Skip to main content
x

ሌተና ጄኔራል ፃድቃንን ታዘብኳቸው!

(ክፍል አንድ)

                  በድረስ ማርዬ

ይህን ጽሑፍ እንዳሰናዳ ምክንያት የሆነኝ ሪፖርተር በቅርቡ በ‹ቆይታ› ዓምዱ ላይ “አንድነታችን ሊጠናከር የሚችለው ሥልጣን የሚያዝበት ሥርዓት በሕዝብ የሚታመን ሲሆን ነው›› በሚል ርዕስ የቀረበ ቃለ ምልልስ ነው። የሪፖርተር ጋዜጠኛ ቃለ ምልልሱን ያደረገው፣ ከደርግ ውድቀት መባቻ ጀምሮ ለሰባት ዓመታት ያህል የኢፌዴሪ መከላከያ ሠራዊትን በጠቅላይ ኤታ ማዦር ሹምነት ያገለገሉትንና በኋላም ከሕወሓት/ኢሕአዴግ ለሁለት መሰንጠቅ ጋር ተያይዞ፣ እንደ አንድ የመከላከያ ሠራዊት ከፍተኛ አመራር (ለዚያውም እንደ የሠራዊት መሪ) ሕገ መንግሥቱ በአንቀጽ 87 (5) ላይ ‹‹መከላከያ ሠራዊቱ ተግባሩን ከፖለቲካ ድርጅቶች ወገናዊነት ነፃ በሆነ አኳኋን ያከናውናል›› የሚለውን ድንጋጌ በመተላለፍ፣ የፖለቲካ ወገንተኝነት ታይቶባቸዋል በሚል “በአንጀኝነት” ተፈርጀው ከሠራዊቱ በጡረታ እንዲሰናበቱ የተደረጉት ሌተና ጄኔራል ፃድቃን ገብረ ትንሳዔ ናቸው።   

የዚህ ጽሑፍ አቅራቢ እንደ ማንኛውም ዜጋ ጡረተኛው ጄኔራል መኮንን በተለያዩ ወቅቶች በኅትመት ሚዲያዎች የሚያቀርቧችውን ትንታኔዎች እከታተላለሁ። አንዳንዶቹን ሐሳቦች ገንቢ በመሆናቸው አከብራቸዋለሁ፣ እጋራቸዋለሁም። ሆኖም አብዛኛዎቹ ሐሳቦቻቸውን ግን ለመቀበል ይከብደኛል። እንዲያውም እነዚህን ሐሳቦች በአርምሞ ስመለከታቸው ትናንት ወጣትነታቸውን ሰውተው፣ ሞትን ከመጤፍ ካለመቁጠር ‘ዱር ቤቴ’ ብለው ለሕዝቦች ሰላም፣ ልማትና ዴሞክራሲ ጥያቄዎች መስዋዕት ለመሆን ቆርጠው በመሠለፍ ደርግን ከተፋለሙ ታጋይና በኋላም የጦር ኃይሎች ጠቅላይ ኤታ ማዦር ሹም ከነበሩ ግለሰብ የሚሰነዘሩ መስለው አይታዩኝም። እንደ እውነቱ ከሆነ ምንም ነገር ባለበት ቦታ አይቀጥልም፣ የሐሳቦች መለዋወጥ መኖሩ ነባራዊ ነው። በዚህ ረገድ ማንም ሰው ጥያቄ ያነሳል ብዬ አልገምትም። አንድ ሰው ትናንት የሰማውን ዛሬ በማይደግምበት ፈጣን ዓለም ውስጥ እየኖረ፣ እንቅስቃሴ እንደሌለው ኩሬ (Stagnant) ሆኖ ሊቆም አይችልም። ዳሩ ግን እንቅስቃሴው መሠረታዊ እምነትን የሚሸረሽሩ ሐሳቦች ሲቀርቡበት፣ ግላዊነትን ማዕከል ሲያደርግና አንዳንዴም ሐሳቦች የተምታቱና አንባቢን ለማደናገር ተብለው ሲቀርቡ፣ ‹‹ለምን? እንዴት? ወዴት?፣ ወዘተ›› ብሎ መጠየቅ ይገባል፣ ያስፈልጋልም።

እርግጥ የፃድቃን ገብረ ትንሳዔ (ሌተና ጄኔራል) በተለይ ትንታኔ ነክ ሐሳቦች ገሚሶቹ በግል ፍላጎት ላይ የተመሠረቱ፣ አንዳንዶቹ እርስ በርሳቸው የሚቃረኑና መፍትሔ ያልሆኑ መፍትሔዎች የታጨቁባቸው ሲሆኑ፣ ሌሎቹ ደግሞ ምናልባትም የሐሳቦቹ ባለቤቶች እርሳቸው ሳይሆኑ ‹‹ሌሎች” ሊሆኑ ይችላሉ ብዬ እንዳስብ የሚያደርጉኝ ናቸው። ይህን የምለው እርሳቸው በኅትመት ሚዲያና በአንዳንድ ድረ ገጾች አማካይነት የሚለቋቸውን ትንታኔዎችና ቃለ ምልልስ ዙሪያ በግሌ የተሰማኝን ጥቅል ዕይታ ለመግለጽ ያህል እንጂ፣ የጽሑፌ ዋነኛ ማጠንጠኛ በሰሞነኛ ቃለ ምልልሳቸው መሆኑን ውድ አንባቢያን እንዲገነዘቡልኝ እሻለሁ።

እንዳልኩት በዚህኛውም ቃለ ምልልሳቸው ላይም በንድፈ ሐሳብ (Theory) እና በትግበራ ደረጃ የምስማማባቸው ሐሳቦች ይኖራሉ። በተለይም ማናቸውንም ጉዳዩች በሕገ መንግሥቱ መሠረት መከናወን እንዳለባቸው፣ አንድን ብሔር በመለየት የሚከናወኑ የጥቃት ተግባሮች ፈጽሞ መቆም እንደሚኖርባቸውና የፀጥታ ኃይሎች ይህን ችግር ማስቆም እንደሚገባቸው፣ እንዲሁም አንድነታችንን ማጠናከር እንደሚገባን ያነሷቸው ነጥቦች ለክፉ የሚሰጡ ሆነው አላገኘኋቸውም። በአንፃሩ ደግሞ የአገራችንን ወቅታዊ ችግር ለመፍታት ተብለው ከሕገ መንግሥቱ ውጪ በሞራል ግዴታና ኃላፊነት እንዲከናወን የተጠየቁና ሕገ መንግሥቱን የሚቃረኑ ብሎም የሚጥሱ፣ ይተግበሩ ቢባል እንኳን ከአገራችን ነባራዊ ሁኔታ አኳያ መያዣና መጨበጫ የሌላቸው ጉዳዩች፣ እንዲሁም ከሚዛናዊ ዕይታ በመነሳት የተሰጡ ድምዳሜዎች አይደሉም ብዬ የማምንባቸውን ጉዳዩች መኖራቸውን ታዝቤያለሁ። እርሳቸውም በቃለ ምልልሱ ላይ ‹‹የምሰጠው አስተያየት ጉድለት የለውም ብዬ አላምንም፤›› ብለው ባቀረቧቸው ሐሳቦች ላይ እምነት እንደሌላቸው እንደ ነገሩን ሁሉ፣ በዚህ ጽሑፍ በማልስማማባቸው ትልልቅ ጉድለቶች ላይ ትዝብቴን አስቃኛለሁ።

እውነትም ጡረተኛውን ጄኔራል መኮንን የተነሳሁበትን ነጥብ ያስረዱልኛል ባልኳቸውና በውስጣቸው በርካታ ጉዳዩች በታጨቁባቸው ሁለት ዋነኛ ጉዳዩች ታዝቤያቸዋለሁ። አንደኛው አሁን ያለውን የአገራችንን ተጨባጭ ችግር ለመፍታት በፕሬዚዳንቱ ጽሕፈት ቤት ሥር መቋቋም ይኖርበታል ያሉትን ‹‹ገለልተኛ ኮሚሽን››ን የሚመለከተው አስገራሚ ሐሳብ ነው። ሁለተኛው ደግሞ በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ 71 (6) መሠረት፣ ፕሬዚዳንት ዶ/ር ሙላቱ ተሾመ ለ61 የኢፌዴሪ መከላከያ ሠራዊት ከፍተኛና ጄኔራል መኮንኖች ከብርጋዴር ጄኔራልነት እስከ ሙሉ ጄኔራልነት ድረስ በሰጡት ወታደራዊ የማዕረግ ዕድገት ያቀረቧቸው ትክክለኛ ያልሆኑና በቀናነት ያልቀረቡ እሳቤዎችን የሚዳስስ ነው።

ጡረተኛው ሌተና ጄኔራል ፃድቃን ከቀድሞው ፕሬዚዳንት ዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ ወዲህ እንደተዳከመ በነገሩን የፕሬዚዳንቱ ጽሕፈት ቤት አማካይነት ‹‹ገለልተኛ ኮሚሽን›› በማቋቋም፣ በአገራችን ውስጥ የተፈጠረውን የፖለቲካ ቀውስ ልናስተነፍሰው እንችላለን ብለው ያምናሉ። ይህ “ኮሚሽን” በፓርላማው የሚቋቋም ሆኖ እስከ ምርጫ 2012 ዓ.ም. ድረስ የሚቆይ ነው። ሕዝቡም ቀልቡን በዚህ ኮሚሽን ላይ ያደርጋል ሲሉም ነግረውናል። ኮሚሽኑ ነፃ ሆኖ የሚሠራ፣ ዋና ዓላማውም ከሁለት ዓመት በኋላ የሚደረገው ምርጫ ነፃና ዴሞክራሲያዊና ተዓማኒነት ያለው እንዲሆን የማስተካከል ያከናውናል ብለው ያምናሉ። ታዲያ ይህን የ“ገለልተኛ ኮሚሽን” ሐሳብ ሲያቀርቡ አንዳንድ የኢሕአዴግ ባለሥልጣናት ‹‹የሽግግር መንግሥት ይመሥረት እያልክ ነው” በማለት ሐሳቡን አጣመው እንደሚመለከቱባቸው አልሸሸጉም። “እኔ ግን እንደዚያ አላልኩም፣ ሆኖም (የሽግግር መንግሥት ጉዳይ) ሕገ መንግሥታዊ መሠረት የሌለው ሐሳብ ነው” በማለት የኮሚሽኑ ተግባር ግን ሕገ መንግሥታዊ እንደሆነ አስመስለው በድምዳሜው ሊነግሩን ሞክረዋል። በጄ! ማለፊያ ነው።

ሆኖም ጡረተኛው ሌተና ጄኔራል ያነሱት “ገለልተኛ ኮሚሽን” ለማንም የሚገባ ጉዳይ አይደለም። እርግጥ በሪፐብሊኩ ፕሬዚዳንቱ ሥር የፕሬዚዳንት ጽሕፈት ቤት መኖሩ ግልጽ ነው። በእኔ እምነት ይህ ጽሕፈት ቤት የሚያከናውነውና ከሕገ መንግሥቱ ምሥረታ ማግሥት ጀምሮ እየፈጸማቸው የመጣቸው በሕገ መንግሥቱ ከአንቀጽ 69 ጀምሮ እስከ አንቀጽ 71 ድረስ የተዘረዘሩትንና ለሪፐብሊኩ ፕሬዚዳንት (ርዕሰ ብሔር) ተለይተው የተሰጡ ሥልጣንና ተግባሮችን ነው። አንድ ጽሕፈት ቤት የሚወክለው የተሰጠን ተግባርና ኃላፊነት ብቻ ስለሆነ። እናም ሕገ መንግሥቱ ላይ ያሉት የፕሬዚዳንቱ ሥልጣንና ኃላፊነት የሥልጣኑ ሉዓላዊ ባለቤት በሆኑት የአገራችን ብሔሮች፣ ብሔረሰቦችና ሕዝቦች እስካልተሻሩ ወይም እስካልተቀየሩ ድረስ በዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ ይሁን በቀድሞው ፕሬዚዳንት ግርማ ወልደ ጊዮርጊስ፣ አሊያም በአሁኑ ርዕሰ ብሔር ዶ/ር ሙላቱ ተሾመ የሥልጣን ጊዜያት እንዴት ሊዳከሙ እንደሚችሉ ግልጽ አይደለም።

በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ 71 የተዘረዘሩት የፕሬዚዳንቱ ሥልጣንና ተግባር የሚገልጹት፣ የሕዝብ ተወካዮችና የፌዴሬሽን ምክር ቤቶችን ዓመታዊ የጋራ ስብሰባ ስለመክፈት፣ በሕገ መንግሥቱ መሠረት የሕዝብ ተወካዩች ምክር ቤት ያፀደቃቸውን ሕጎችንና ዓለም አቀፍ ስምምነቶችን በነጋሪት ጋዜጣ ስለማወጅ፣ አገሪቷን በውጭ አገሮች የሚወክሉትን አምባሳደሮችና ሌሎች መልዕክተኞችን በጠቅላይ ሚኒስትሩ አቅራቢነት ስለመሾም፣ የውጭ አገር አምባሳደሮችንና የልዩ መልዕክተኞችን የሹመት ደብዳቤ ስለመቀበል፣ በሕግ መሠረት ኒሻኖችንና ሽልማቶችን፣ እንዲሁም በጠቅላይ ሚኒስትሩ አቅራቢነት በሕግ በተወሰነው መሠረት ከፍተኛ የውትድርና ማዕረጎችን ስለመስጠትና በሕግ መሠረት ይቅርታ ማድረግ ናቸው። ታዲያ ከእነዚህ ሥልጣንና ተግባሮች ውስጥ የትኞቹ ናቸው የተዳከሙትና ሳይተገበሩ የቀሩት? ከተዳከሙስ? መቼና እንዴት ነው ሊዳከሙ የቻሉት . . . ? ጡረተኛው ሌተና ጄኔራል በዚህ ረገድ ያሉት ነገር ስለሌለ እኔም “ለማለት ብቻ የተባለ” ብዬ ላልፈው አልችልም። በእኔ እምነት የፕሬዚዳንቱ ጽሕፈት ቤት በተሰጠው ሕገ መንግሥታዊ ሥልጣንና ተግባር መሠረት የተጠናከሩ ሥራዎችን እያከናወነ እንጂ እየተዳከመ የመጣ አይደለም። ሌሎቹን ተግባሮች ትቼ በቅርቡ እጅግ ከፍተኛ ቁጥር ያላቸው ታራሚዎች በሕጉ መሠረት በይቅርታና በምሕረት እንዲለቀቁ መደረጉን ባነሳ እንኳን፣ ጽሕፈት ቤቱ ምን ያህል ሥራውን አገራዊ መግባባትን በሚያጠናክር መልኩ እየፈጸመ ስለመሆኑ አንድ ማሳያ ማቅረብ እችላለሁ። ታዲያ ጡረተኛው ጄኔራል መኮንን ከቶ ምን እያሉን ይሆን? እርግጥ በዚህ ድፍን ያለና ሆን ተብሎ አንባቢን ለማምታታት በተነገረው የእርሳቸው አባባል መታዘብ ያንሰኛል ብዬ አላምንም።

እንደ እውነቱ ከሆነ የፕሬዚዳንቱ ጽሕፈት ቤት አገር ፖለቲካዊ ቀውስ ሲያጋጥማት ኮሚሽን አቋቁሞ ‹‹ማስተንፈሻ ገለልተኛ ኮሚሽን ያቋቁማል›› የሚል ነገር በሕገ መንግሥቱ ላይ ተፈልጎ አይገኝም፣ የለምና። ሌተና ጄኔራል ፃድቃን ግን ጽሕፈት ቤቱ ሞራላዊ ኃላፊነት አለው ይሉናል። ግና ሕገ መንግሥትን እንደምን በሞራላዊ ኃላፊነት ተክቶ መቀየር እንደሚቻል ለእርሳቸውም ግልጽ የሚሆን አይመስለኝም። በአንድ በኩል በቃለ ምልልሳቸው ላይ ሕገ መንግሥቱን ብቻ ተከትለን መሄድ ይገባል የሚሉን ሰው፣ አሁን ደግሞ ሕገ መንግሥቱን በሞራላዊ እሳቤ መተካት አለብን እያሉን ነው፡፡ ሁለት እርስ በርሳቸው የሚጣረሱ ሐሳቦች። ሕገ መንግሥቱ ተሸርሽሮ የሕዝብ ሉዓላዊ ሥልጣን ባለቤትነት ሲነጠቅ ሊመጣ የሚችለውን ቀውስ፣ እንዲሁም የሕግና ሥርዓት መፋለስ ችግሮችን ብሎም ሌሎች አገራዊ ኪሳራዎችን፣ ለእነኚህ ከዚህ ቀደም ታጋይ ለነበሩ፣ ሕገ መንግሥቱ ሲፀድቅ የእርሳቸው ድርሻ ይኖራል ብዬ ለምገምታቸው፣ የደቡብ ሱዳን ሠራዊት “አማካሪ” ለነበሩትና ከሁለትና ከሦስት ዓመታት ወዲህ ደግሞ “በአንጃነት” ከተፈረጁት አንዳንድ ግለሰቦች ጋር በመሆን ‘የሁከት ጊዜ ተንታኝ’ ሆነው ብቅ ላሉት ግለሰብ ለመንገር ትንሽ የሚከብደኝ ይመስለኛል። እኔ እርሳቸውን እንደታዘብኳቸው ሁሉ ውድ አንባቢዎቼ ደግሞ እኔንም ሊታዘቡኝ ይችላሉና።

ጡረተኛው ጄኔራል መኮንን “ገልልተኛ ኮሚሽኑን” አስመልክተው “አንዳንድ የኢሕአዴግ ባለሥልጣናት የሽግግር መንግሥት ይመሥረት እያልክ ነው ይሉኛል። እኔ ግን እንደዚያ አላልኩም። (የሽግግር መንግሥት ምሥረታ ጉዳይ) ሕገ መንግሥታዊ አይደለም፤” ቢሉም ቅሉ፣ በእኔ እምነት ግን የኢሕአዴግ ባለሥልጣናቱ ያሉት ትክክል ይመስለኛል፡፡ እርሳቸው እንዲመሠረት በሚፈልጉት “ገለልተኛ ኮሚሽን” እና የሽግግር መንግሥት መካከል የስም እንጂ የግብር ልዩነት የለምና። ነገርዬው የአገራችን አርሶ አደር “ስልቻም ቀልቀሎ፣ ቀልቀሎም ስልቻ” እንደሚለው ዓይነት ነው። የእርሳቸው ሐሳብ ወለድ “ኮሚሽን” አሁን ያለውንና በአገሪቱ የምርጫ ሕግ መሠረት ተወዳድሮ አሸንፎ አገሪቱን በመምራት ላይ የሚገኘውን ገዥ ፓርቲና ሥራ አስፈጻሚውን አካል (መንግሥትን) ተክቶ ለሁለት ዓመት ማናቸውንም ተግባራት እንዲያከናውን ይሻሉ። ፓርላማውም የነበረውን ሥራ አስፈጻሚ ሽሮ የሌተና ጄኔራል ፃድቃንን “ኮሚሽን” አፈጻጸም ይቆጣጠራል ማለት ነው። ይህ በእውነቱ ለእኔ ሽግግር መንግሥት ብቻ አይደለም፣ የሕዝብን ድምፅ በድምፅ አልባ መፈንቅለ መንግሥት ለመቀማት ማሰብ ጭምርም እንጂ። ኧረ ለመሆኑ የሽግግር መንግሥት ከዚህ የተለየ ምን ተግባር ያከናውናል? የሽግግር መንግሥት ግብሩ ቋሚ መንግሥት እስኪ መሠረት ድረስ መንግሥታዊ ሥራዎችን መፈጸም አይደለምን . . . ? እናስ ‘ሕገ መንግሥቱንና ሕገ መንግሥታዊ ሥርዓቱን የሚደፈጥጠው የእርሳቸው “ገለልተኛ ኮሚሽን” እንደምን ሕገ መንግሥታዊ ሊሆን ይችላል?’ ብለን ብንጠይቃቸው . . . እውነት፣ እውነት እላችኋለሁ ምላሹ የሚያጥራቸው ይመስለኛል። ምክንያቱም እርሳቸው የሚያልሙት “ኮሚሽን” ሕገ መንግሥቱ ፈጽሞ የማያውቀው ስለሆነ ነው። ኢሕገ መንግሥታዊ ስለሆነ ነው። ያም ሆነ ይህ ግን እርሳቸው እያሰቡት ያሉት ነገር በሥልጣን ላይ በነበሩበት ወቅት የሚያውቁትን የድሮውን የሽግግር መንግሥት በስም ቀይረው ዕውን ማድረግ ከሆነ፣ ያ ወቅት ፋይሉ ተዘግቶ የኢፌዴሪ መንግሥት ከተመሠረተ 23 ዓመታት ማለፋቸውን ከትዝብት ጋር ላስታውሳቸው የሚገባኝ ይመስለኛል።

እንደ ፃድቃን ገብረ ትንሳዔ (ሌተና ጄኔራል) ዓይነት “ተመራማሪና ለአገር አሳቢ” ግለሰብ፣ ለማቋቋም የሚፈልገው “ኮሚሽን” የችግር ማስተንፈሻ እንዲሆን የሚሻ አይመስለኝም ነበር። ግና ተሳስቻለሁ። እርግጥ እርሳቸውም በቃለ ምልልሳቸው ‘የለም ተሳስተሃል’ ያሉኝ ይመስለኛል፡፡ ‘ኮሚሽኔ እንደ ሕመም ማስታገሻ (Pain killer) ያገለግላል’ ብለውናልና። ሆኖም የሕመም ማስታገሻ በቋሚው ሕመም ምክንያት የተፈጠሩ ሌሎች ተቀፅላ ምልክቶችን ከማጥፋት በስተቀር፣ በሽታውን ዘላቂነት ባለው ሁኔታ እንደማይፈውስ የተገነዘቡት አልመሰለኝም። አሊያም ሊገነዘቡት አልፈለጉም። እርግጥ ዋናውን በሽታ ለመፈወስ የሕመሙን ትክክለኛ መድኃኒት እንጂ፣ በበሽታው ምክንያት ለተፈጠሩ የራስ ምታት ዓይነት በሽታዎች ማስታገሻን ማዘዝ ማለት፣ ዝንቧን ከሚስቱ ግንባር ላይ አባርራለሁ ብሎ ባለቤቱን በያዘው መዶሻ ግንባሯ ላይ መትቶ እንደ ገደላት አባወራ ዓይነት ጅልኛ እሳቤ ይመስለኛል።

ይህን የጡረተኛው ጄኔራል መኮንንን “የሕመም ማስታገሻ” (Pain killer) ሳስበው ልጅ እያለሁ የሠፈራችንን የመንደር መርፌ ወጊን ተግባር እንዳስታውስ ያደርገኛል፡፡ “ከበደ ሐኪሙ” እያልን የምንጠራቸውን ግለሰብ። “ከበደ ሐኪሙ” የባህል አዋቂም ዘመናዊ ሐኪምም አይደሉም። ትልቅ ቦርሳ፣ ግን በውስጡ አንድ ሲሪንጋና ጥቂት መርፌዎች፣ እንዲሁም የተወሰኑ ብልቃጦችን ቤታቸው አስቀምጠው የሚያክሙ የመንደር መርፌ ወጊ ናቸው። የመንደራችን ሰው ከእርሳቸው ምን እንዳየ ባላውቅም ራሱን ሲያመው፣ ሆዱን ሲቆርጠውም ይሁን ውጋት ቀስፎ ሲይዘው ወደ “ከበደ ሐኪሙ” ጋ መሮጥ ይወዳል። ከቤም የዋዛ ሰው አልነበሩም ለሁሉም የበሽታ ዓይነቶች ሦስት ብር እየተቀበሉ፣ ሆዱን ለቆረጠውም፣ ብርድ ብርድ ላለውም፣ ቁርጠት ላሰቃየውም ይሁን ውጋት ቀስፎ ለያዘው ያንኑ መድኃኒት በአንድ መርፌ እየመላለሱ ይወጋሉ። አንዳንዴም ዳጎስ ያለ መቀመጫ ያላቸው የመንደራችን ባልቴቶች ታመው ወደዚያው ሲያመሩ መርፌውን ሰክተው በዚያው በሐሳብ ጭልጥ ብለው ይጠፋሉ እየተባሉ በራሳቸው ታካሚዎች የሚታሙት ጋሼ ከቤ፣ በአንድ መርፌና በአንድ ዓይነት መድኃኒት ስንቱን የመንደራችንን ሰው ሕመሙን እንዳስታገሱለት ወይም እንዳባባሱበት ቤቱ ይቁጠረው . . . ።

በእኔ እምነት የጡረተኛው ጄኔራል ሐሳብም በሽታውን ሳይገነዘቡ በማስታገሻነት “ገለልተኛ ኮሚሽን” እናቋቁም ማለታቸው፣ እንደ መንደራችን መርፌ ወጊ “ከበደ ሐኪሙ” ዓይነት አሠራርን ከመፈለግ የመነጨ ይመስለኛል፡፡ ልክ ጋሽ ከቤ የሕክምናን ሙያ እንደደፈጠጡት ሁሉ፣ እርሳቸውም ሕገ መንግሥቱንና ሕገ መንግሥታዊ ሥርዓቱን በመደፍጠጥ ሕመም አስታጋሽ “ኮሚሽናቸው”ን እያለሙ ነውና። ታዲያ እንዲህ ያለውን “የከበደ ሐኪሙን” አሠራር የትኛውም የአገራችን ብሔር፣ ብሔረሰብም ይሁን ሕዝብ ፈጽሞ ሊቀበለው የሚችል አይመስለኝም፡፡ የተነጣጠረው በሉዓላዊ የሥልጣን ባለቤትነቱ ላይ ስለሆነ።

ያም ሆነ ይህ በአንድ አገር ውስጥ የሕዝብን ጥያቄ ተከትሎ የሚደረግ የሪፎርም ሒደት ጥገናዊና ለማስተንፈሻ ብቻ የሚደረግ ለውጥን የሚያመጣ መሆን የለበትም፣ ዘላቂና ሥር ነቀል (Radical) ለውጥን እንጂ። ከዚህ አኳያ ገዥው ፓርቲና መንግሥት በአገራችን ሕዝብ የተጠየቁትን ትክክለኛ ጥያቄዎች ለመመለስ ለሕዝቡ ቃል ገብተው እየሠሩ ነው። እንደ ጡረተኛው ጄኔራል መኮንን “ጊዜያዊ ማስተንፈሻ” ሳይሆን ዘላቂና የሕዝቡን ችግር ሥር ነቀል በሆነ መንገድ ምላሽ ለመስጠት የሚያስችል በጥናት ላይ የተመሠረተ ፍኖተ ካርታ (Road Map) ያለው ሪፎርም አዘጋጅተው ወደ ተግባር ገብተዋል። በሪፎርሙ መሠረት ችግሩን ሊፈታ የሚችል እንደ ፓርቲዎች ጥልቅ ግምገማና ሹም ሽር፣ በመንግሥት ሥራ ውስጥም ትክክለኛውን መንገድ የተከተለ የሕዝብ አገልጋይነት መንፈስ ለመፍጠር እየተደረገ ያለው ጥረት የሥር ነቀል መፍትሔ ሥራዎች አካል ይመስሉኛል። እንዲሁም የኢፌዴሪ ጠቅላይ ሚኒስትር አቶ ኃይለ ማርያም ደሳለኝ በቅርቡ በአገራችን ላይ ያንዣበበውን አደጋ በአስተማማኝ ሁኔታ ለመቀልበስ በሪፎርሙ መሠረት የመፍትሔው አካል በመሆን ሥልጣናቸውን ለመልቀቅ መወሰናቸው የዚሁ ተግባር ማሳያ ነው። ይህን ጽሑፍ እስካሰናዳሁበት ድረስ ለፓርላማ ያልቀረበውና ሰሞኑን በሚኒስትሮች ምክር ቤት የታወጀው የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ሌላኛው ትክክለኛ የችግሩ መፍትሔ አካል ነው ብዬም አምናለሁ። ይህ ደግሞ በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ 93 ላይ በግልጽ የተቀመጠ ሕገ መንግሥታዊ አሠራር መሆኑን ጡረተኛው ጄኔራል መኮንን ይስቱታል ብዬ አልገምትም።

ፃድቃን ገብረ ትንሳዔ (ሌተና ጄኔራል) በሚያልሙት “ኮሚሽን” አማካይነት በውጭ ያሉ ተቃዋሚ ድርጅቶች በነፃነት እንዲሳተፉ ድርድር ተደርጎ ጥሪ ሊደረግላቸው ይገባል ብለውናል። በእኔ እምነት ይህና ቀደም ሲል የጠቀስኳቸውና “በኮሚሽኑ” ላይ ያነሷቸው ነጥቦች ኢሕገ መንግሥታዊ ናቸው። ምክንያቴን እንደሚከተለው አስረዳለሁ። እርሳቸው ‘በውጭ ያሉ ተቃዋሚዎች’ የሚሏቸው እንደ አርበኞች ግንቦት ሰባት፣ ኦነግና ኦብነግ የመሳሰሉት በአገራችን ጠላቶች ሳንባ የሚተነፍሱ ተቃዋሚዎች ሕገ መንግሥቱንና ሕገ መንግሥታዊ ሥርዓቱን የጠብመንጃ አፈሙዝን ጨምሮ፣ በማናቸውም መንገድ ለመጣል እንደሚሠሩ በይፋ ያወጁ ናቸው። የአገራችን ሕዝቦች እንደራሴዎችን ባቀፈው ፓርላማም በአሸባሪነት የተሰየሙ ናቸው። ጥቂቶቹ ደግሞ “ሸንጎ . . .፣ ምንትስ ነን . . . ” እየተባባሉ በሚያስቅ ሁኔታ አሜሪካና አውሮፓ ካፌዎች ውስጥ ቁጭ ብለው ‘የሽግግር መንግሥት መሥርተናል’ የሚሉ ጉደኞች ናቸው፡፡ መጥተው ሥልጣን የሚይዙት በቦሌ ይሁን በባሌ ባይታወቅም።

ለእኔ እነዚህን ተቃዋሚዎች መጋበዝ ማለት ከማያውቁት ዓውድ (Context) ጋር በግድ ለመደባለቅ መሞከር ነው። በሌላ ቋንቋ አንድን ትልቅ ብሎን በትንሽ አቃፊው ውስጥ በኃይል ቀጥቅጦ ለማስገባት የመሞከር ያህል ይመስለኛል። ሰላማዊነትን የሚያቀነቅነው የአገራችን ተጨባጭ ምኅዳር ለእነዚህ ኃይሎች ይመቻቸዋል ብዬ አላስብም። እነዚህን ኃይሎች በአገራችን እየተካሄደ ያለው ሰላማዊና ሕጋዊ የፖለቲካ ማኅበረሰብ (Political Society) አካል አይደሉም። ኢሕገ መንግሥታዊ ናቸው። እርግጥ አሸባሪዎቹም ይሁኑ “የሽግግር መንግሥት መሥርተናል” ባይ ኮሜዲያኖቹ ጥፋታቸውን አምነውና ተፀፀተው ሕዝቡን ይቅርታ በመጠየቅ አገር ቤት መጥተን በሰላማዊ መንገድ እንታገላለን ብለው ከወሰኑ፣ በሕጉ መሠረት እንደ ማንኛውም አገር በቀል ፓርቲ በሕገ መንግሥቱ ጥላ ሥር ሆነው ተወዳድረው የሕዝቡን ይሁንታ ካገኙ የመንግሥት ሥልጣን ሊይዙ የማይችሉበት ምክንያት የሚኖር አይመስለኝም። እኔ እስከሚገባኝ ድረስ ግን እነዚህ ኃይሎች የራሳቸው አጀንዳ የሌላቸውና ለባዕዳን ኃይሎች በተላላኪነት የሚንቀሳቀሱ፣ እንዲሁም ፖለቲካን ለሕዝብ ካለው ጠቀሜታ አኳያ ሳይሆን፣ በገንዘብ አስገኚነቱ የሚመዝኑና ሥራውንም የዕለት እንጀራቸው አድርገው የያዙ የሌላ ዓለም ሰዎች ናቸው። ለእነርሱ ተቃዋሚነት እንደ ማንኛውም ሸቀጥ ንግድና ንግድ ብቻ ነው።

በመሆኑም የጡረተኛው ጄኔራል መኮንን ምናባዊ “ኮሚሽን” በመጀመርያ እነርሱን ለመጥራት ሕገ መንግሥቱን ሊጥስ የግድ ይለዋል፡፡ ሲቀጥል ደግሞ እነርሱን በአሸባሪነት የፈረጃቸው ፓርላማ መፍረስ ይኖርበታል፡፡ አሊያም አሸባሪነታቸውን ማንሳት አለበት ማለት ነው። ይህ ደግሞ በተለያዩ ፖለቲካዊና ሕጋዊ ጉዳዩች ሳቢያ የሚሆን አይመስለኝም። በአጭሩ የሌተና ጄኔራል ፃድቃን ኢሕገ መንግሥታዊ ሐሳብ ወለድ “ኮሚሽን” ጥሪውን ሊያደርግ የሚችለው፣ ሕገ መንግሥቱን ደፍጥጦና ሕገ መንግሥታዊ ሥርዓቱን ተቃርኖ ነው። ይህ ደግሞ የጄኔራል መኮንኑ “ገለልተኛ ኮሚሽን” የማስተንፈሻነት ምክረ ሐሳብ (Proposal) ችግር ፈቺ ሳይሆን ችግር ፈጣሪ፣ ምናልባትም ‘እኔም የመፍትሔው አካል ነኝ’ በማለት በግል ዕይታ ሥልጣንን አጮልቆ የመመልከት ፍላጎትን የያዘና የአንዳንድ ኒዮ ሊበራል ኃይሎች ቀጥተኛና ተዘዋዋሪ አስተሳሰብ ትክክለኛ ግልባጭ (Carbon Copy) ሆኖ የተነገረ ሳይሆን የሚቀር አይመስለኝም።

ለነገሩ ይህ ሕገ መንግሥቱን ያለ ማከበር ጉዳይ እርሳቸው የዛሬ 16 ዓመታት ገደማ ሲፈጽሙት የነበረ ነው። ዛሬ የተፈጠረ አዲስ ክስተት አይመስለኝም። ዳሩ ግን እርሳቸው ለመፍጠር እየሞከሩ ያሉት አዲሱ ጉዳይ በሕገ መንግሥቱ እየማሉ ከላይ በጠቀስኳቸው ኢሕገ መንግሥታዊ ኩነቶችን ገቢራዊ እናድርግ በማለት መልሶ ሕገ መንግሥቱን ከጀርባው በጦር የመውጋት ጨዋታ ይመስለኛል። ይህ ኢሕገ መንግሥታዊ ጨዋታም በእኔ በትንሿ አቅም እርሳቸውን በትልቁ እንድታዘባቸው አድርጎኛል። ያም ሆኖ ሌተና ጄኔራል ፃድቃን መንግሥት ለኢፌዴሪ መከላከያ ሠራዊት ከፍተኛና ጄኔራል መኮንኖች የሰጠውን የማዕረግ ዕድገት አስመልክተው ባነሷቸው ሐሳቦች ይህን ትዝብቴን እንድቀይር ያደርጉኝ ይሆን? እስቲ ጉዳዩን በክፍል ሁለት ጽሑፌ ላይ አብረን ለመመልከት ወደዚያው እንዝለቅ። (ሳምንት ይቀጥላል)

ከአዘጋጁ፡- ጽሑፉ የጸሐፊውን አመለካከት ብቻ የሚያንፀባርቅ ሲሆን፣ ጸሐፊውን በኢሜይል አድራሻቸው [email protected]  ማግኘት ይቻላል፡፡