Monday, June 24, 2024
- Advertisement -
- Advertisement -
ልናገርክረምትን ለእርሻ ወይስ ለጦርነት?

ክረምትን ለእርሻ ወይስ ለጦርነት?

ቀን:

በዳንኤል ካሳሁን (ዶ/ር)

በሰሞኑ (ግንቦት 2014 ዓ.ም. መሆኑ ነው) የጦርነት ተኮር ዜናዎች ብቅ ብቅ እያሉ ነው። በአንድ በኩል ሕወሓት ለቀጣይ ዙር የጦርነት ዝግጅት እያካሄደ ስለመሆኑ፣ በተቃራኒው የመከላከያ ሠራዊት ከምንጊዜውም በላይ በብቃት እንደ ተዘጋጀና ማናቸውንም ጥቃት ለመመከት በሚያስችል ቁመና ላይ ስለመገኘቱ ይነገራል። ጦርነቶች ደግሞ ከፍልሚያ በፊት የሚሟሟቁት በዜና ዓውድማ ላይ ነው። መሟሟቁ ቀጥሎ ወደ ጦርነት የሚገባ ከሆነ፣ በሰሜኑ ክፍል ያለው ሕዝብና ምድር አምና ያስተናገደውን ገፈትና ሰቆቃ ዘንድሮም በክረምት ሊደግመው ነው ማለት ነው። ተከታታይ ጦርነቶች በአንድ ሥሌትና ቀመር አይጓዙምና ተፋላሚዎቹ ከቀድሞ ተሞክሮዎቻቸው እየተማሩ (it’s a leraning process) የበለጠ ጉዳት ለማድረስ የተሻሻለ ስትራቴጂ ይነድፋሉ፣ ቀጣዩም ጦርነት አስከፊ ይሆናል። ይህ አስከፊ ሰቆቃ እያቆበቆበ ያለው ደግሞ ለመጪው ክረምት ነው። ጦርነቱ በአምናው ክረምትም ተከስቶ ነበርና የሚከተለውን ተከልሶ የቀረበ አባባል ሊያስታውሰን ይችላል።

የዝናብ ወቅትና የእርስ በርስ ዕልቂት፣

ቀጠሮ እንዳላቸው ሲገባ ክረምት፣

ማን ያውቃል…?

ቦ ጊዜ ለኩሉ

ለሁሉም ጊዜ አለው። ቅዱስ መጽሐፉም ‹‹ለመውደድ ጊዜ አለው፣ ለመጥላትም ጊዜ አለው፣ ለጦርነት ጊዜ አለው፣ ለሰላምም ጊዜ አለው…›› ይላል። በአገራችን የቅርብና የሩቅ ታሪክ በርካታ ከጊዜ/ወቅት ጋር የሚያያዙ በርካታ ግጥምጥሞሽ አሉ።አንዱ አስረጂ ጦርነቶች ከተወሰኑ ወራት ጋር የመያያዛቸው ጉዳይ ነው።

የግንቦትን እንውስድ፣ ጣጣ የበዛበትና ደም መገበር የለመደ ነው። አሰቃቂ የነበረው የንጉሥ ምኒልክና የንጉሥ ተክለ ሃይማኖት ጦርነት እምባቦ ላይ የተካሄደው በግንቦት 1874 ዓ.ም.፣ በደርግ ላይ የመፈንቅለ መንግሥት ሙከራ ተደርጎ በርካታ ጄኔራሎች በአስመራና በአዲስ አበባ ከተማ ያለቁበት ግንቦት ቀን 1981 ዓ.ም.፣በመፈንቅለ መንግሥት ሙከራ ተሳትፋችኋል በተባሉ አሥራ አራት ጄኔራሎች ላይ የሞት ፍርድ ተበይኖ በምሽቱ የተረሸኑት ግንቦት 11 ቀን 1982 ዓ.ም.፣ የኢሕአዴግ አማፂ ቡድን ደርግን አስወግዶ ሥልጣን የያዘው ግንቦት 20 ቀን 1983 ዓ.ም.፣ ወዘተ ነበር። በተመሳሳይ የካቲትም በበርካታ ጦርነትና አመፆች ታሪክ የተንቆጠቆጠ ነው። የታላቁ ዓድዋ ጦርነትና ድል በየካቲት 1888 ዓ.ም.፣ በአዲስ አበባ ከተማ የግራዚያኒ ጭፍጨፋ የተካሄደው በየካቲት 1929 ዓ.ም.፣ የአብዮቱ ፍንዳታ በየካቲት 1966 ዓ.ም.፣ የካራማራ ጦርነትና ድል በየካቲት 1970 ዓ.ም.፣ ወዘተ። ሌላው ይቅርና ድሮ ድሮ በአንደኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶች የሚዘወተር ቀላል የማይባል ዛቻስ፣ ‹‹ቆይ ሰኔ ሰላሳ ይድረስና እንተያያለን›› ወቅትን ጠብቆ የሚከሰት አይደል?

በአገራችን የክረምት ወራት ከእርሻ ሥራ በቀር ለሌሎች በርካታ ጉዳዮች አይመረጥም። ትምህርት ቤቶች፣ ፍርድ ቤቶች፣ ስፖርታዊ ውድድሮች፣ወዘተ በክረምት ዕረፍት ናቸው። ዕረፍቱ በክረምት እንዲሆን ያስገደደው በዝናቡ ጠባይ ሳቢያ ይመስላል። በርካታው የኢትዮጵያ ደጋማ ሥፍራ ከ75 በመቶ በላይ ሕዝብ የሚኖርበት ነው። በክረምቱ ወራት ከባድ ዝናብ ስለሚጥልበት ከጭቃው ባሻገር ወንዞቹ ከአፍ እስከ ገደፋቸው በውኃ ይሞላሉ። ይህ የደጋ ክፍል የሰፈረው በአምባ (ጠረጴዛማ መሬት) ላይ ሆኖ አምባው በበርካታ ወንዞችና ጅረቶች የተቆራረጠ ብቻ ሳይሆን፣ እጅግ ተዳፋትነት ባላቸው ሸለቆዎች የታጠረ ነው። በክረምቱ ቀበሌ ከቀበሌ፣አውራጃ ከአውራጃ ተነጣጥሎ ይቆያል። ጦርነት ቢታሰብ እንኳ ሊካሄድ የሚችለው ከተቃራኒው ቡድን ሳይሆን ከምድረ ገጹ ጋር ይሆናል፡፡ ሲቀጥልም ገበሬውን በባዶ ሆድህ ተዋጋ ማለት ስለሚያስቸግር። ጥናቶች እንደሚመሰክሩት ገበሬውን አስከፊ የምግብ እጥረት የሚገጥመው በክረምት ወቅት ነው። የመስቀል በዓል በብዙ የአገራቸን ሥፍራዎች ደምቆ የሚከበርበት አንዱ ምክንያት ዝናቡና ወንዙ ቀንሶ፣ እሸቱ ደርሶ ተለያይቶ የከረመው ሕዝብ ወንዞቹን እየተሻገረ ከወራት በኋላ እርስ በርስ መገናኘት በሚፈጠረው ደስታ አይደል?

መስከረም ሲጠባ አደይ ሲፈነዳ፣

እንኳን ሰው ዘመዱን ይጠይቃል ባዳ… አይደል የሚባለው?

ክረምት ጦርነት የማይካሄድበት ወቅት ስለመሆኑ የቀደመውን የነገሥታት አስተዳደር ዘይቤን መለስ ብሎ ማየት ይቻላል። ነገሥታቱ መዲናቸውን በ1263 ዓ.ም. ከላሊበላ ወደ ሸዋ ተጉለት ካመጡ በኋላ፣ የሰለሞናዊው ሥርወ መንግሥት አንድ ቦታ ለረዥም ጊዜ በሰላም ረግቶ መቀመጥ ተስኖት ነበር። በተለይም በ16ኛው ክፍለ ዘመን የግራኝ አህመድ መስፋፋት ወቅት ነገሥታቱ ከሸዋ ተነስተው ወደ ጣና ሐይቅ አካባቢ በመሸሽ፣ ከሁለት ምዕተ ዓመታት በላይ በተዘዋዋሪነት ቆይተዋል። በበጋው ወራት ነገሥታቱ እስከ ሃያ ሺሕ የሚቆጠሩ ታጣቂ እያስከተሉ ከሥፍራ ሥፍራ ተዘዋውረው ግብር እያስገበሩና ሕዝቡን እያስተዳደሩ ይከርማሉ። በክረምት ወራት አጃቢው ወደ መጣበት ቀዬው ይበተንና ነገሥታቱም ወደ መረጡት ሥፍራ እየሄዱ ዕረፍት ያደርጋሉ። ገበሬውም ወደ እርሻው፣ ጦረኛውም ወደ ጥሞናው። በጋው ተመልሶ ሲመጣ የዘመቻው ጉዳይ ሕይወት ዘርቶ ዑደቱ ይቀጥላል።

የኢትዮጵያ ቀደምት ጦርነቶች የተከሰቱት በአመዛኙ በበጋ ወራት ነው። አፄ ምኒልክ የታላቁን የዓድዋ ዘመቻን ሲያውጁ ክረምቱ ከወጣ በኋላ በመስከረም ሆኖ፣ ጦርነቱ የተካሄደው የካቲት 23 ቀን 1888 ዓ.ም.፣ ሁለተኛው የጣሊያን ጦርነት የተከፈተው መስከረም 23 ቀን 1928 ዓ.ም.፣ የታላቋ ሶማሊያ ጦር ምሥራቅ ኢትዮጵያን ከወረረ በኋላ በእናት አገር ጥሪ የመልሶ ማጥቃት የካራማራ ድል የተገኘው በበጋው ወር የካቲት 1970 ዓ.ም.፣ ሻዕቢያን ለአንዴና ለመጨረሻ ጊዜ ለመደምሰስ ሲባል ደርግ የቀይ ኮከብ ዘመቻን በይፋ የከፈተው በጥር 1974 ዓ.ም.፣የሕወሓት አማፂ ቡድን ትግራይን ተቆጣጥሮ ወደ መደበኛና ሜካናይዝድ ጦር ጎልብቶ ወደ ተቀረው የኢትዮጵያ ክፍሎች ለመዝለቅ ኢሕአዴግን በግንቦት 1981 ዓ.ም. መሥርቶ ስኬታማ የሆኑ ዘመቻዎችን ያከናወነው በበጋ ወራት ነበር፡፡ ‹‹ዘመቻ ቴዎድሮስ›› በየካቲት፣ ‹‹ዘመቻ ቢሉሱማ ወልቂጡማ›› በመጋቢት፣ ‹‹ዘመቻ ዋለልኝ›› በግንቦት፣ ወዘተ።

የክረምቱ ጣጣ

በክረምት ወራት ጦርነት ሲካሄድ ሠራዊቱ ላይ የሚደርሰው አደጋ ይበረክታል።በአንደኛው የዓለም ጦርነት የ‹‹ሶሜ ጦርነት›› (Battle of the Somme) ሲካሄድ የኅብረት ኃይሎች (Allied Forces) ከአንድ ሚሊዮን በላይ የፈረንሣይ፣ የእንግሊዝና የጀርመን ወታደሮች አልቀዋል። በታላቅ ዝናብ ሳቢያ ሠራዊቱ በጭቃ ተውጦ ከአካባቢው ፈጥኖ መውጣት ተስኖት ነበር። የሁለተኛው ዓለም ጦርነትን ምዕራፍ የቀየረው የባርባሮሳ ዘመቻ›› (Operation Barbarossa) የተጀመረው በሞቃታማው እ.ኤ.አ. ሰኔ 1941 በጀርመን ጦር ቆስቋሽነት ነበር። ዓላማው የቅዝቃዜው                  ወቅት ሳይገባ የሶቪየት ኅብረትን ግዛት ወርሮ የሞስኮ ከተማን በቅፅበታዊ ጥቃት ለመቆጣጠር ነበር። ታዲያ ምን ያደርጋል በጥቅምት ወር ላይ ከፍተኛ ዝናብ ዘንቦ መንገዱ ጭቃ በመሆኑ፣ የጀርመን ታንኮችና የተለያዩ ማሽኖች እስከ ሁለት ሜትር በጠለቀ የጭቃ አረንቋ ውስጥ ታነቁ እንጂ። ጉዞው በመንቀራፈፉ ሳቢያ ሞስኮ ከተማ ሳይደርሱ አደገኛው የበረዶማ ቅዝቃዜ ወቅት በታኅሳስ ወር ገባ። አጥንት ዘልቆ ለሚገባው ቅዝቃዜ ያልተዘጋጁት የጀርመን ወታደሮችና መሣሪያዎቻቸው መንቀሳቀስም ሆነ ጥይት መተኮስ አልቻሉም። በውጤቱም የጀርመን ጦር እንዳያንሰራራ ሆኖ አከርካሪው ተሰብሯል።

የአየር ንብረት ለውጥ ጥናቶች የሚጠቁሙት ከቅርብ ጊዜ ወዲህ የሙቀት መጠኑ እየጨመረ ሲመጣ፣ የጦርነት ቁጥሩም አብሮ ከፍ እያለ ሄዷል። ለምሳሌ ላለፉት 30 ዓመታት ከሰሃራ በታች ባሉ የአፍሪካ አገሮች የተካሄዱ አስከፊ ጦርነቶች ከአየር ሙቀት መጨመር ጋር ቀጥተኛ ቁርኝት አሳይተዋል። በሳይንሳዊ ትንበያዎቹ መሠረት የአየር ሙቀቱ ተባብሶ ስለሚቀጥል የጦርነት ዕድሉም እያሻቀበ ይሄዳል። እ.ኤ.አ. በ2030 በአፍሪካ ሊከሰት የሚችለው የጦርነቶች ቁጥር በ54 በመቶ ከፍ እንደሚል ትንበያ ተደርጓል። ስለሆነም በበጋው ወራት ጣትና ቃታ ወርቅና ሰም ቢሆኑ ምን ይገርማል?

ወደ አገራችን ዜናዎች እንመለስና የታቀደው የጦርነት ጣጣ ሊከሰት የተዘጋጀው እንደ ልማዳችን በግንቦት ወይም በየካቲት ወራት አይደለም። እንደ ታሪካችንም በበጋ ወራት የሚከሰትም አይደለም። ሳይንሳዊው ጥናት እንደ ነገረን የሙቀት መጠኑ ከፍ ከሚልበት ወቅት ጋር የተዛመደም አይደለም። ታዲያ የዚህ የክረምት ጦርነት ጉዳይ እንቆቅልሽ አይሆንም?

ባለፈው ሰኔ የመከላከያ ሠራዊት ባልተጠበቀ ውሳኔ መቀሌን ለቆ ከወጣ በኋላ፣ የሕወሓት ጦር ከትግራይ ክልል በመነሳት ወደ ተቀረው የአገሪቱ ክፍል ደፍሮ እንደማይስፋፋና ቢያስብ እንኳ የሞት ጉዞ (suicide mission) እንደሚሆን በርካታ ፖለቲከኞችና አክቲቪስቶች በልበ ሙሉነት ተንብየው ነበር። አይፈረድባቸውም፣ ወቅቱ ክረምት ነበራ፡፡ ሕወሓት ደግሞ ‹‹እንደ ዱቄት ተበትኗል›› ተብሎ ነበር። ሆኖም በወቅቱ የአሜሪካን መንግሥት ተራድኦ ድርጅት (USAID) የሕወሓትን መሪዎችን የሒሳብ ማወራረድ ፍላጎት ካየ በኋላ ይመስላል አቅርቦት በነበረው ግምገማ ጦርነቱ ሊቀጥል እንደሚችል፣ የክረምቱ ወራት ደግሞ ለትግራይ ተዋጊዎች አመቺ እንደሚሆን፣ በአንፃሩ ደግሞ የመከላከያ ሠራዊቱ ሜካናይዝድ ጦር ተንቀሳቅሶ ለመዋጋት አዳጋች እንደሚሆንበት፣ ወዘተ ጠቁሞ ነበር። እንደ ተባለው አልቀረም የሕወሓት ጦር በአገር ውስጥና በውጭ ፕሮፓጋንዳ ታጅቦ በርካታ የአማራና የአፋር ገጠርና ከተሞችን በስኬት እንደ ተቆጣጠረ ተመልክተናል። አንድ የዩኒቨርሲቲ መምህር ጓደኛዬ በአካባቢው በወቅቱ የነበረውን ሁኔታ ሲያጫውተኝ፣ የሕወሓት ሠራዊት ይጓጓዝ የነበረው ጋራ ጋራውን ሆኖ ጭጋግን እንደ ከለላ በመጠቀም ከዕይታ ውጪ በመሆን እንደነበር ነው። በተቃራኒው ደግሞ ለቅኝትም ሆነ ለጥቃት በበጋው ሲያገለግል የነበረው የድሮን ወሬ በክረምቱ አልተደመጠም።

የድሮን ጉዳይ

ድሮኖች የጠላት ይዞታን ለመቃኘትም ሆነ ለማጥቃት እጅግ ተመራጭ የቴክኖሎጂ ውጤቶች ናቸው። የወታደራዊ ዒላማዎቹ ‹‹ጂኦኮርዲኔት›› ቀድሞውኑ የሚታወቅ ከሆነ እሰየው፣ ኦፕሬሽኑ ቀላል ነው። ሆኖም በጦርነት ወቅት ጂኦኮርዲኔታቸው ገና ያልታወቀ በርካታ ተንቀሳቃሽና የማይንቀሳቀሱ ወታደራዊ ዒላማዎች ይፈጠራሉ። ድሮኖቹ ልክ እንደ ዓይናችን እነዚህን ዒላማዎች መለየት፣ማየትና መሰብሰብ የሚያስችላቸውን ሴንሰር ይጠቀማሉ። በድሮን ላይ የሚጠመደው ሴንሰር ዓይነት ኦፕቲካዊ (electro-optical sensor) ወይም ሬዳራዊ (radar sensor) ሊሆን ይችላል። በኦፕቲካዊ ሴንሰር የሚገኘው መረጃ ከዓይናችን ተፈጥሯዊ ዕይታ ጋር የተቀራረበ ነው። ልክ በፎቶ ወይም በቪዲዮ ካሜራ እንደተቀረፀ ምሥል ሁሉ ማንም ሰው በድሮኖቹ መረጃ ታግዞ የጎጆ ቤትን ከታንክ፣ የተሳቢ ጭነት መኪናን ከመኖሪያ ቤት በቀላሉ መለየት ይችላል። በተጨማሪም በኢንፍራሬድ ሞገድ የምሽት መረጃዎችን መቀበል ያስችላል። በተለይ የምሥል አንባቢው በፎቶግራሜትሪ ዕውቀትና ክህሎት የጎለበተ ከሆነ ደግሞ አንድ ግለሰብ ዶማ ይሁን ጠመንጃ ስለመያዙ በድሮኑ ሴንሰር መለየት ይቻላል። ችግሩ ግን ኦፕቲካላዊ ሴንሰሮች በደመና ሽፋን ወቅት ዳፍንታም ይሆናሉ። በተቃራኒው ደግሞ የሬዳራዊው ሴንሰር የራሱን ሞገድ ልኮ ስለሚቀበል የዳመና ሽፋን አያስተጓጉለውም። ችግሩ ግን ከሬዳር የሚገኘውን ጥሬ መረጃ በቀጥታ መተርጎም አይቻልም። በድሮኑ የተመዘገበው መረጃ ወይ በኢንተርኔት አማካይነት አሊያም ድሮኑ ራሱ ወደ ቤዝ ስቴሽን ሊያደርሰው ይገባል። በመቀጠልም ይህ መረጃ አስፈላጊ የሆኑ ሶፍትዌሮች በተጫኑባቸው ኮምፒዩተሮች ላይ ተመርኩዞ በባለሙያ ተተንትኖ ውጤቱ ለወታደራዊ አዛዦች፣ ብሎም ለድሮን ኦፕሬተሮች በሚያመች ሁናቴ መድረስ ይኖርበታል። ቅኝቱ እንደሚሸፍነው የቆዳ ስፋት መጠን፣ የባለሙያ ብዛትና ጥራት፣የኮምፒዩተርና ሶፍትዌር ብዛትና ብቃት፣ ወዘተ ሳቢያ የሚፈለገው መረጃ ሊዘገይ፣ዒላማውም ሥፍራውን ሊቀይር ይችላል። በመሆኑም የሬዳር መረጃ የተሻለ ጥራት ቢኖረውም እንደ ዕይታዊ መረጃ በቅፅበት ውሳኔ ሊከወንበት አይቻልም።

ምንም እንኳ የኢትዮጵያ ድሮኖች ሁለቱንም ዓይነት ሴንሰሮች ሊታጠቁ ቢችሉም፣ የትኛው ዓይነት ሴንሰር ነው በሥራ ላይ ያለው የሚለው ጥያቄ ስለመጪው ክረምት ጦርነት ዕሳቤዎች መጠነኛ ፍንጭ ይሰጠናል። ሦስት መረጃዎችን አንመልከት።አንደኛ በባለፈው ክረምት ጦርነት ወቅት የድሮን ጥቃት ወሬ አለመኖሩ፣ ሁለተኛ ‹‹ድሮኗ በድጋሚ ሥራ ጀመረች›› ተብሎ ያደመጥነው ዜና ክረምቱ አልፎ የጠራ ሰማይ ከታየ በኋላ መሆኑ፣ ሦስተኛ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ጦርነቱ በተጀመረ በሦስተኛው ሳምንት አካባቢ በፓርላማ ቀርበው ስለጦርነቱ ሲያስረዱ ከአንድ ቀን ቀደም ብሎ በእኩለ ሌሊት አካባቢ ‹‹ሲቹዌሽን ሩም›› ሆነው የትግራይ ክልል ባለሥልጣናት በሐገረ ማርያምና በአቢአዲ ከተሞች መሀል ሲሸሹ በድሮን እየቃኟቸው ሳለ ያልደመሰሷቸው፣ ቤተሰቦቻቸውና የታገቱ የመከላከያ ሠራዊት አባላት አብረው እንደነበሩ ሲናገሩ መረጃው ኦፕቲካዊ እንጂ ሬዳራዊ እንዳልነበር በቀላሉ መገመት ይቻላል።

ከላይ የተገለጹትን ጭብጥና መላምቶች ተመርኩዘን መናገር የምንችለው፣ ምንም እንኳ የክረምት ጦርነት የሁለቱንም ተዋጊዎች ፈተና አስከፊ ቢያደርገውም ሁሉም ቡድን በእኩል መጠን አይጎዳም። በአንፃራዊነት ክረምቱ የመከላከያ ሠራዊትን የበለጠ ሊጎዳው ይችላል ተብሎ ስለሚታመን፣ የሕወሓት ሠራዊት የጦርነት አፒታይቱ ከፍ ቢል አይደንቅም። ‹‹ሕወሓት በክረምት ጦርነት ለማካሄድ ዝግጅት እያደረገ ነው›› የሚለው ዜና ምንጭም የተጠቀሰውን ሥሌት ተመርኩዞ ሊሆን ይችላል። የመከላከያ ሠራዊት መሪዎች እንደነገሩን ከዚህ ቀደም የሕወሓት ሠራዊት ሰሜን ሸዋ ከደረሰ በኋላ በመልሶ ማጥቃት ወደ ትግራይ እንዲያፈገፍግ ሲደረግ፣ ሠራዊቱን እንጂ ከባድና ሜካናይዝድ መሣሪያውን ማሸሽ አልቻለም። ይህ አባባል እውነት ከነበር መጪው ውጊያ የሚካሄደው በነፍስ ወከፍ መሣሪያ ብቻ በመሆኑ በርካታ ተዋጊ ማሠለፍን ይጠይቃል።እሱን ለመመከት ደግሞ በመከላከያ፣ በልዩ ኃይል፣ በፋኖ ወዘተ የሚሳተፈው ቁጥር ስለሚበረክት በሁለቱም ወገን የጦርነቱ ቀውስ የበለጠ ሊባባስ ይችላል። ሌላው ይቅርና ገና የአምናውን ሰብዓዊና ቁሳዊ ውድመት እንኳ በዝርዝር አላሰላነውም።

እልህ ምላጭ ያስውጣል

መጪው ክረምት ትራጀዲ የሚያመጣብን ከሆነ ለምን መስዋዕትነት ተከፍሎ በውይይት አይፈታም? መልካም ሐሳብ ቢሆንም እጅግ ፈታኝ ነው። ጦርነት የዜጎችን ዕልቂትና የንብረት ውድመት የሚያስከትል ብቻ ሳይሆን፣ ለአንዳንዶች ዝናና ትሩፋትንም ያስገኛል። ለምሳሌ የዜና አውታሮችና የዩቱብ ተንታኞች የተከታይ ቁጥራቸው አሻቅቦ ኪስ የሚያሞቅ ፍራንክ ይዞ ስለሚመጣ፣ አንዳንዶቹ ማናቸውንም የሰላም ጥረት ጅማሬን በበጎ መንገድ ማየት አይፈልጉም። ለምን ቢባል በሰላም ወቅት ሰበር ዜና አይኖርማ! ታዲያ የተከታይና የገቢ ድርቅ ቢከሰት ዩቱበሮችን አያስከፋም? ሌላው ችግር በሁለቱም ‹‹ሁሉም ነገር ቀድሞ ወደ ነበረው መመለስ አለበት›› የሚለው ቅድመ ሁኔታ ነው።ችግሩ ‹‹ቀድሞ›› በሚባለው ቀን ወይም ዘመን መቼ ነው? ሁለቱም የየራሳቸው መሥፈርት አላቸውና ውይይቱን ያወሳስበዋል። ሁሉም ቡድን ‹‹የእኔ›› ብሎ የሚቆርጥለት የቀን ተመን ለራሱ የተሻለ ትርፍ፣ ለባላንጣው ኪሳራ ሲያስገኝ እንጂ የጋራ ትርፍ ቅድሚያ አይሰጠውም። አሸናፊነቱ በመቶ ፐርሰንት እንዲደመደም የሚፈልገው ተደራዳሪው ብቻ ሳይሆን ከጀርባ ያለው ‹‹ተፅዕኖ ፈጣሪ›› ጭምር ነው።የአንድ አገር ዜጎች ነንና ከመቶ ፐርሰንት በታች የሆነ ድል ወይም ድርሻ ለመቀበል ፈቃደኛ የሆነ ተደራዳሪ እንዲፈጠርና እንዲጎለብት፣ የአሜሪካ ወይም የአውሮፓ ሳይሆን እምነት ሊጣልባቸው የሚችሉ የአገር በቀል አደራዳሪዎች ጦርነቱ ከመጀመሩ በፊት ተሞክሮ ከነበረው ጥረት ይልቅ በላቀ ደረጃ ለማስቀጠል ቢቻል መልካም ይሆናል።እርግጥ ነው ድርድር ከእልህ ነፃ መሆንን ይጠይቃል፡፡ በእኛ ባህል ደግሞ እልህ የተትረፈረፈ ባህሪ ነው። ለምሳሌ ፕሮፌሰር መስፍን ወልደ ማርያም በባድሜው ውዝግብ ወቅት የኢትዮ ኤርትራ ተደራዳሪ ባለሥልጣናትን ባህሪ በተመለከተ በወቅቱ ከነበረው የአሜሪካ አምባሳደር ሰማሁ ብለው ሲናገሩ፣ ኢትዮጵያውያን (ኤርትራን ጨምሮ) እጅግ በጣም እልኸኛ ስለሆኑ እርስ በርስ ለማግባባት ፍፁም አዳጋች ስለመሆናቸው በአንድ ጽሑፋቸው እንዳነበብኩ አስታውሳለሁ።

በመጨረሻም

ብናምንም ባናምንም ባለፈው በጋም ሆነ ክረምት ወራት በተካሄዱ መጠነ ሰፊ ጦርነቶች በበርካታ መመዘኛዎች ወድቀናል። ከስህተት በመማር በዘንድሮው የክረምት ጦርነት የበለጠ ውጤታማ ለመሆን በወታደራዊ ዝግጅት ላይ ትኩረት መደረጉ የተለመደና የሚጠበቅ ክስተት ነው። ሆኖም የዕርቅና የውይይቱ አጀንዳስ ካለፈው የላቀ ዝግጅትና ጥረት ሊደረግለት አይገባም? እንዲያውም የበለጠ አትራፊ የሚሆነው የሰላም ጥረቱ ‹‹ፕላን ኤ›› እንጂ ‹‹ፕላን ቢ›› ሲሆን አይደለም። ክረምት የሚያምርበት ደግሞ በሬ ሲጠመድበት ነው። ክረምትን እንኳንስ በጦርነት አባክነነው ይቅርና አርሰንበትም ራሳችንን በበቂ መጠን መመገብ አልቻልንም። ዛሬ በአገሪቱ የተከሰተው አስደንጋጭ የምግብ ዋጋ ግሽበት አንዱ መንስዔ በርካታ ዜጎች በጦርነቱ አዙሪት በመዘፈቃቸው ሳይሆን ይቀራል?

ከአዘጋጁ፡- ጸሐፊው የጂኦግራፊ መረጃ ባለሙያ ሲሆኑ፣ ጽሑፉ የእሳቸውን አመለካከት ብቻ የሚያንፀባርቅ መሆኑን እየገለጽን በኢሜይል አድራሻቸው [email protected] ማግኘት ይቻላል፡፡

spot_img
- Advertisement -

ይመዝገቡ

spot_img

ተዛማጅ ጽሑፎች
ተዛማጅ

አስጨናቂው የኑሮ ውድነት ወዴት እያመራ ነው?

ከቅርብ ጊዜያት ወዲህ የኑሮ ውድነት እንደ አገር ከባድ ፈተና...

‹‹ወላድ ላማቸውን አርደው ከደኸዩት ወንድማማቾች›› ሁሉም ይማር

በንጉሥ ወዳጅነው   የዕለቱን ጽሑፍ በአንድ አንጋፋ አባት ወግ ልጀምር፡፡ ‹‹የአንድ...

የመጋቢቱ ለውጥና ፈተናዎቹ

በታደሰ ሻንቆ ሀ) ችኩሎችና ገታሮች፣ መፈናቀልና ሞትን ያነገሡበት ጊዜ እላይ ...

ጥራት ያለው አገልግሎት መስጠት የሚያስችል ሥርዓት ሳይዘረጉ አገልግሎት ለመስጠት መነሳት ስህተት ነው!

በተለያዩ የመንግሥትና የግል ተቋማት ውስጥ ተገልጋዮች በከፈሉት ልክ የሚፈልጉትን...