወሰደው ንግድ ፈቃድ ያላቸውንም ሆነ የሌላቸውንም ነጋዴዎች ከመንገድ ዳር ገባ ብለው እንዲሠሩ ተደርጓል ብለዋል፡፡

በከፍተኛ ሁኔታ በሕገወጥ መንገድ ሲሸጡ የተያዙ ነጋዴዎች የያዙትን ግብዓቶች ወዲያው እንደሚወረስባቸው፣ በተለይም የሚበላሹ ነገሮች ከሆኑም በአስቸኳይ ጨረታ በማውጣት ለማኅበረሰቡ እንዲሸጥ ይደረጋል ብለዋል፡፡

ከዚህ ባለፈ ግን የራስን ጥቅም አስቀድሞ የተወረሱ ጥሬ ዕቃዎችን የሚወስዱ ሠራተኞች ላይ ዕርምጃ እንደሚወሰድ ገልጸው፣ አብዛኛውን ጊዜም ሕገወጥ የሆነ አሠራር የሚከተሉ ነጋዴዎች በሚበዙበት ወቅት የሌብነት አሠራሩም እየተስፋፋ በመሄዱ በዘርፉ ላይ የቅድመ ጥንቃቄ ሥራ እየተሠራ መሆኑን ኃላፊው አብራርተዋል፡፡

በጎዳና ንግድ ላይ የተሰማሩ ነጋዴዎች ሕገወጥ የሆነ ሥራ እንዳይሠሩ የቅድሚያ ቅድሚያ ግንዛቤ እንደሚሰጣቸው የንፋስ ስልክ ላፍቶ ክፍለ ከተማ ወረዳ 10 የደንብ መተላለፍ ሥልጠናና ግንዛቤ የኅብረተሰቡ ተሳትፎ ቡድን መሪ ወ/ሮ ሸጌ ተረፈ ተናግረዋል፡፡

አብዛኛውን ጊዜ በሕገወጥ ንግድ ላይ የተሰማሩ ነጋዴዎች ንብረታቸው ሲወሰድ ደረሰኝ ተቆርጦ ወደ ሽያጭ እንደሚቀርብ ወ/ሮ ሸጌ ገልጸዋል፡፡

የተወረሰው ንብረትም ወደ ሽያጭ ከመሄዱ በፊት ጨረታ እንደሚወጣ ገልጸው፣ ሽያጩም በሚካሄድበት ወቅት ምን ዓይነት ዕቃ ነው? የተሸጠውስ ምን ያህል ነው? የሚለውን ዝርዝር መረጃዎች እንደሚቀርቡ አክለዋል፡፡

ለእያንዳንዱ ግብዓትም የተለያየ ዋጋ እንደሚተመንለት የሽያጩ ገቢም ቀጥታ ወደ መንግሥት ካዝና እንደሚገባ የቡድን መሪዋ ለሪፖርተር ተናግረዋል፡፡

ከዚሁ ጎን ለጎን ቶሎ የሚበላሹ ማለትም እንደ አትክልት ያሉ ነገሮች በሚወረሱበት ጊዜ ለፋይናንስ ደብዳቤ እንደሚጻፍ፣ ከዚያ በኋላ ቀጥታ ለኮሚቴ በመምራት የዋጋ ተመን ወጥቶላቸው ለገበያ እንደሚቀርቡ አስታውሰዋል፡፡   

ሥራው ተግባራዊ የሚደረገው ከሰኞ እስከ ዓርብ ባለው ጊዜ ውስጥ እንደሆነ የተናገሩት ወ/ሮ ሸጌ፣ ቅዳሜና እሑድ የተወረሱ ነገሮችን ሠራተኞች ባለመግባታቸው ተበላሽተው የሚጣሉበት ጊዜ እንዳለ አስረድተዋል፡፡

በተለይም ይህ ችግር የሚከሰተው በበዓል ወቅት መሆኑን፣ ከጊዜ ወደ ጊዜም ግን በዘርፉ ላይ የመሻሻል ሁኔታ በመታየቱ ለዚህ ችግር የሚጋለጡ ነጋዴዎች ቁጥር ቀንሷል ብለዋል፡፡

አብዛኛውን ጊዜ ከማኅበረሰቡ ዘንድ ያለው አስተሳሰብ ደንቦች ንብረት መውረስ ብቻ ነው የሚያውቁ የሚል አመለካከት መሆኑን፣ ነገር ግን ዘርፉ ላይ ያለው ችግር ለየቅል እንደሆነ አክለዋል፡፡

spot_img
- Advertisement -

ይመዝገቡ

spot_img

ተዛማጅ ጽሑፎች
ተዛማጅ

ቤተክህነት ባቀረበችው የይግባኝ አቤቱታ ላይ ውሳኔ ለመስጠት ለዕሮብ ተቀጠረ

የኢትዮጵያ ኦሮቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ሀገወጥ ነው በተባለው አዲሱ ሲኖዶስና...

የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያንና የመንግሥት ውዝግብ

የጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይ አህመድ (ዶ/ር) መንግሥት ባለፉት አራት ዓመታት...

የኢትዮጵያ ካፒታል ገበያ ምሥረታ ዝግጅቶችና ከገበያው የሚጠበቁ ዕድሎች

ኢትዮጵያ ከ50 ዓመት በኋላ ዳግም የምታስጀምረውን የካፒታል ገበያ ዘመኑን...

አዲሱ የብሔራዊ ባንክ ገዥ ትኩረት የሚያደርጉባቸውን ቀዳሚ ጉዳዮች ይፋ አደረጉ

አዲሱ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ገዥ ትኩረት አድርገው የሚሠሩባቸውን ቀዳሚ...