Skip to main content
x

ዐዞ እና መንጋጋው

አንዲት እናት ልጇ የዓባይ ወንዝን ሲሻገር በዐዞ በመበላቱ፡- ‹‹ግባተ መሬቱን አትድገሙ እናንተ፣ ታዞ ሄዷል እንጂ ልጄ መቼ ሞተ፤›› በማለት ሙሾዋን ስታወርድ፣ እህቱም፣

ዛጐል እና ቅርፁ

ዛጐል ደረቅ፣ ጠንካራ የባሕር ተሳቦ ልብስ ትልቅና ትንሽ፤ ሕብሩ ነጭና አርንጓዴ የሆነ ይለዋል፤ አምስት አሠርታት ያስቆጠረው የአለቃ ደስታ ተክለወልድ አዲስ ያማርኛ መዝገበ ቃላት፡፡ ዛጐል ለልዩ ልዩ ተግባራት አገልግሎት የሚሰጠው ለሰው ልጅ ብቻ አይደለም፡፡ የባሕር ፍጥረታትም ተጠቃሚም ናቸው፡፡ እንደ ጄደብሊው ድረ ገጽ አገላለጽ፣ ሞለስክ በመባል ከሚታወቁት የባሕር ፍጥረታት አብዛኞቹ ሰውነታቸውን የሚሸፍኑበት ዛጐል አላቸው፤ ይህ ዛጐል በባሕሩ ወለል አካባቢ ያለውን ከፍተኛ ጫና ተቋቁመው እንዲኖሩ ያስችላቸዋል።

የመጥፋት አደጋ የተጋረጠባቸው አልባትሮስስ

ለዱር እንስሳት ቁጥር መመናመን የደን ምንጠራ፣ ሕገወጥ አደን፣ ድርቅና ሌሎችም ተፈጥሯዊና ሰው ሠራሽ አደጋዎች ትልቅ አስተዋጽኦ ያደርጋሉ፡፡ በአሁኑ ወቅት የተለያዩ የዱር እንስሳት መጠኑ ቢለያይም አደጋ ውስጥ ናቸው፡፡ ከእነዚህ መካከል አልባትሮስስ የተባለው የአዕዋፋት ዝርያ አንዱ ነው፡፡

ከራድዮን (ነጭ ወፍ)

ፊስአልጎስ ስለ ከራድዮን እንዲህ ይላል፤ የዚህ ወፍ ሁለንተናው ነጭ ስለሆነ በፀጉሩ ላይ ምንም ጥቁር የለበትም፤ እርሱም በነገሥታት ቤት ውስጥ ይገኛል፡፡ በጥኑ ደዌ ሰውነቱ የታመመና ዓይኖቹን የታወረ ሰው ካለ፣ የዚህ ሰው ሕመሙ ለሞት የሚያደርሰው ከሆነ ሰው ሁሉ እንደሚሞት እስኪያውቅ ድረስ ከራድዮን የታመመውን ሰው አይመለከተውም፤ ሕመሙ ለሞት የማያደርሰው ከሆነ ፊቱን ወደ እርሱ መልሶ ያየዋል፡፡

በቅሎ

በቅሎ፤ አጋሰስ ካህያ ከፈረስ የሚደቀል፣ አባቱ አህያ እናቱ ፈረስ የሚለው፣ የአለቃ ደስታ ተክለወልድ ‹‹ዐዲስ ያማርኛ መዝገበ ቃላት›› (1962) ነው፡፡ ባላገሮች ከጥንት ከፍጥረት ስላልነበረ አህያና ፈረስን በማራከብ በሰው ዘዴ ስለተገኘ በምድራችን እንዲህ ያለ በቅሎ አያውቅም ተባለ ይላሉ፤ የስሙም ምክንያት ይህ እንደሆነ ይተርካሉ፡፡

በለስ

በለስ የተክል ዕንጨት ስም እንደሆነ መዝገበ ቃላቱ ይነግረናል፡፡ በለስ ከወይን ጋራ የሚተከል የሾላ ወገን ወተታም፡፡ ዕንጨቱም ፍሬውም በለስ ይባላል፡፡ በሌላ የድረ ገጽ መድበልም በለስ ቅጠሉ ሰፋፊ፣ ነጭ ፈሳሽ ያለው፣ ፍሬው የሚበላ የዕፀዋት አስተኔ ይለዋል። ፍሬውም ደግሞ በለስ ወይም ዕፀ በለስ ይባላል።

አራት ዓይና አሳ

ባለአራት ዓይን የሚባል የአሳ ዝርያ አለ፡፡ ይህ አሳ ከሌሎቹ የተለየ ዓይን ያለው ነው፡፡ ይኸውም አራት ዓይን ሳይሆን እያንዳንዱ ዓይን ሁለት ዓይነት ዓይን ያለው በመሆኑ ነው፡፡ አሳዎቹም ጥንድ ዓይና ይባላሉ፡፡

ባሕር ዛፍ

ባሕር ዛፍ (ኢካለፕተስ) በተፈጥሮው ከአውስትራሊያ የሚገኝ አበባ የሚያብብ የዛፍ ወገን ነው። በዓለም  ካሉት 700 አይነት የባህር ዛፍ ዝርያዎች  ውስጥ 15ቱ ከአውስትራሊያ ውጭ በተፈጥሮ ይገኛሉ። በኢትዮጵያ በተለይ የታወቁት ነጭ ባሕር ዛፍና ቀይ ባሕር ዛፍ ናቸው።

ባሕር ዛፍ

ባሕር ዛፍ (ኢካለፕተስ) በተፈጥሮው ከአውስትራሊያ የሚገኝ አበባ የሚያብብ የዛፍ ወገን ነው። በዓለም  ካሉት 700 አይነት የባህር ዛፍ ዝርያዎች  ውስጥ 15ቱ ከአውስትራሊያ ውጭ በተፈጥሮ ይገኛሉ። በኢትዮጵያ በተለይ የታወቁት ነጭ ባሕር ዛፍና ቀይ ባሕር ዛፍ ናቸው።

ዛፍ ላይ የሚወጡ አሳዎች

ማንይንገረው ሸንቁጥ በጻፉት ‹‹ባለአከርካሪዎች›› መጽሐፍ፣ ስለ አሳ ዝርያዎችና ገጽታቸው አስፍረዋል፡፡ ከነዚህም ዛፍ ላይ ከሚወጡ የአሳ ዝርያዎች አንዱ የሆነው ፐርች (Perch) ስለተሰኘው የቀረበው ነው፡፡